Την ώρα που η κλιματική κρίση χτυπά όλο και πιο δυνατά την πόρτα του πλανήτη, μια νέα διεθνής μελέτη βάζει στο μικροσκόπιο έναν μάλλον απρόσμενο παράγοντα: την αρρενωπότητα και τον τρόπο με τον οποίο αυτή επηρεάζει τις καθημερινές συνήθειες και επιλογές.
Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 20 επιστήμονες από 13 χώρες, δημοσιεύτηκε στο Norma: International Journal for Masculinity Studies και εξετάζει πώς κοινωνικά πρότυπα γύρω από τον ανδρισμό συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και την περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι άνδρες έχουν κατά μέσο όρο μεγαλύτερο ανθρακικό αποτύπωμα από τις γυναίκες, κυρίως λόγω μεγαλύτερης κατανάλωσης σε μεταφορές, ταξίδια, τουρισμό και διατροφή με υψηλή κατανάλωση κρέατος. Δεν είναι τυχαίο ότι μελέτη του 2025 στη Γαλλία, με τη συμμετοχή 15.000 ατόμων, κατέγραψε πως οι άνδρες εκπέμπουν 26% περισσότερους ρύπους από μετακινήσεις και διατροφικές επιλογές.
Οι ερευνητές παρατηρούν ακόμη πως οι άνδρες εμφανίζονται λιγότερο ανήσυχοι για την κλιματική αλλαγή, λιγότερο ενεργοί σε περιβαλλοντικές δράσεις και πιο διστακτικοί στο να αλλάξουν καθημερινές συνήθειες.
Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό συνδέεται με το λεγόμενο «άγχος αρρενωπότητας», την ανάγκη ορισμένων να διατηρήσουν μια παραδοσιακή εικόνα ανδρισμού, αποφεύγοντας επιλογές που θεωρούνται λιγότερο «σκληρές», όπως τα οικολογικά προϊόντα ή οι πιο βιώσιμες συνήθειες.
Παράλληλα, η μελέτη υπενθυμίζει ότι οι άνδρες κυριαρχούν συχνότερα σε τομείς με βαρύ περιβαλλοντικό αποτύπωμα, όπως η βαριά βιομηχανία, οι εξορύξεις, η χημική παραγωγή, η βιομηχανοποιημένη γεωργία και ο στρατιωτικός τομέας.
«Υπάρχει πλέον άφθονη έρευνα που δείχνει ξεκάθαρες αρνητικές επιπτώσεις ορισμένων ανδρικών συμπεριφορών στο περιβάλλον και το κλίμα», δηλώνει καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάντερσφιλντ.
«Αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η διάσταση δεν εμφανίζεται στις περισσότερες συζητήσεις και πολιτικές για έναν πιο βιώσιμο κόσμο».
Οι συγγραφείς διευκρινίζουν πάντως ότι η κριτική δεν αφορά όλους τους άνδρες αδιακρίτως, αλλά κυρίως εύπορες κοινωνικές ομάδες με υψηλή κατανάλωση και πρόσβαση σε περισσότερους πόρους. Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζουν ότι σε πολλές περιοχές του κόσμου άνδρες ακτιβιστές και συλλογικότητες δίνουν δυναμικό «παρών» στον αγώνα για το περιβάλλον.
Τελικά, ίσως το ζήτημα να μην είναι απλώς ποιος οδηγεί μεγαλύτερο αυτοκίνητο ή ποιος βάζει περισσότερο κρέας στο πιάτο, αλλά το πώς κοινωνικά στερεότυπα και πρότυπα κατανάλωσης επηρεάζουν τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον πλανήτη. Και όπως φαίνεται, η πράσινη μετάβαση ίσως χρειάζεται και μια μικρή επαναδιαπραγμάτευση του τι σημαίνει «ανδρικό».
