«Για εμάς τους Εβραίους η ζωή απαγορεύεται», είπε ο Ζίλμπερμαν. «Τι θα κάνετε; Θα υπακούσετε στην απαγόρευση;». Ο Ότο Ζίλμπερμαν, Εβραίος επιχειρηματίας και διακεκριμένο μέλος της κοινωνίας, χάνει το σπίτι και την επιχείρησή του εξαιτίας των πογκρόμ του Νοεμβρίου του 1938 στη Γερμανία.
Με τα χρήματα που κατάφερε τελευταία στιγμή να διασώσει, προσπαθεί να περάσει παράνομα τα σύνορα, αλλά αποτυγχάνει και αναζητά καταφύγιο στα τρένα. Αρχίζει να ταξιδεύει ασταμάτητα, χωρίς προορισμό, περνώντας τις μέρες του σε βαγόνια, αποβάθρες, σταθμούς, εστιατόρια και αίθουσες αναμονής. Οι συναντήσεις και οι γνωριμίες που κάνει στα κουπέ των τρένων είναι οι συγκλονιστικές στιγμές αυτής της ατέρμονης φυγής που, κάποια στιγμή, τερματίζεται απότομα.
Ο Μάγκνους φον Χορν, ο Σουηδο-Πολωνός σκηνοθέτης του «The Girl with the Needle» (Το κορίτσι με τη βελόνα) που απέσπασε υποψηφιότητα για Όσκαρ στην κατηγορία Διεθνούς Ταινίας, επιστρέφει με το πρώτο του αγγλόφωνο φιλμ που έχει τίτλο «The Passenger» και πρωταγωνιστή τον επίσης υποψήφιο για Όσκαρ -και βραβευμένο με Emmy για το «Succession»- Τζέρεμι Στρονγκ.
Το σενάριο, που συνυπογράφει ο σκηνοθέτης με τον Αλέκο Γκότσεφ, βασίζεται στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς.
Πρόκειται για ένα λογοτεχνικό ντοκουμέντο που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1939 και αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη σε μυθιστόρημα μαρτυρία για τη Νύχτα των Κρυστάλλων. Το βιβλίο θεωρούνταν χαμένο, μέχρι που το 2016 το χειρόγραφο βρέθηκε στη Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη.
Κυκλοφόρησε το 2021 και έγινε μπεστ σέλερ. Μέσα σε ένα χρόνο μεταφράστηκε σε περισσότερες από 20 γλώσσες, έτυχε αναγνώρισης από τους κριτικούς και βρέθηκε στο Top 10 των The Sunday Times οκτώ δεκαετίες μετά την πρώτη έκδοση του.
«Με εκπλήσσει το πόσο συχνά η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ο Μπόσβιτς έγραψε το «The Passenger» το 1938 ως ένας 23χρονος πρόσφυγας που δεν είχε την πολυτέλεια να γνωρίζει τι θα ακολουθούσε. Το ίδιο συμβαίνει και με τον Ότο Ζίλμπερμαν, ο οποίος περιπλανιέται στη Γερμανία για τέσσερις ημέρες, με την αυταπάτη ότι το επόμενο τρένο, η επόμενη γνωριμία ή το επόμενο γκισέ μιας τράπεζας θα τον επιστρέψουν στη ζωή που κάποτε γνώριζε», σημειώνει ο Φον Χορν.
«Θέλω να δημιουργήσω μια ταινία γι’ αυτήν ακριβώς τη στιγμή: Το δευτερόλεπτο πριν κάποιος αποδεχτεί ότι ο κόσμος του έχει αλλάξει. Το βλέπω παντού γύρω μου, στους τίτλους των εφημερίδων, στις συμφωνίες, ακόμα και στα δωμάτια των ανθρώπων που αγαπώ. Έχουμε μια τρομερή ικανότητα να παραμένουμε προσκολλημένοι στο παρελθόν», πρόσθεσε.
Ο Γερμανοεβραίος Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς έγραψε μόνο δύο μυθιστορήματα, το «Άνθρωποι στο περιθώριο» και «Ο ταξιδιώτης». Εξέδωσε τον Ταξιδιώτη το 1939 στην Αγγλία, με το ψευδώνυμο John Grane, ενώ το βιβλίο κυκλοφόρησε αργότερα στις ΗΠΑ (1940) και τη Γαλλία (1945).
Ο Μπόσβιτς ξεκίνησε να σπουδάζει στη Σορβόννη, αλλά αναγκάστηκε να πάει στο Λουξεμβούργο και από εκεί να καταλήξει στη Βρετανία, όπου παρότι Εβραίος χαρακτηρίστηκε αμέσως ως «enemy alien» και φυλακίστηκε σε στρατόπεδο στη Νήσο Μαν, μαζί με περισσότερους από 1.000 πρόσφυγες, μεταξύ των οποίων και ένας αξιοσημείωτος αριθμός καλλιτεχνών, μουσικών, συγγραφέων και διανοούμενων. Τελικά, τον απέλασαν στην Αυστραλία, σε ένα άλλο στρατόπεδο κράτησης, αυτή τη φορά στη Νέα Νότια Ουαλία. Το 1942 του επετράπη η επιστροφή στη Βρετανία αλλά, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, το πλοίο στο οποίο επέβαινε τορπιλίστηκε από γερμανικό υποβρύχιο, με αποτέλεσμα να βυθιστεί. Ο Μπόσβιτς βρήκε τραγικό θάνατο σε ηλικία 27 ετών. «Ο ταξιδιώτης» (The Passenger) κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος (μετάφραση Μαρία Αγγελίδου).
Με πληροφορίες από Variety
