Το γέλιο μπορεί να μην είναι μόνο ένας τρόπος να φτιάξουμε τη διάθεσή μας. Θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες και με οργανωμένο τρόπο, να βοηθήσει ανθρώπους που πάσχουν από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) να αναπνέουν ευκολότερα.
Αυτό είναι το ενδιαφέρον συμπέρασμα μιας μικρής τυχαιοποιημένης μελέτης στην οποία συμμετείχαν 63 ασθενείς με ΧΑΠ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι έπειτα από οκτώ εβδομάδες ειδικά σχεδιασμένης θεραπείας με γέλιο, οι συμμετέχοντες εμφάνισαν μικρότερη δυσκολία στην αναπνοή και καλύτερη συνολική κατάσταση υγείας σε σύγκριση με ασθενείς που δεν ακολούθησαν τη συγκεκριμένη παρέμβαση.
Τα οφέλη, μάλιστα, δεν φαίνεται να σταμάτησαν αμέσως μετά το τέλος του προγράμματος. Σύμφωνα με την ερευνήτρια Γκοντσαγκιούλ Αλντάν, τα θετικά αποτελέσματα εξακολουθούσαν να παρατηρούνται έναν μήνα αργότερα.
Η μελέτη παρουσιάστηκε στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας (ERS) στη Βαρκελώνη και αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην έρευνα γύρω από μια ιδιαίτερα οικονομική και εύκολα προσβάσιμη συμπληρωματική παρέμβαση.
Τι συμβαίνει στους πνεύμονες
Η ΧΑΠ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες αναπηρίας και θανάτου παγκοσμίως. Στους ανθρώπους που πάσχουν από τη νόσο, ο αέρας δεν αποβάλλεται πλήρως κατά την εκπνοή, με αποτέλεσμα μέρος του να παραμένει παγιδευμένο στους πνεύμονες.
Αυτό μπορεί να προκαλεί έντονο αίσθημα δύσπνοιας, ακόμη και κατά τη διάρκεια απλών καθημερινών δραστηριοτήτων. Με την πάροδο του χρόνου, αρκετοί ασθενείς χρειάζονται ολοένα περισσότερη βοήθεια στην καθημερινότητά τους, με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής.
Η αντιμετώπιση της ΧΑΠ βασίζεται κυρίως σε φαρμακευτικές θεραπείες, όπως τα βρογχοδιασταλτικά και τα κορτικοστεροειδή, αλλά και σε προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης και ασκήσεις αναπνοής.
Μία από αυτές είναι η λεγόμενη αναπνοή με μισόκλειστα χείλη: ο ασθενής εισπνέει από τη μύτη και στη συνέχεια εκπνέει αργά από τα σχεδόν κλειστά χείλη. Η τεχνική δημιουργεί μια ήπια αύξηση της πίεσης στους αεραγωγούς και μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνση του εγκλωβισμένου αέρα. Προηγούμενες ανασκοπήσεις έχουν βρει ενδείξεις ότι η συγκεκριμένη τεχνική μπορεί να βελτιώνει ορισμένες παραμέτρους της αναπνοής, αν και τα συνολικά στοιχεία για την επίδρασή της στη δύσπνοια παραμένουν περιορισμένα.
Και κάπου εδώ μπαίνει το γέλιο
Η Αλντάν, πρώην ερευνήτρια στη Σχολή Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Hacettepe στην Άγκυρα, είχε παρατηρήσει ότι προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα από τη θεραπεία με γέλιο σε ανθρώπους με διάφορες παθήσεις, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης, η νεφρική ανεπάρκεια και ο καρκίνος.
Το ερώτημα ήταν αν μια αντίστοιχη προσέγγιση θα μπορούσε να έχει όφελος και για τους ανθρώπους με ΧΑΠ – όχι μόνο σε σωματικό επίπεδο αλλά και στην ψυχολογική τους κατάσταση.
Η ερευνητική ομάδα επέλεξε 63 ασθενείς που λάμβαναν ήδη θεραπεία για τη ΧΑΠ στο Ankara Bilkent City Hospital και τους χώρισε τυχαία σε τρεις ομάδες των 21 ατόμων.
Όλοι συνέχισαν κανονικά τη φαρμακευτική αγωγή τους. Η πρώτη ομάδα έκανε επιπλέον ασκήσεις αναπνοής με μισόκλειστα χείλη, η δεύτερη ακολούθησε πρόγραμμα θεραπείας με γέλιο, ενώ η τρίτη αποτέλεσε την ομάδα ελέγχου και δεν έκανε καμία από τις δύο παρεμβάσεις.
Δεν ήταν απλώς «να γελάσουν»
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες λεπτομέρειες της έρευνας.
Η θεραπεία με γέλιο δεν σημαίνει ότι οι ασθενείς κάθονταν και παρακολουθούσαν κωμικά βίντεο ή άκουγαν ανέκδοτα.
Πρόκειται για οργανωμένο πρόγραμμα που περιλαμβάνει συγκεκριμένες ασκήσεις. Οι συμμετέχοντες μιμούνταν, μεταξύ άλλων, τον ήχο μιας μοτοσικλέτας που παίρνει μπροστά ή το βρυχηθμό ενός λιονταριού, έκαναν ρυθμικά χειροκροτήματα σε συνδυασμό με φωνητικούς ήχους και ολοκλήρωναν τις ασκήσεις με χαλάρωση, ήρεμη αναπνοή και χαμόγελο.
Αρχικά εκπαιδεύτηκαν από ειδικούς στη θεραπεία με γέλιο σε δια ζώσης συνεδρίες και στη συνέχεια συνέχιζαν μόνοι τους στο σπίτι.
Το πρόγραμμα είχε διάρκεια 30 λεπτά, τρεις φορές την εβδομάδα, για συνολικά οκτώ εβδομάδες.
Λιγότερη δύσπνοια και καλύτερη ποιότητα ζωής
Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, τόσο οι ασθενείς που έκαναν θεραπεία με γέλιο όσο και εκείνοι που ακολούθησαν τις ασκήσεις αναπνοής παρουσίασαν μικρότερη δυσκολία στην αναπνοή και καλύτερη συνολική κατάσταση υγείας σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Τα οφέλη παρέμεναν εμφανή ακόμη και έναν μήνα μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης, σύμφωνα με την Αλντάν.
Υπήρχε, ωστόσο, ένα σημαντικό όριο: ούτε η θεραπεία με γέλιο ούτε οι ασκήσεις αναπνοής μείωσαν την ανάγκη των ασθενών για καθημερινή βοήθεια από φροντιστές.
Επιπλέον, οι ερευνητές δεν συνέκριναν άμεσα τις δύο παρεμβάσεις μεταξύ τους, επομένως δεν μπορούν να πουν ότι το γέλιο είναι αποτελεσματικότερο από την αναπνοή με μισόκλειστα χείλη.
Η ίδια η ερευνητική ομάδα χαρακτηρίζει τα αποτελέσματα ενθαρρυντικά, αλλά χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθούν.
Γιατί μπορεί να λειτουργεί;
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει στον ακριβή μηχανισμό.
Η Αλντάν εκτιμά ότι η θεραπεία μπορεί να γυμνάζει τους αναπνευστικούς μύες, να ενθαρρύνει βαθύτερη εκπνοή, να βελτιώνει τη λεμφική ροή και να προκαλεί την απελευθέρωση ενδορφινών, ενώ παράλληλα μπορεί να μειώνει τα επίπεδα των ορμονών του στρες.
«Αυτή η δομημένη προσέγγιση μπορεί να διευκολύνει την ήπια αποβολή του αέρα και να μειώσει την παγίδευσή του στους πνεύμονες χωρίς να επιβαρύνει υπερβολικά το αναπνευστικό σύστημα», εξηγεί.
Παράλληλα, η θεραπεία μπορεί να έχει και ψυχολογικά οφέλη, προσφέροντας έναν ευχάριστο τρόπο μείωσης του άγχους και ενίσχυσης της συναισθηματικής ευεξίας.
Υπάρχει, μάλιστα, επιστημονικό προηγούμενο. Μικρότερη μελέτη σε ασθενείς με σοβαρή ΧΑΠ είχε δείξει ότι το ελεγχόμενο γέλιο και το χαμόγελο μπορούσαν να μειώσουν την υπερδιάταση των πνευμόνων, πιθανώς μέσω επαναλαμβανόμενων εκπνευστικών προσπαθειών. Οι ερευνητές εκεί είχαν προτείνει ότι μια τεχνική αναπνοής που βασίζεται στο χαμόγελο θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την αναπνοή με μισόκλειστα χείλη.
Προσοχή: Δεν σημαίνει «γελάστε όσο περισσότερο μπορείτε»
Οι ειδικοί σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι η θεραπεία με γέλιο δεν πρέπει να συγχέεται με το έντονο ή ανεξέλεγκτο γέλιο.
Ένα ξαφνικό, παρατεταμένο και έντονο γέλιο – όπως μπορεί να προκληθεί από ένα αστείο βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – μπορεί να αυξήσει την αναπνευστική και σωματική καταπόνηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προκαλέσει ανεπιθύμητες επιδράσεις στους αεραγωγούς.
«Η θεραπεία με γέλιο δεν είναι απλώς “να γελάς”», τονίζει η Αλντάν. Πρόκειται για δομημένο πρωτόκολλο που ενσωματώνει ασκήσεις βαθιάς αναπνοής και ρυθμικές ασκήσεις προθέρμανσης, ώστε να προετοιμάζονται οι πνεύμονες και το σώμα.
«Μικρή αλλά καλά σχεδιασμένη μελέτη»
Ο Μαρκ Μιραβίτγιες από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Vall d’Hebron της Βαρκελώνης, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτηρίζει τη μελέτη «μικρή αλλά καλά σχεδιασμένη».
Όπως επισημαίνει, το γεγονός ότι οι ασθενείς μπορούσαν να αναπνέουν ευκολότερα και να αισθάνονται καλύτερα συνολικά είναι ενθαρρυντικό.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι το κόστος: η θεραπεία με γέλιο είναι σχετικά απλή και οικονομική, γεγονός που θα μπορούσε να την καταστήσει προσβάσιμη σε ανθρώπους σε διαφορετικά μέρη του κόσμου.
Ωστόσο, το μικρό μέγεθος της μελέτης σημαίνει ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να διευρύνει την έρευνά της σε συνεργασία με επιστήμονες από άλλες χώρες.
Έτσι, προς το παρόν, το μήνυμα δεν είναι ότι το γέλιο μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα ή την καθιερωμένη θεραπεία της ΧΑΠ. Είναι ότι μια οργανωμένη μορφή θεραπείας που συνδυάζει γέλιο, αναπνοή και χαλάρωση μπορεί να αποτελέσει μια ενδιαφέρουσα και χαμηλού κόστους συμπληρωματική επιλογή – και πλέον υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ώστε οι επιστήμονες να θέλουν να την εξετάσουν πολύ πιο σοβαρά.
Με πληροφορίες από το Newscientist / Ichgcp.net
