Το ιαπωνικό κοινοβούλιο ενέκρινε νομοσχέδιο για την αναθεώρηση του Αυτοκρατορικού Οικογενειακού Νόμου της χώρας, ο οποίος καθορίζει τη σειρά διαδοχής του ιαπωνικού αυτοκρατορικού θρόνου με σκοπό να αντιμετωπίσει την κρίση υπογεννητικότητας και τη δραματική μείωση των μελών της βασιλικής οικογένειας, η οποία απειλεί τη συνέχεια του θεσμού.
Οι γυναίκες παραμένουν εκτός του αυτοκρατορικού θρόνου
Το νομοσχέδιο είχε εγκριθεί από την Κάτω Βουλή την περασμένη εβδομάδα και πλέον εισέρχεται στο τελικό στάδιο των νομικών διαδικασιών πριν τεθεί σε ισχύ.
Επιτρέπεται πλέον στην αυτοκρατορική οικογένεια να υιοθετεί ανύπαντρους άνδρες άνω των 15 ετών, ενώ οι γυναίκες θα μπορούν πλέον να κρατούν το βασιλικό τους καθεστώς και τα καθήκοντά τους ακόμα και αν παντρευτούν «κοινούς θνητούς». Μέχρι σήμερα, υποχρεούνταν να εγκαταλείψουν την οικογένεια – όπως ακριβώς έπραξε η πριγκίπισσα Μάκο το 2021 για να παντρευτεί τον αγαπημένο της από το πανεπιστήμιο.
Ωστόσο, οι γυναίκες εξακολουθούν να μην μπορούν να ανέβουν στον θρόνο, παρά τη διαδεδομένη λαϊκή υποστήριξη για τηντροποποίηση του νομοσχεδίου. Αυτό σημαίνει ότι η πριγκίπισσα Άικο, το μοναδικό παιδί του σημερινού αυτοκράτορα, εξακολουθεί να μην έχει δικαίωμα διαδοχής.
Η παλαιότερη μοναρχία στον κόσμο
Η Ιαπωνία διαθέτει την παλαιότερη συνεχή κληρονομική μοναρχία στον κόσμο, με μια δυναστεία που πιστεύεται ότι εκτείνεται σε βάθος άνω των 2.600 ετών.
Πρώτος στη σειρά της διαδοχής είναι ο 60χρονος Φουμιχίτο, ο μικρότερος αδελφός του αυτοκράτορα, δεύτερος στη σειρά ο γιος του Φουμιχίτο, ο 19χρονος πρίγκιπας Χισαχίτο και τρίτος και τελευταίος ο 90χρονος θείος του αυτοκράτορα, ο οποίος είναι και ο τελευταίος επιλέξιμος υποψήφιος.
Γιατί η Ιαπωνία δεν μπορεί να αποκτήσει γυναίκα αυτοκράτορα;
Βάσει του Imperial House Law (του Αυτοκρατορικού Οικογενειακού Νόμου) που ισχύει εδώ και δεκαετίες, η διαδοχή επιτρέπεται αποκλειστικά σε άνδρες απογόνους της πατρικής γραμμής. Η νέα μεταρρύθμιση αποτελεί την πρώτη τροποποίηση στο κύριο σώμα αυτού του νόμου από το 1949, σηματοδοτώντας τη μεγαλύτερη αναθεώρηση του αυτοκρατορικού συστήματος της Ιαπωνίας εδώ και δεκαετίες, χωρίς όμως να αγγίζει το θέμα του φύλου.
Ποιοι τάσσονται υπέρ και κατά
Η πρωθυπουργός Σαναέ Τακάιτσι και άλλοι συντηρητικοί πολιτικοί ηγέτες τάσσονται σθεναρά υπέρ της αποκλειστικά ανδρικής διαδοχής, υποστηρίζοντας ότι είναι απαραίτητη για τη νομιμότητα του θρόνου.
Ωστόσο, η κοινή γνώμη έχει αντίθετη άποψη. Σε δημοσκόπηση της εφημερίδας Mainichi Shimbun, πάνω από το 70% των ερωτηθέντων τάχθηκε υπέρ της θεσμοθέτησης γυναίκας αυτοκράτορα, ενώ αντίστοιχη έρευνα του πρακτορείου Kyodo News έδειξε ότι το 83% των πολιτών υποστηρίζει την άνοδο γυναίκας στον θρόνο.
Η πιο αμφιλεγόμενη πτυχή του νέου νόμου αφορά την υιοθεσία ανδρών άνω των 15 ετών, οι οποίοι ανήκουν στους 11 αυτοκρατορικούς κλάδους που είχαν καθαιρεθεί το 1947 κατά τη διάρκεια της αμερικανικής κατοχής. Όπως δήλωσε ο αξιωματούχος της Αυτοκρατορικής Υπηρεσίας, Γιοσίμι Ογκάτα, οι άνθρωποι αυτοί απέχουν τουλάχιστον 36 γενιές από τον αυτοκράτορα Ναρουχίτο, καθώς διαχωρίστηκαν από έναν κοινό άνδρα πρόγονο πριν από 600 χρόνια, άρα δεν έχουν σχεδόν καμία ουσιαστική σύνδεση.
«Το νομοσχέδιο αποτυγχάνει να αντικατοπτρίσει την κοινή γνώμη», δήλωσε στο AFP ο Χιντέγια Καουανίσι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ναγκόγια και ειδικός στο αυτοκρατορικό σύστημα. «Για τη συντηρητική πτέρυγα του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος, ο πρωταρχικός στόχος είναι η διατήρηση της ανδρικής γραμμής διαδοχής πάση θυσία. Αυτό συμβαίνει επειδή η σκληρή συντηρητική βάση που τους στηρίζει εμφορείται από σοβινιστικές αντιλήψεις, και αυτό το μέτρο ήταν μάλλον απαραίτητο για να εξασφαλίσουν τις ψήφους τους στις εκλογές».
Οι ιστορικοί επισημαίνουν ότι το σύστημα της αποκλειστικά ανδρικής διαδοχής είναι μη βιώσιμο στη σύγχρονη εποχή, καθώς η Ιαπωνία αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα και γήρανση του πληθυσμού. Στο παρελθόν, το σύστημα αυτό λειτουργούσε μόνο επειδή οι αυτοκράτορες είχαν παλλακίδες — μια πρακτική που σταμάτησε πριν από περίπου 100 χρόνια, επί εποχής του αυτοκράτορα Ταϊσό (προπάππου του σημερινού αυτοκράτορα Ναρουχίτο).
Το 2005 είχε κατατεθεί κυβερνητική πρόταση για να επιτραπεί η διαδοχή σε γυναίκες, αλλά αποσύρθηκε αμέσως μετά τη γέννηση του πρίγκιπα Χισαχίτο.
Με πληροφορίες από BBC, Euronews, France 24
