Η φήμη που διακινείται τις τελευταίες ημέρες ότι στην πολυαναμενόμενη επική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν την Ωραία Ελένη θα υποδυθεί η Κενυάτισσα Λουπίτα Νιόνγκο, έχει ήδη απασχολήσει τη δημόσια συζήτηση. Άλλωστε, αν και η ταινία αναμένεται στις αίθουσες στις 17 Ιουλίου έχει ήδη προκαλέσει παγκόσμιο ενδιαφέρον, με χιλιάδες εισιτήρια να έχουν ήδη προπωληθεί.
Πώς, όμως, περιγράφει ο ίδιος ο Όμηρος την Ελένη; Στην πραγματικότητα, δεν προσφέρει καμία συγκεκριμένη φυσιογνωμική περιγραφή της. Περιορίζεται σε επίθετα όπως «καλλίκομος» (με όμορφα μαλλιά), «καλλιπάρηος» (με όμορφα μάγουλα και πρόσωπο), «λευκώλενος» (με λευκά χέρια) και «τανύπεπλος» (καλοντυμένη). Η απουσία λεπτομερούς περιγραφής δεν είναι τυχαία.
Όπως είχε επισημάνει σε διάλεξή του προς τους μετεκπαιδευόμενους δασκάλους του Μαράσλειου Διδασκαλείου ο καθηγητής Δημήτρης Λιαντίνης, ο Όμηρος αποφεύγει να «εγκλωβίσει» την ομορφιά της Ελένης στα στενά όρια μιας συγκεκριμένης περιγραφής.
Θέτοντας ρητορικά ερωτήματα- αν ήταν ψηλή ή λιγνή, αν είχε ψηλό λαιμό, καλλίγραμμες κνήμες, πλούσιο στήθος ή τι χρώμα είχαν τα μάτια της- ο Λιαντίνης υπογράμμιζε ότι ο ποιητής δεν μας δίνει κανένα σαφές φυσιογνωμικό στοιχείο. Και σε αυτό ακριβώς εντόπισε την «εφεύρεση» του Ομήρου: Άφησε την Ελένη ανοιχτή στη φαντασία του καθενός. Αν την περιέγραφε με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, θα περιόριζε την ομορφιά της και θα της αφαιρούσε το στοιχείο του απείρου. Έτσι, η Ελένη γίνεται η ιδέα της ομορφιάς όπως την αντιλαμβάνεται και την καλλιεργεί αισθητικά ο κάθε άνθρωπος.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Λιαντίνης παρέπεμπε σε έναν στίχο του Ναζίμ Χικμέτ: «Οι πιο ωραίοι έρωτες είναι εκείνοι που δεν ζήσαμε». Κατά την άποψή του, αυτό ακριβώς επιτυγχάνει ο Όμηρος. Δεν μιλά απλώς για μια κορυφή ομορφιάς, αλλά για μια ακραία, σχεδόν απεριόριστη μορφή της -μια διάσταση που ανοίγεται στο άπειρο. Πρόκειται, όπως έλεγε, για ένα ποιητικό τέχνασμα που προεξοφλεί πως καμία άλλη γυναίκα δεν θα ξεπεράσει ποτέ την Ελένη σε ομορφιά.
Σε άλλο σημείο της διάλεξής του, επιχειρώντας να ορίσει την έννοια της ομορφιάς, διέκρινε δύο είδη: το «ωραίο» και το «υπέροχο». Το υπέροχο, έλεγε, είναι μια ανώτερη μορφή που εμπεριέχει και τον κίνδυνο. Όπως ένας κεραυνός -εντυπωσιακά όμορφος, αλλά ταυτόχρονα ικανός να σκοτώσει.
