Σε μια χαρακτηριστική εικόνα διπλού μηνύματος ή και σύγχυσης, οι Βρυξέλλες υποδέχθηκαν τη νίκη του Ρούμεν Ράντεφ στη Βουλγαρία, αρχικά αποφεύγοντας κάθε τοποθέτηση για τις επιπτώσεις της εκλογής του, και λίγα λεπτά αργότερα πέρασαν σε πλήρη πολιτική κανονικοποίηση, με συγχαρητήρια και μηνύματα συνεργασίας από την κορυφή της ΕΕ.
Η πρώτη εικόνα ήρθε από τη μεσημεριανή ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπου, παρά το προχωρημένο στάδιο της καταμέτρησης, η εκπρόσωπος απέφυγε να δώσει οποιαδήποτε γραμμή για το αποτέλεσμα των εκλογών στη Βουλγαρία.
Ερωτηθείσα για το αν υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τη στάση της νέας κυβέρνησης έναντι της Ρωσίας, της Ουκρανίας και των κυρώσεων, περιορίστηκε να απαντήσει ότι «η καταμέτρηση των ψήφων συνεχίζεται» και ότι «δεν θα ήταν σωστό να υπάρξει τοποθέτηση σε αυτό το στάδιο».
Ωστόσο, το κλίμα αυτό άλλαξε μέσα σε λίγα λεπτά και πριν ανακοινωθεί επίσημα η εκλογική του νίκη.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, συνεχάρη τον Ράντεφ για τη νίκη του, γράφοντας στο Χ:
«Συγχαρητήρια στον Ρούμεν Ράντεφ για την καθαρή νίκη του στις χθεσινές βουλευτικές εκλογές στη Βουλγαρία. Είναι χαρά να σας καλωσορίζω ξανά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Όπως συζητήσαμε και στην τηλεφωνική μας επικοινωνία σήμερα το πρωί, προσβλέπω στη συνεργασία μας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την κοινή μας ατζέντα για μια ευημερούσα, αυτόνομη και ασφαλή Ευρώπη.
Σας εύχομαι κάθε επιτυχία στα νέα σας καθήκοντα.».
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχεδόν ταυτόχρονα με την άρνηση των εκπροσώπων της να σχολιάσουν προέβη σε ανάρτηση στο Χ τονίζοντας:
«Συγχαρητήρια στον Ρούμεν Ράντεφ για τη νίκη του στις βουλευτικές εκλογές.
Η Βουλγαρία είναι ένα υπερήφανο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση των κοινών μας προκλήσεων. Προσβλέπω στη συνεργασία μας για την ευημερία και την ασφάλεια της Βουλγαρίας και της Ευρώπης.»
Αντίστοιχο μήνυμα έστειλε και το ΝΑΤΟ, με τον γενικό γραμματέα Μαρκ Ρούτε να δηλώνει ότι προσβλέπει σε «συνεχιζόμενη συνεργασία για τις κοινές προκλήσεις ασφάλειας».
Η χρονική αυτή αντίθεση αποτυπώνει τη λεπτή ισορροπία που επιχειρούν να κρατήσουν οι Βρυξέλλες: άμεση πολιτική ενσωμάτωση της νέας ηγεσίας, αλλά αποφυγή δημόσιας συζήτησης για τα πιο ευαίσθητα ζητήματα.
Οι επιφυλάξεις σχετίζονται κυρίως με τη στάση του Ράντεφ απέναντι στη Μόσχα. Κατά την προεκλογική του εκστρατεία είχε υιοθετήσει πιο ήπια ρητορική για τη Ρωσία και είχε εκφράσει αντιρρήσεις για τη στρατιωτική στήριξη προς την Ουκρανία, ενώ στο παρελθόν έχει υιοθετήσει θέσεις που προκάλεσαν αμηχανία στους ευρωπαίους εταίρους.
Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, η στάση αυτή δύσκολα θα μεταφραστεί σε συστηματική σύγκρουση με την ΕΕ. Σε αντίθεση με την περίπτωση του Βίκτορ Όρμπαν, ο Ράντεφ δεν φαίνεται να διαθέτει ούτε την πολιτική βάση ούτε τα εργαλεία για να μπλοκάρει ευρωπαϊκές αποφάσεις σε μόνιμη βάση.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ίδια η δομή του βουλγαρικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος. Σύμφωνα με τους FT η ατζέντα κατά της διαφθοράς, που αποτέλεσε βασικό άξονα της ανόδου του, στοχεύει δίκτυα εξουσίας και οικονομικών συμφερόντων που για χρόνια λειτουργούν ως δίαυλοι επιρροής και μέσα από τα οποία διέρχεται και μέρος της ρωσικής παρουσίας στη χώρα. Με άλλα λόγια, η μάχη κατά της διαφθοράς και ο περιορισμός της εξωτερικής επιρροής συνδέονται άμεσα.
Την ίδια στιγμή, όμως, αυτή η σύγκρουση δεν είναι δεδομένη. Η ανάγκη για κυβερνητική σταθερότητα και συμμαχίες ενδέχεται να περιορίσει την έκταση των παρεμβάσεων, ενώ η πολιτική σταθερότητα που υπόσχεται η νέα κυβέρνηση δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη και βαθιές μεταρρυθμίσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η εκτίμηση στις Βρυξέλλες είναι ότι η Σόφια θα κινηθεί περισσότερο με όρους προσαρμογής παρά ρήξης. Όπως σχολιάζει η Jessica Moss από τον Euobserver, η Βουλγαρία, με πιο περιορισμένη κρατική ισχύ και σημαντική εξάρτηση από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, έχει διαχρονικά αποφύγει τις μετωπικές συγκρούσεις με την ΕΕ.
Ο ίδιος ο Ράντεφ, τονίζεται, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η χώρα θα παραμείνει στην ευρωπαϊκή της πορεία, ζητώντας ωστόσο μεγαλύτερο «πραγματισμό» από την Ένωση μια προσέγγιση που ερμηνεύεται ως διάθεση για επιλεκτικές διαφοροποιήσεις και όχι ως στρατηγική διαρκούς αντιπαράθεσης.
Ανάλογη εικόνα διαμορφώνεται και στο ζήτημα της διεύρυνσης. Η Βουλγαρία έχει ήδη μπλοκάρει την ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας από το 2020, γεγονός που σημαίνει ότι μια πιο σκληρή γραμμή δεν θα συνιστούσε νέα κατεύθυνση, ούτε θα συνέφερε τη Σόφια στο άνοιγμα ενός μετώπου.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι ανησυχίες ότι η Βουλγαρία θα γίνει ο Δούρειος Ίππος της Μόσχας απουσιάζουν. Όπως σημειώνουν αναλυτές, η νίκη του Ράντεφ μπορεί να εκληφθεί στη Μόσχα ως ένα είδος πολιτικής «αντιστάθμισης» μετά τις εξελίξεις στην Ουγγαρία, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μεγαλύτερης στρατηγικής αμφισημίας από τη Σόφια σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει ακριβώς το αντίθετο.
Το γεγονός ότι ο Ρούμεν Ράντεφ έχει δηλώσει ενθέρμως ότι θα δουλέψει για την αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία, αλλά και το ότι η Σόφια όχι μόνο μέχρι σήμερα εξάγει πυρομαχικά προς το Κίεβο αλλά και το ότι είναι ένας από τους βασικούς ενεργειακούς διαδρόμους για την Κεντρική Ευρώπη προκαλεί ανησυχία στην ΕΕ. Όμως στις Βρυξέλλες γνωρίζουν ότι ο Ράντεφ θα πρέπει να κρατήσει πολιτικές ισρορροπίες στο εσωτερικό της χώρας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγκριση με τον Όρμπαν μπορεί να θεωρείται χρήσιμη, αλλά όχι πλήρως αντιπροσωπευτική. Αντί για μια στρατηγική ανοιχτής σύγκρουσης, η Βουλγαρία ενδέχεται να κινηθεί σε μια πιο «ευέλικτη» γραμμή, με επιλεκτικές αποστάσεις από την ευρωπαϊκή πολιτική.
Το τελικό αποτύπωμα, ωστόσο, θα κριθεί όχι από τη ρητορική, αλλά από τις πρώτες συγκεκριμένες αποφάσεις της νέας κυβέρνησης.
