Ο Έμπολα είναι ένας εξαιρετικά φονικός ιός, οπότε η ταχεία κινητοποίηση και αντιμετώπισή του σε περίπτωση ξεσπάσματος είναι πολύ σημαντική – ωστόσο στην περίπτωση της επιδημίας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό έχει μείνει πίσω εβδομάδες, αν όχι μήνες, και χιλιάδες είναι οι άνθρωποι που κινδυνεύουν.
Όπως αναφέρεται σε ανάλυση του Reuters, συνεντεύξεις με διεθνείς υγειονομικούς αξιωματούχους και έγγραφα από σύσκεψη υπό τον ΠΟΥ και τα Africa Centres for Disease Control and Prevention δείχνουν πόσο πίσω έχουν μείνει οι αρχές στην αντιμετώπιση του ξεσπάσματος.
Το ξέσπασμα προκλήθηκε από ένα στέλεχος το οποίο είναι γνωστό ως Bundibugyo, για το οποίο δεν υπάρχει εμβόλιο ή θεραπεία. Ήδη θεωρείται ότι έχει προκαλέσει 220 θανάτους και 900 κρούσματα, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Έχει εξαπλωθεί επίσης στην Ουγκάντα, όπου υπάρχουν επτά κρούσματα. Ομάδες υγειονομικών προσπαθούν να εντοπίσουν χιλιάδες άτομα που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί στον ιό, καθώς και να αντιμετωπίσουν τις αμέτρητες προκλήσεις της επιδημίας.
Τα προβλήματα σε τοπικό επίπεδο περιλαμβάνουν έλλειψη βασικών προμηθειών, καθώς και εμπιστοσύνης από πλευράς κοινωνιών που έχουν βιώσει άλλα ξεσπάσματα στο παρελθόν. Σε παγκόσμιο επίπεδο, την αποτελεσματικότητα της αντίδρασης επηρεάζουν η απόσυρση των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ και οι περικοπές στη χρηματοδότηση, σύμφωνα με πολλές υγειονομικές πηγές.
Έγγραφα από τη σύσκεψη της Παρασκευής δείχνουν ότι μέχρι και την προηγούμενη εβδομάδα μόνο το 7% των 1.261 που είχαν ταυτοποιηθεί ως επαφές φερόμενων ασθενών με Έμπολα είχαν εντοπιστεί. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, την Τετάρτη είχαν ξεπεράσει τις 2.000.
Το ξέσπασμα εξελίσσεται πιο γρήγορα από την αντίδραση, ανέφερε την Τετάρτη ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. «Οι επιθέσεις σε υγειονομικές εγκαταστάσεις καθιστούν την ιχνηλάτηση κρουσμάτων και των επαφών τους σχεδόν αδύνατη» πρόσθεσε.
Στο ανατολικό Κονγκό, την περιοχή που έχει πληγεί σκληρότερα, νοσοκομεία έχουν δεχτεί επιθέσεις και σκηνές καραντίνας έχουν καεί από οργισμένα πλήθη που ήθελαν να ανακτήσουν τα πτώματα αγαπημένων τους προσώπων. Τέτοια φαινόμενα δυσκολεύουν την επιχείρηση κατά της εξάπλωσης του ιού και την ιχνηλάτηση αυτών που είναι σε κίνδυνο σε μια περιοχή που μαστίζεται ήδη από ένοπλες συγκρούσεις και κακές υγειονομικές υποδομές, είπαν τρεις ειδικοί.
«Η κατακλείδα είναι η εξής: Δεν υπάρχει εμβόλιο. Δεν υπάρχει θεραπεία. Ο ιός κυκλοφορούσε ανεντόπιστος για έξι εβδομάδες. Η διασυνοριακή εξάπλωση έχει επιβεβαιωθεί. Υγειονομικοί πεθαίνουν. Κάθε ημέρα χωρίς αντίδραση με πληρότητα πόρων είναι μια ημέρα που το ξέσπασμα κερδίζει έδαφος» αναφέρεται σε παρουσίαση από την ομάδα του ΠΟΥ Αφρικής στη σύσκεψη.
Ο καθηγητής Σαλίμ Αμπντούλ Καρίμ, κορυφαίος Νοτιοαφρικανός επιδημιολόγος, είπε ότι το ξέσπασμα εξελίσσεται με «ιλιγγιώδη ταχύτητα». «Αν έπρεπε να επιλέξεις ένα κακό σημείο για να συμβεί αυτό, θα ήταν το Ιτούρι» είπε σχετικά με την επαρχία που βρίσκεται στο επίκεντρο.
Αν και οι αξιωματούχοι της περιοχής έχουν μακρά εμπειρία στην αντιμετώπιση του Έμπολα (είναι το 17ο ξέσπασμα από το 1976), οι ελλείψεις παραμένουν πρόβλημα, μεταξύ άλλων και σε τεστ που μπορούν να εντοπίσουν τον Bundibugyo αντί για άλλα στελέχη του Έμπολα. Αυτό ήταν ένας από τους παράγοντες εξαιτίας των οποίων καθυστέρησε ο αρχικός εντοπισμός. «Υπάρχουν πολύ λίγοι άνθρωποι επί του πεδίου, και υπάρχουν και άλλα προβλήματα επίσης, όπως τα καύσιμα για τα οχήματα» είπε ο Καρίμ.
O Έμπολα εξαπλώνεται μέσω απευθείας επαφής με σωματικά υγρά ατόμων που έχουν μολυνθεί αφού έχουν εκδηλώσει συμπτώματα, μολυσμένα υλικά και πτώματα νεκρών. Οι επαφές τους πρέπει να εντοπίζονται και να παρακολουθούνται για 21 ημέρες (περίοδος επώασης). Αν παρουσιάσουν συμπτώματα, απομονώνονται για να αποφευχθεί η περαιτέρω εξάπλωση.
Άλλο ένα σημαντικό εμπόδιο είναι ψυχολογικής φύσης: «Ο κόσμος φοβάται» είπε ο Μαμαντού Κάμπα Μπαρί, επικεφαλής της αποστολής της Συμμαχίας για Διεθνή Ιατρική Δράση στο Κονγκό. Όπως σημείωσε, κάποια κρούσματα εξαφανίζονταν και άλλα ύποπτα ως κρούσματα δεν αναφέρονταν λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης. Ο ίδιος και άλλοι φοβούνται μια επανάληψη του χειρότερου ξεσπάσματος Έμπολα, που σάρωσε τη δυτική Αφρική το 2014-2016, προκαλώντας πάνω από 28.000 κρούσματα και 11.000 θανάτους.
Με πληροφορίες από Reuters
