Στους κινδύνους πρόκλησης μιας σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Δύσης λόγω εσφαλμένων εκτιμήσεων ή ακόμη και ατυχήματος εξαιτιάς και της πολεμοχαρούς, επιθετικής ρητορικής μεταξύ των δυο πλευρών και στην ανάγκη αποκατάστασης ουσιαστικών διαύλων επικοινωνίας Ευρώπης-Μόσχας προς αποφυγή τέτοιων ζοφερών ενδεχομένων, αναφέρεται κεντρικό άρθρο των Financial Times.
Μάλιστα θυμίζει τις δύσκολες ημέρες του 1983 όταν η ηγεσία στην ΕΣΣΔ εκτιμούσε πως η σφοδρή αντικομμουνιστική ρητορική του τότε Προέδρου των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν ίσως υπέκρυπτε μία προθυμία για κήρυξη πολέμου. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονίας, όπως θυμίζει το δημοσίευμα, εντόπισαν ενδείξεις που παρέπεμπαν σε επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους από τις ΗΠΑ αλλά ευτυχώς ένας Σοβιετικός αξιωματικός έκρινε ότι πιθανότατα επρόκειτο για σφάλμα του συστήματος και έτσι απετράπη ένα πυρηνικό αντίποινο. Δύο μήνες αργότερα οι Σοβιετικοί εξέλαβαν μία ετήσια άσκηση του ΝΑΤΟ ως προετοιμασία για επίθεση κατά της χώρας τους. Η απόσταση που χώριζε την ανθρωπότητα από την εκδήλωση ενός πολέμου με πυρηνικά εκτιμάται ότι ήταν ανησυχητικά μικρή.
Επιστρέφοντα στο σήμερα, επισημαίνεται πως ο ΓΓ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δηλώνει ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για μια ρωσική επίθεση εντός της επόμενης πενταετίας ενώ η Ρωσία από την πλευρά της φαίνεται βέβαιη ότι τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας συμμετέχουν ενεργά στις εχθροπραξίες στην Ουκρανία.
Όπως τονίζεται, η αντίδραση της Ευρώπης κινείται σε τρεις άξονες: στήριξη της Ουκρανίας, αύξηση των αμυντικών δαπανών —σε μια προσπάθεια να καλυφθεί το κενό ετών υποεπένδυσης— και ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε επιθέσεις που εμπίπτουν στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη».
Εκτιμάται όμως ότι τα ανωτέρω δεν επαρκούν για να μειώσουν τον κίνδυνο ενός πολέμου με τη Ρωσία ενώ επισημαίνεται πως οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες μπορεί να συμβάλουν στην αποτροπή του ρωσικού τυχοδιωκτισμού. Όμως, η αποτροπή απαιτεί κάτι περισσότερο από απλώς ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις.
Τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, όπως τονίζει το δημοσίευμα των Financial Times, οφείλουν να καταβάλουν εξίσου μεγάλη προσπάθεια για την αποφυγή του πολέμου, όση καταβάλλουν και για την προετοιμασία τους απέναντι σε αυτόν. Πολλές από τις δικλείδες ασφαλείας που υπήρχαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου έχουν πλέον καταργηθεί ή ατονήσει. Οι συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών ουσιαστικά απουσιάζουν. Η κοινή αντίληψη για τη θεωρία της αποτροπής έχει εξανεμιστεί. Οι μηχανισμοί διαχείρισης της κλιμάκωσης είναι αδύναμοι. Οι ουσιαστικοι διαύλοι επικοινωνίας —στρατιωτικά ή πολιτικά— με τη Ρωσία είναι ελάχισοτοι και μη αποδοτικοί. Αυτό συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο οι δύο πλευρές να παρερμηνεύσουν τις προθέσεις της άλλης.
Επισημαίνεται μάλιστα πως στις σπουδές διεθνών σχέσεων γίνεται λόγος για το λεγόμενο «παράδοξο της ασφάλειας». Όταν δηλαδή, δύο αντίπαλοι λαμβάνουν μέτρα για την ενίσχυση της άμυνάς τους, τα οποία όμως η άλλη πλευρά εκλαμβάνει ως επιθετικές ενέργειες που απαιτούν ανάλογη απάντηση. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας κύκλος κλιμάκωσης, που καμία από τις δύο πλευρές δεν επιθυμεί.
Υπενθυμίζοντα ξανά τα γεγονότα και το κλίμα του 1983, τονίζεται πως όπως τότε έσι και σήμερα ο κίνδυνος να προκληθεί σύγκρουση από εσφαλμένες εκτιμήσεις ή ατυχήματα σε μια περίοδο υψηλής έντασης, ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος από τον κίνδυνο μιας σκόπιμης σύγκρουσης. Και μια πολεμοχαρής ρητορική συμβάλει προς αυτή την κατεύθυνση καθώς ερμηνεύεται εύκολα ως πιθανός προάγγελος σύγκρουσης.
Ακολουθως, το άρθρο των Financial Times, τονίζει πως τα τελευταία χρόνια, ο διάλογος με τη Ρωσία υπήρξε άκαρπος, επηρεασμένος από την εμμονή του Βλαντιμίρ Πούτιν με αυτό που ο ίδιος αντιλαμβάνεται ως ιστορικές αδικίες και σημειώνεται πως υποτιμούμε, με δικό μας κίνδυνο, την πεποίθηση της ρωσικής ηγεσίας ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ απειλεί την ασφάλειά της. Δεν αποδέχονται ότι το ΝΑΤΟ αποτελεί μια αμιγώς αμυντική συμμαχία.
Καταλήγει δε πως οι ευρωπαϊκές χώρες οφείλουν να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμο δίαυλο επικοινωνίας με τη Ρωσία, για να εξηγήσουν τη δική τους αντίληψη περί ευρωπαϊκής ασφάλειας αλλά και για να διερευνήσουν τρόπους περιορισμού των λανθασμένων αντιλήψεων. Εκτιμάται πως θα πρέπει να οριστούν εκπρόσωποι που θα αναλάβουν τον ρόλο των βασικών διαβιβαστών μηνυμάτων σε αυτή την προσπάθεια διαλόγου.
Επίσης, σημειώνεται πως είναι σημαντικό οι ευρωπαϊκές χώρες να ενισχύσουν τη στρατηγική τους σκέψη, πέρα από το πλαίσιο της έδρας του ΝΑΤΟ και οι Ευρωπαίοι ηγέτες οφείλουν να έχουν επεξεργαστεί τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργούσαν, στην πράξη, η διαχείριση της κλιμάκωσης και η αντιμετώπιση κρίσεων.
Όπως τονίζεται, μια βελτιωμένη στρατηγική αντίληψη θα συνέβαλλε επίσης στον συντονισμό και την ενίσχυση της σαφήνειας των μηνυμάτων που εκπέμπονται. Η επιτυχής αποτροπή απαιτεί αποτελεσματική στρατιωτική ικανότητα, αλλά και προσεκτική διαβίβαση μηνυμάτων σχετικά με τις συνέπειες μιας επιθετικής ενέργειας, με τον κατάλληλο συνδυασμό σαφήνειας και ασάφειας. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό όταν τα μηνύματα που εκπέμπουν οι ΗΠΑ χαρακτηρίζονται από τόση ασυνέπεια.
Επιστρέφοντα στο 1983, αναφέρεται πως η Μάργκαрет Θάτσερ αφιέρωσε μια ολόκληρη ημέρα σε ένα σεμινάριο με ειδικούς, προκειμένου να κατανοήσει τη Σοβιετική Ένωση πώς λειτουργούσε, ποιες ήταν οι πεποιθήσεις των ηγετών της, καθώς και τα δυνατά και αδύνατα σημεία της. Κάτι ανάλογο θα έπρεπε να κάνουν και οι οι ηγέτες της Ευρώπης σήμερα, όπως αναφέρει το δημοσιεύμα των Financial Times. Η Θάτσερ πίστευε, ωστόσο, ότι η απομόνωσή των Σοβιετικών θα αποτελούσε λάθος και επιθυμούσε να είμαστε προετοιμασμένοι για τη στιγμή που θα επερχόταν η αλλαγή. Έναν χρόνο αργότερα, υποδέχθηκε τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ κατά τη διάρκεια της ιστορικής σημασίας επίσκεψής του.