Η εικόνα ενός ανθρώπου που χάνει ένα δόντι και, αντί να το αντικαταστήσει με γέφυρα ή εμφύτευμα, περιμένει να… φυτρώσει ένα καινούργιο ακούγεται ακόμη σαν επιστημονική φαντασία. Δεν είναι όμως πλέον μόνο αυτό. Δύο διαφορετικοί ερευνητικοί δρόμοι, ένας στη Βρετανία και ένας στην Ιαπωνία, επιχειρούν να κάνουν πραγματικότητα τη βιολογική αντικατάσταση των χαμένων δοντιών. Απέχουμε, ωστόσο, ακόμη από το να κλείσουμε τα ραντεβού μας για εμφυτεύματα.
Το «δόντι του εργαστηρίου» από το King’s College
Η έρευνα που επανέφερε τώρα το θέμα στην επικαιρότητα προέρχεται από το King’s College London, σε συνεργασία με το Imperial College London. Κεντρικά πρόσωπα είναι ο ερευνητής Xuechen Zhang και η Δρ Ana Angelova Volponi, ειδική στην Αναγεννητική Οδοντιατρική και corresponding author της επιστημονικής εργασίας.
Οι επιστήμονες ανέπτυξαν ένα ειδικό τρισδιάστατο υδροτζέλ, ένα βιοϋλικό που δημιουργεί το κατάλληλο περιβάλλον ώστε τα κύτταρα που συμμετέχουν στον σχηματισμό ενός δοντιού να «επικοινωνούν» μεταξύ τους. Τα απαραίτητα βιολογικά σήματα δεν απελευθερώνονται όλα μαζί αλλά σταδιακά, μιμούμενα περισσότερο τη φυσική διαδικασία ανάπτυξης του δοντιού.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί ένα ολοκληρωμένο ανθρώπινο δόντι που τοποθετήθηκε σε άνθρωπο. Στη δημοσιευμένη εργασία χρησιμοποιήθηκαν οδοντικά επιθηλιακά και μεσεγχυματικά κύτταρα από έμβρυα ποντικών για τη δημιουργία τρισδιάστατων οδοντικών οργανοειδών. Πρόκειται για σημαντικό βήμα της βασικής έρευνας, αλλά όχι ακόμη για έτοιμη θεραπεία στο οδοντιατρείο.
Οι ερευνητές εξετάζουν στο μέλλον δύο σενάρια: είτε να εμφυτεύονται πολύ νεαρά οδοντικά κύτταρα στη γνάθο ώστε το νέο δόντι να αναπτυχθεί μέσα στο στόμα, είτε να αναπτύσσεται πρώτα στο εργαστήριο και στη συνέχεια να μεταμοσχεύεται στον ασθενή.
Και ναι, δεν είναι η πρώτη ανακοίνωση για δόντια που «ξαναφυτρώνουν»
Εδώ η μνήμη σου είναι σωστή. Η άλλη μεγάλη προσπάθεια βρίσκεται στην Ιαπωνία και έχει επικεφαλής τον Δρ Katsu Takahashi, επικεφαλής Οδοντιατρικής και Στοματικής Χειρουργικής στο Kitano Hospital και ερευνητή με μακρά παρουσία στο Πανεπιστήμιο του Κιότο.
Η δική του μέθοδος είναι τελείως διαφορετική. Δεν κατασκευάζει δόντι στο εργαστήριο. Στοχεύει την πρωτεΐνη USAG-1, η οποία λειτουργεί ως «φρένο» στην ανάπτυξη των δοντιών. Η εξουδετέρωσή της με ειδικό αντίσωμα οδήγησε σε σχηματισμό δοντιών σε ζωικά μοντέλα.
Το πειραματικό φάρμακο ονομάζεται TRG035 και είναι ανθρωποποιημένο αντίσωμα κατά της USAG-1. Η πρώτη δοκιμή σε ανθρώπους σχεδιάστηκε με άνδρες 30-65 ετών που είχαν τουλάχιστον έναν χαμένο γομφίο, κυρίως για να διερευνηθεί η ασφάλεια της θεραπείας. Τον Μάιο του 2026 η Toregem BioPharma ανακοίνωσε χρηματοδότηση για την προώθηση του TRG035 σε κλινικές δοκιμές Φάσης ΙΙ στην Ιαπωνία και την προετοιμασία ανάπτυξης και στις ΗΠΑ.
Τα παιδιά είναι πράγματι το πρώτο μεγάλο «στοίχημα»
Και εδώ βρίσκεται αυτό που θυμόσουν για τα μικρά παιδιά. Ο αρχικός θεραπευτικός στόχος των Ιαπώνων δεν είναι ο 60χρονος που έχασε ένα δόντι από περιοδοντίτιδα αλλά κυρίως παιδιά που γεννιούνται με συγγενή αγενεσία δοντιών, δηλαδή χωρίς να έχουν σχηματιστεί ορισμένα μόνιμα δόντια.
Η ίδια η Toregem εξηγεί ότι σε αυτά τα παιδιά τα εμφυτεύματα είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθούν όσο η γνάθος εξακολουθεί να αναπτύσσεται. Ο απώτερος στόχος είναι η ενεργοποίηση μιας πιθανής «τρίτης οδοντοφυΐας» μετά τα μόνιμα δόντια. Αν η μέθοδος αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική, οι ερευνητές φιλοδοξούν αργότερα να τη χρησιμοποιήσουν και για την απώλεια δοντιών σε ενήλικες και ηλικιωμένους.
Επομένως έχουμε σήμερα δύο διαφορετικές επαναστάσεις υπό δοκιμή: το King’s College προσπαθεί να «χτίσει» βιολογικά ένα νέο δόντι, ενώ η ιαπωνική ομάδα επιχειρεί να πείσει το ίδιο το ανθρώπινο σώμα να ενεργοποιήσει ξανά τον μηχανισμό δημιουργίας δοντιών.
Τι κάνουμε σήμερα: Η διαδικασία του εμφυτεύματος
Μέχρι να αποδειχθούν όλα αυτά στους ανθρώπους, το οδοντικό εμφύτευμα παραμένει μία από τις βασικές λύσεις για την αντικατάσταση χαμένου δοντιού.
Η διαδικασία αρχίζει με κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο ώστε να διαπιστωθεί εάν υπάρχει αρκετό οστό. Εάν δεν υπάρχει, μπορεί να χρειαστεί οστικό μόσχευμα. Στη συνέχεια τοποθετείται χειρουργικά μέσα στο οστό της γνάθου το εμφύτευμα — συνήθως μια τεχνητή ρίζα — και ακολουθεί περίοδος οστεοενσωμάτωσης. Συνήθως απαιτούνται περίπου τρεις έως έξι μήνες, αν και ο χρόνος ποικίλλει ανάλογα με τον ασθενή και εάν έχει προηγηθεί οστική ανάπλαση.
Αφού το εμφύτευμα σταθεροποιηθεί μέσα στο οστό, τοποθετείται το προσθετικό εξάρτημα και τελικά η στεφάνη, δηλαδή το τεχνητό δόντι που βλέπουμε μέσα στο στόμα. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις η συνολική θεραπεία μπορεί να κρατήσει πολλούς μήνες.
Πόσο κοστίζει ένα εμφύτευμα στην Ελλάδα
Δεν υπάρχει ενιαία επίσημη τιμή. Το κόστος εξαρτάται από την εταιρεία του εμφυτεύματος, τον γιατρό, τη στεφάνη, την κατάσταση του οστού και το εάν απαιτούνται πρόσθετες επεμβάσεις.
Ενδεικτικοί δημοσιευμένοι τιμοκατάλογοι ελληνικών οδοντιατρείων δείχνουν περίπου 650-1.000 ευρώ και άνω για το ίδιο το εμφύτευμα, ενώ σε άλλες περιπτώσεις αναφέρονται τιμές 700-1.500 ευρώ. Η στεφάνη μπορεί να χρεώνεται χωριστά, περίπου από 200-450 ευρώ ή περισσότερο ανάλογα με το υλικό. Έτσι, για ένα ολοκληρωμένο μεμονωμένο δόντι, ένα ρεαλιστικό τελικό κόστος μπορεί να κινηθεί περίπου από 1.000 έως 1.800 ευρώ ή και υψηλότερα. Εάν απαιτηθεί οστικό μόσχευμα, ανύψωση ιγμορείου ή άλλη χειρουργική πράξη, το κόστος αυξάνεται σημαντικά.
Πότε θα πετάξουμε τα εμφυτεύματα;
Όχι ακόμη. Αυτό είναι το κρίσιμο συμπέρασμα. Η αναγεννητική Οδοντιατρική βρίσκεται ίσως πιο κοντά από ποτέ στο να δημιουργεί ή να ενεργοποιεί πραγματικά βιολογικά δόντια, αλλά το βρετανικό πρόγραμμα παραμένει προκλινικό και το ιαπωνικό φάρμακο εξακολουθεί να βρίσκεται σε κλινική ανάπτυξη.
Εάν όμως μία από τις δύο τεχνολογίες αποδειχθεί ασφαλής, ελεγχόμενη και αποτελεσματική, η Οδοντιατρική μπορεί να αλλάξει δραματικά: αντί να βιδώνουμε μια τεχνητή ρίζα στη γνάθο, ίσως κάποτε ο οδοντίατρος να μπορεί να μας δίνει πίσω ένα δικό μας, ζωντανό δόντι.
