Οι θαλάσσιοι πάγοι υποχωρούν από την περιοχή της Ανατολικής Γροιλανδίας, επιτρέποντας σε γιγάντιες φάλαινες να εκμεταλλευτούν την κατάσταση και να εισέλθουν σε περιοχές που προηγουμένως ήταν απρόσιτες.
Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας πολυετούς μελέτης, η οποία κατέγραψε —και κινηματογράφησε— εκατοντάδες από τις μεγαλύτερες φάλαινες του κόσμου, όπως τις καμπουροφάλαινες, τις ρυγχοφάλαινες και τις πτεροφάλαινες, να τρέφονται σε θάλασσες απαλλαγμένες από πάγους κατά μήκος των ακτών, τους καλοκαιρινούς μήνες.
Ιστορικά, κανένα από αυτά τα θαλάσσια θηλαστικά δεν εντοπιζόταν στην περιοχή, καθώς οι πάγοι τούς εμπόδιζαν την πρόσβαση στα παράκτια ύδατα. Πλέον, καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί θέρμανση των θαλασσών και τήξη των πάγων, τα ζώα αυτά έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Οι επιστήμονες περιγράφουν το φαινόμενο ως εποχιακά «feeding frenzies» στην Αρκτική — μέρος μιας ευρύτερης μεταβολής του θαλάσσιου οικοσυστήματος κατά μήκος της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή: οι έρευνες που διεξήχθησαν με πλοία στην περιοχή δεν κατέγραψαν ούτε μία θεάση φάλαινας-καμπούρας μέχρι το 2006. Το 2007 εντοπίστηκαν επτά φάλαινες-καμπούρες, ενώ έως το 2024 είχαν καταγραφεί 150 θεάσεις αυτών των γιγάντιων κητωδών από πλοία.
Οι πρώτες συστηματικές εναέριες έρευνες για τις φάλαινες με μπαλένες —μια ομάδα που περιλαμβάνει τη φάλαινα-πτερυγοφάλαινα (fin whale), τη ρυγχοφάλαινα (minke whale) και τη φάλαινα-καμπούρα— στα ανοιχτά των ακτών της Ανατολικής Γροιλανδίας πραγματοποιήθηκαν από τους ερευνητές κατά τη διάρκεια των καλοκαιριών του 2015 και του 2024.
Συνδύασαν αυτές τις πληροφορίες με τις διαδρομές 15 φαλαινών που έφεραν δορυφορικούς πομπούς και με μαρτυρίες κυνηγών Ινουίτ, συνθέτοντας έτσι μια εικόνα αυτού που ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Mads Peter Heide-Jørgensen, χαρακτήρισε ως «σημαντική μεταβολή του οικολογικού καθεστώτος».
Εκτιμάται ότι 4.000 φάλαινες-καμπούρες, 6.000 πτερυγοφάλαινες και 6.000 ρυγχοφάλαινες επισκέφθηκαν τη Θάλασσα της Γροιλανδίας το καλοκαίρι του 2024.
Ο καθηγητής Heide-Jørgensen, από το Ινστιτούτο Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, δήλωσε στο BBC News ότι οι αλλαγές στην περιοχή είναι «πιθανότατα οι πιο ριζικές που παρατηρούνται οπουδήποτε στην υποαρκτική ζώνη».
Αυτή η μεταβολή οφείλεται στην άνοδο της θερμοκρασίας των υδάτων και στη διαθεσιμότητα τροφής. Οι φάλαινες φαίνεται να τρέφονται με ψάρια που έχουν μετακινηθεί στα θερμαινόμενα νερά της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Εκτιμήθηκε ότι τα τρία είδη φαλαινών καταναλώνουν τουλάχιστον 800.000 τόνους ψαριών και κριλ κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου σίτισης.
Από τη συγκεκριμένη μελέτη δεν προκύπτει με σαφήνεια αν η μεταβολή αυτή αντικατοπτρίζει μια συνολική αύξηση του πληθυσμού των εν λόγω ειδών φαλαινών ή απλώς μια ανακατανομή τους από άλλες περιοχές.
Άλλοι ειδικοί, με τους οποίους συνομίλησε το BBC, εξέφρασαν ανησυχία για το γεγονός ότι η μελέτη υποδείκνυε εισροή των ζώων αυτών από τη Δυτική Γροιλανδία.
Πρόκειται για ένα ευαίσθητο ζήτημα στη Γροιλανδία, μια χώρα όπου επιτρέπεται το κυνήγι ορισμένων ειδών φαλαινών.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δήλωσαν ότι τα ευρήματά τους υποδεικνύουν πως αυτές οι φάλαινες με μπαλένες φαίνεται να προσαρμόζονται και ίσως ακόμη και να επωφελούνται από την αλλαγή.
Αντιθέτως, άλλα είδη της Αρκτικής «αντιμετωπίζουν προβλήματα αυτή τη στιγμή», εξήγησε ο καθηγητής Heide-Jørgensen.
Οι ναρβάλ (φάλαινες μονόκερος) και οι μπελούγκες μοιράζονται τον βιότοπό τους με αυτές τις άλλες φάλαινες —ή ακόμη και εκτοπίζονται από αυτές.
«Για ορισμένα είδη, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα — δημιουργεί νέες ευκαιρίες», δήλωσε ο καθηγητής Heide-Jørgensen, «ενώ άλλα είδη χάνουν τον βιότοπό τους».
