Η 3η Οκτωβρίου δεν είναι μία ακόμη επέτειος στο διεθνές ημερολόγιο. Για εκατομμύρια εργαζομένους και συνδικαλιστικές οργανώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο είναι η ημερομηνία που παραπέμπει στη γέννηση μιας από τις ιστορικότερες διεθνείς συνδικαλιστικές οργανώσεις: της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας, γνωστής διεθνώς ως World Federation of Trade Unions – WFTU.
Η ΠΣΟ καθιέρωσε από το 2009 την 3η Οκτωβρίου ως Διεθνή Ημέρα Δράσης, συνδέοντάς την με την επέτειο της ίδρυσής της στις 3 Οκτωβρίου 1945.
Η γέννηση μέσα από τα ερείπια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία δημιουργήθηκε στο Παρίσι, λίγους μήνες μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στο πρώτο Παγκόσμιο Συνδικαλιστικό Συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε από τις 3 έως τις 8 Οκτωβρίου 1945, συμμετείχαν αντιπρόσωποι οργανώσεων που εκπροσωπούσαν περίπου 67 εκατομμύρια εργαζομένους. Προέρχονταν από 56 εθνικές οργανώσεις 55 χωρών, καθώς και από 20 διεθνείς οργανώσεις.
Είχε προηγηθεί τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου η Παγκόσμια Συνδικαλιστική Διάσκεψη του Λονδίνου, στην οποία είχαν λάβει μέρος 204 αντιπρόσωποι οργανώσεων που εκπροσωπούσαν περίπου 60 εκατομμύρια εργαζομένους.
Το όραμα ήταν ιδιαίτερα φιλόδοξο: μετά την καταστροφή του πολέμου, να δημιουργηθεί μια ισχυρή διεθνής φωνή των εργαζομένων, πέρα από εθνικά σύνορα.
Ο Ψυχρός Πόλεμος διασπά και τα συνδικάτα
Η ενότητα δεν κράτησε πολύ.
Η έναρξη του Ψυχρού Πολέμου πέρασε γρήγορα και στο παγκόσμιο συνδικαλιστικό κίνημα. Το 1949 πολλές συνδικαλιστικές οργανώσεις των δυτικών χωρών αποχώρησαν από την ΠΣΟ και δημιούργησαν τη Διεθνή Συνομοσπονδία Ελεύθερων Συνδικάτων – ICFTU.
Η ΠΣΟ συνδέθηκε στη συνέχεια κυρίως με συνδικαλιστικές οργανώσεις των σοσιαλιστικών και αδέσμευτων χωρών, αν και η εικόνα δεν ήταν απολύτως ενιαία. Η διάσπαση εκείνης της εποχής αποτύπωνε ουσιαστικά στο συνδικαλιστικό πεδίο τον νέο γεωπολιτικό χάρτη που είχε σχηματιστεί μετά τον πόλεμο.
Από το Παρίσι, στη Βιέννη, την Πράγα και τελικά η έδρα στην Αθήνα
Η ιστορική διαδρομή της έδρας της ΠΣΟ είναι και μια μικρή διαδρομή μέσα στην ευρωπαϊκή ιστορία του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα.
Η έδρα της βρισκόταν στο Παρίσι από το 1945 έως το 1951, στη Βιέννη από το 1951 έως το 1956 και στην Πράγα από το 1956 έως το 2006.
Από το 2006 η κεντρική έδρα της βρίσκεται στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο Μοσχάτο
Η Ελλάδα έχει ισχυρή παρουσία στην Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία, όχι ως κράτος αλλά μέσω συνδικαλιστικών οργανώσεων που συμμετέχουν στις δραστηριότητές της, με σημαντικό ρόλο του ΠΑΜΕ. Ελληνική παρουσία υπάρχει και στην ηγεσία της Ομοσπονδίας, με τον Γιώργο Πέρρο του ΠΑΜΕ να κατέχει τη θέση του αναπληρωτή γενικού γραμματέα. Έτσι, η Ελλάδα αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα σημαντικά κέντρα της διεθνούς δραστηριότητας της ΠΣΟ.
Η Διεθνής Ημέρα Δράσης του 2026
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για την ΠΣΟ. Η Ομοσπονδία όμως παρέμεινε ενεργή και στη συνέχεια επιχείρησε να διευρύνει ξανά τη διεθνή παρουσία της.
Σήμερα η ίδια αναφέρει ότι στις γραμμές της βρίσκονται περισσότερα από 105 εκατομμύρια εργαζόμενοι.
Η φετινή 3η Οκτωβρίου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή συμπίπτει με τα 81 χρόνια από την ίδρυση της Ομοσπονδίας.
Για το 2026 η ΠΣΟ επέλεξε ως βασικούς άξονες της Διεθνούς Ημέρας Δράσης την αξιοποίηση της επιστήμης και της τεχνολογίας προς όφελος της ανθρωπότητας, την εργασία με δικαιώματα και μια οικονομία προσανατολισμένη –όπως υποστηρίζει η ίδια– στην πρόοδο και όχι στον πόλεμο και την καταστροφή.
Ιδιαίτερη θέση στις φετινές θέσεις της έχει η μεγάλη τεχνολογική αλλαγή που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η αυτοματοποίηση, η οικονομία των ψηφιακών πλατφορμών, η τηλεργασία και, πλέον, η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζουν με μεγάλη ταχύτητα τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε και εργαζόμαστε.
Η ΠΣΟ υποστηρίζει ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία είναι από μόνη της θετική ή αρνητική, αλλά ποιος τη χρησιμοποιεί, για ποιο σκοπό και ποιος τελικά ωφελείται από την αύξηση της παραγωγικότητας.
35 ώρες την εβδομάδα και 7 ώρες την ημέρα
Ανάμεσα στις διεκδικήσεις που προβάλλει φέτος η ΠΣΟ περιλαμβάνονται σημαντικές αυξήσεις μισθών, σταθερή εργασία με πλήρη δικαιώματα, συστήματα δημόσιας υγείας, παιδείας και κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και αυξημένη προστασία της υγείας και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας.
Ξεχωρίζει όμως και ένα αίτημα που αναμένεται να προκαλέσει μεγάλη συζήτηση: 35 ώρες εργασίας την εβδομάδα και 7 ώρες την ημέρα.
Πρόκειται για μια διεκδίκηση που συνδέεται άμεσα με τη μεγάλη συζήτηση της εποχής μας: εάν η τεχνολογική πρόοδος και η αυτοματοποίηση αυξάνουν θεαματικά την παραγωγικότητα, μπορεί ένα μέρος αυτού του οφέλους να επιστρέψει στον εργαζόμενο με περισσότερο ελεύθερο χρόνο και καλύτερες συνθήκες εργασίας;
Από το εργοστάσιο του 1945 στον εργαζόμενο της Τεχνητής Νοημοσύνης
Ο κόσμος της εργασίας του 2026 ελάχιστη σχέση έχει με εκείνον του 1945.
Τότε κυριαρχούσαν το εργοστάσιο, η βαριά βιομηχανία και η χειρωνακτική εργασία. Σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται μπροστά σε υπολογιστές, από το σπίτι, μέσω ψηφιακών πλατφορμών ή σε επαγγέλματα που πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχαν καν.
Αλλά ο πυρήνας της συζήτησης παραμένει εντυπωσιακά γνώριμος: μισθός, ωράριο, ασφάλεια, δικαιώματα, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και η σχέση ανάμεσα στον εργαζόμενο και εκείνον που ελέγχει τα μέσα παραγωγής.
Μόνο που σήμερα στα «μέσα παραγωγής» προστίθενται οι αλγόριθμοι, τα δεδομένα, η ρομποτική και η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της 81ης επετείου της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας: ένας οργανισμός που γεννήθηκε την εποχή των καπνοδόχων και των μεγάλων εργοστασίων καλείται πλέον να τοποθετηθεί απέναντι σε έναν κόσμο όπου ένα ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της εργασίας περνά στην ψηφιακή εποχή.
Η 3η Οκτωβρίου, επομένως, δεν αφορά μόνο την ιστορία του συνδικαλιστικού κινήματος. Αφορά ένα ερώτημα που γίνεται ολοένα πιο επίκαιρο: σε έναν κόσμο όπου οι μηχανές και η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν να παράγουν όλο και περισσότερα, πώς θα μοιραστεί το όφελος αυτής της προόδου ανάμεσα στην οικονομία, τις επιχειρήσεις και τους ανθρώπους που εργάζονται;
