Τα επίπεδα σκόνης στην ατμόσφαιρα έχουν μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, γεγονός που είναι μεν καλό για την υγεία του αναπνευστικού μας συστήματος, αλλά μπορεί να επιταχύνει την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Λιγότερη σκόνη στην ατμόσφαιρα
Σε αυτή τη διαπίστωση κατέληξαν επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, με επικεφαλής τον ερευνητή Ασόκ Γκούπτα, ο οποίος διεξήγαγε το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας ως ερευνητής και βοηθός επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα Ατμοσφαιρικών και Ωκεάνειων Επιστημών του πανεπιστημιακού ιδρύματος και πλέον εργάζεται ως ερευνητής προσωπικού στο Πανεπιστήμιο Vanderbilt.
Οι ερευνητές συνέλεξαν δεδομένα από τέσσερις δορυφόρους για την περίοδο 2003–2023, καθώς και στοιχεία από τρεις βάσεις δεδομένων διασταυρώνοντάς τα, και στη συνέχεια τα επιβεβαίωσαν με μετρήσεις από το έδαφος.
Οι δορυφόροι αποτελούν σημαντικό εργαλείο μελέτης για τη συνεχή παρακολούθηση της σκόνης σε παγκόσμιο επίπεδο, αν και είναι δύσκολο να τη ξεχωρίσουν από τον καπνό ή τη μόλυνση.
Όλες οι πηγές συνέκλιναν στο ότι η ατμόσφαιρα έχει γίνει λιγότερο επιβαρυμένη από σκόνη, με τις εκτιμήσεις της ερευνητικής ομάδας να κάνουν λόγο για συνολική παγκόσμια μείωση της τάξης του 10% κατά τη συγκεκριμένη περίοδο.
Η εν λόγω σκόνη μεταφέρεται από το έδαφος προς τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, αν και το μεγαλύτερο μέρος της συσσωρεύεται σε υψόμετρο κάτω των 6 χιλιομέτρων. Περιλαμβάνει τόσο τη σκόνη που ανυψώνεται κατά τη διάρκεια μεγάλων καταιγίδων όσο και εκείνη που εκλύεται καθημερινά από τις ερήμους.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μείωση οφείλεται κυρίως στο ότι οι άνεμοι στο έδαφος έχουν εξασθενήσει. Η σκόνη επηρεάζεται πολύ από την ταχύτητα του αέρα, οπότε ακόμα και μια μικρή υποχώρηση των ανέμων φτάνει για να μειώσει αισθητά τη σκόνη που σηκώνεται στην ατμόσφαιρα. Η αύξηση της βλάστησης αποτελεί έναν ακόμη πιθανό παράγοντα, ιδιαίτερα στην Ασία και ειδικότερα στην Κίνα», εξηγεί ο Γκούπτα.
Σε τι βοηθάει η ατμοσφαιρική σκόνη
Η ατμοσφαιρική σκόνη βοηθά στο να δροσίζεται ελαφρά ο πλανήτης, γιατί επιστρέφει το ηλιακό φως στο διάστημα. Έτσι, όταν η σκόνη λιγοστεύει, χάνουμε ένα μέρος από αυτή την «προστασία». . Παράλληλα, επηρεάζει τα σύννεφα και τις βροχοπτώσεις, συμπεριλαμβανομένης της κυκλοφορίας των μουσώνων, ενώ μεταφέρει θρεπτικά συστατικά, όπως σίδηρο και φώσφορο, που εμπλουτίζουν τους ωκεανούς και τα δάση.
«Μια παρατεταμένη μείωση της σκόνης έχει επομένως αλυσιδωτές επιπτώσεις σε όλα αυτά τα συστήματα», σημειώνει ο Γκούπτα. Ωστόσο, από την πλευρά της δημόσιας υγείας, η υποχώρηση της αερομεταφερόμενης σκόνης συνιστά «θετική εξέλιξη για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε περιοχές εκτεθειμένες σε αυτήν, από το Σαχέλ και τη Μέση Ανατολή έως τη βόρεια Κίνα».
Η Τέγκαν Κλαρκ από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας στην Καμπέρα υπογραμμίζει ότι οι πρακτικές διαχείρισης της γης και η βελτίωση της βλάστησης σε εκτάσεις που έχουν ερημοποιηθεί ενδέχεται επίσης να συμβάλλουν σε αυτή τη μείωση.
«Στην Αυστραλία, οι βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης της γης στη δυτική Νέα Νότια Ουαλία οδήγησαν σε αύξηση της βλάστησης, γεγονός που καθίσταται καθοριστικό για τη μείωση της αιολικής διάβρωσης», αναφέρει η Κλαρκ. «Στην Κίνα, υπάρχουν ενδείξεις ότι το έργο του “Μεγάλου Πράσινου Τείχους” έχει περιορίσει τη συχνότητα των αμμοθυελλών».
Σύμφωνα με το sciencedirect, η ατμοσφαιρική σκόνη ή αφρικανική σκόνη, όπως είναι ευρύτατα γνωστή, δημιουργείται από σωματίδια σκόνης που προέρχονται από τη φυσική αποσάθρωση των πετρωμάτων και του εδάφους, καθώς και από τις εκπομπές κινητήρων εσωτερικής καύσης και άλλων τεχνητών πηγών, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν τις διαδικασίες διάβρωσης σε υλικά όπως τα κράματα μαγνησίου.
Πηγή: New Scientist
