Όταν ακούει κανείς για έξαλλη σεξουαλική ζωή, το μυαλό των περισσότερων μάλλον δεν πάει στη φάλαινα μπελούγκα, αλλά, όπως δείχνει νέα έρευνα…ίσως θα έπρεπε.
Οι συγκεκριμένες φάλαινες μπορεί να είναι αρκετά γνωστές ως είδος (τουλάχιστον, αν μη τι άλλο, ως όνομα), μα η πραγματικότητα είναι πως δεν ξέρουμε πολλά για αυτές. Ο βιότοπός τους, η Αρκτική, κάνει εξαιρετικά δύσκολη τη μελέτη τους, ωστόσο επιστήμονες κατάφεραν να συλλέξουν εκατοντάδες δείγματα DNA από έναν πληθυσμό μπελούγκα στην Αλάσκα, συγκεντρώνοντας πληροφορίες για την επιλογή συντρόφων και τις αναπαραγωγικές στρατηγικές τους.
Αυτό που περίμεναν να βρουν οι ερευνητές ήταν πως κάποια πολύ επιτυχημένα αρσενικά μπελούγκα έκαναν πολλά μικρά, μα αυτό που διαπιστώθηκε είναι ότι τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά επιλέγουν πολλούς διαφορετικούς ερωτικούς συντρόφους στο πέρασμα των ετών – και οι επιστήμονες θεωρούν πως αυτό πιθανώς βοηθά τον μικρό, απομονωμένο αυτόν πληθυσμό να αποφύγει τις αιμομιξίες.
«Ξέρουμε ακόμα πολύ λίγα για τις φάλαινες μπελούγκα, παρά το ότι είναι πολύ δημοφιλείς» είπε o Γκρεγκ Ο’ Κόρι Κρόου του Florida Atlantic University, ένας εκ των συντελεστών του επιστημονικού άρθρου, που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Marine Science. «Ο κύριος λόγος για αυτό είναι η δυσκολία μελέτης ενός είδους στον κρύο και συχνά παγωμένο βορρά. Μα αυτή είναι η πρόκληση που κάνει την ανακάλυψη πιο συναρπαστική» πρόσθεσε.
Στο πέρασμα 13 ετών, μια ομάδα που περιελάμβανε επιστήμονες από το Florida Atlantic University και το υπουργείο Αλιείας και Κυνηγιού της Αλάσκας, καθώς και κυνηγούς από την κοινότητα ιθαγενών της Αλάσκας στο Μπρίστολ Μπέι συνέλεξε μικρά δείγματα ιστού από 623 φάλαινες. Χωρίς πολλές διαθέσιμες πληροφορίες για τις στρατηγικές ζευγαρώματος, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την εξελικτική θεωρία και γνωστά δεδομένα για βιολογία των μπελούγκα για να κάνουν προβλέψεις τις οποίες θα μπορούσαν να ελέγξουν σε σχέση με τα νέα, πραγματικά δεδομένα- όπως το ότι τα αρσενικά είναι πολύ πιο μεγάλα από τα θηλυκά και ότι το τα θηλυκά μπορούν να κάνουν μόνο ένα μικρό ανά λίγα χρόνια.
«Προβλέψαμε ότι οι μπελούγκα είχαν ένα σύστημα ζευγαρώματος με πολλά θηλυκά, όπου λίγα από τα πιο ανταγωνιστικά και πιο μεγάλα αρσενικά εξασφάλιζαν τα περισσότερα ζευγαρώματα μέσα σε μία ή περισσότερες σεζόν, και ότι ασχολούνταν λίγο ή καθόλου με το μεγάλωμα των μικρών» είπε ο Ο’ Κόρι Κρόου.
Ωστόσο οι μπελούγκα ζουν σε μεγάλες ομάδες/ κοινωνίες, που διασπώνται και αναδιαμορφώνονται στο πέρασμα του χρόνου, κάτι που μπορεί να αυξάνει την πρόσβαση των θηλυκών σε διαφορετικούς αρσενικούς συντρόφους. Οπότε, οι επιστήμονες προέβλεψαν πως τα θηλυκά θα μπορούσαν να ζευγαρώνουν με πολλά διαφορετικά αρσενικά στο πέρασμα των περιόδων ζευγαρώματος.
Όταν οι ερευνητές εξέτασαν τα δεδομένα, διαπίστωσαν ότι τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά έκαναν παιδιά με διαφορετικούς συντρόφους στο πέρασμα των ετών. Αν τα μικρά είχαν αδέλφια, συνήθως μοιράζονταν μόνο έναν γονέα. Όλες οι μπελούγκα είχαν ένα μικρό αριθμό από μικρά, μα υπήρχε μεγαλύτερη ποικιλομορφία στην αναπαραγωγική επιτυχία των αρσενικών, καθώς κάποια έκαναν λίγα παραπάνω παιδιά.
«Οι αρσενικές μπελούγκα ήταν όντως “πολυγαμικές”, μα σε σχετικά μέτριο βαθμό, που προκάλεσε έκπληξη» είπε ο Ο’ Κόρι Κρόου. «Το τρισδιάστατο υδάτινο περιβάλλον πιθανώς περιορίζει τη δυνατότητα ενός αρσενικού να “φλερτάρει” ή να “στριμώξει” πολλά θηλυκά. Ωστόσο η μεγάλη διάρκεια ζωής ίσως παίζει και αυτή σημαντικό ρόλο. Οι μπελούγκα μπορούν να ζήσουν 90 χρόνια, ίσως και παραπάνω. Οι αρσενικές μπελούγκα μπορεί, οπότε, να κάνουν….μακροχρόνιο σχεδιασμό, διασφαλίζοντας λίγα ζευγαρώματα κάθε χρόνο σε ένα μεγάλο χρονικό βάθος αναπαραγωγικού βίου. Στα θηλυκά τα πράγματα είναι εξίσου συναρπαστικά. Τα γενετικά προφίλ αποκάλυψαν ότι οι θηλυκές μπελούγκα αλλάζουν τακτικά συντρόφους ανά τις αναπαραγωγικές περιόδους, επίσης κατά τη διάρκεια ενός μεγάλου αναπαραγωγικού βίου. Αυτό θα μπορούσε να είναι μια “στοιχηματική” στρατηγική, για να περιορίζεται ο κίνδυνος ζευγαρώματος με αρσενικά χαμηλής ποιότητας».
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης απρόσμενα υψηλά επίπεδα γενετικής ποικιλομορφίας και χαμηλά επίπεδα αιμομιξίας, παρά τον μικρό πληθυσμό (περίπου 2.000 ατόμων). Συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με άλλους πληθυσμούς και δείγματα από το Μπρίστολ Μπέι, προκύπτει το συμπέρασμα πως η ποικιλομορφία αυτή διατηρείται και σε μεγαλύτερους πληθυσμούς και παραμένει σταθερή στο πέρασμα του χρόνου.
«Μια μεγάλη ανησυχία για μικρούς πληθυσμούς είναι πως τείνουν να χάνουν τη γενετική ποικιλομορφία πιο γρήγορα από τους μεγάλους και ο κίνδυνος αιμομιξίας είναι μεγαλύτερος» εξήγησε ο Ο’ Κόρι Κρόου. «Περιμέναμε να βρούμε χαμηλή ποικιλομορφία και μεγάλα επίπεδα αιμομιξίας, μα βρήκαμε κάτι πολύ διαφορετικό. Το σύστημα ζευγαρώματος μπορεί να εξηγεί αυτό το εύρημα- έκπληξη. Η συχνή αλλαγή συντρόφου περιορίζει τον αριθμό των παιδιών- στενών συγγενών στον πληθυσμό. Αυτό με τη σειρά του μειώνει τον κίνδυνο του ζευγαρώματος μεταξύ κοντινών συγγενών και γέννησης μικρών – προϊόντων αιμομιξίας. Επίσης, ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο απώλειας ποικιλομορφίας».
Βεβαίως, άλλοι πληθυσμοί μπορεί να λειτουργούν διαφορετικά: Ο φυλετικός (σεξουαλικός) διμορφισμός είναι σχετικά χαμηλός στο Μπρίστολ Μπέι, κάτι που μπορεί να υποδεικνύει ότι το ζευγάρωμα εξαρτάται λιγότερο από τον ανταγωνισμό μεταξύ αυτών των αρσενικών σε σχέση με αλλού.
