Προς εκτόνωση φαίνεται να οδηγείται το αδιέξοδο για το πακέτο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναμένει εξελίξεις ήδη από αύριο, την ώρα που οι υπουργοί Εξωτερικών καλούνται να διαχειριστούν ένα ευρύτερο γεωπολιτικό μέτωπο: από την πίεση για επανεξέταση της συμφωνίας σύνδεσης με το Ισραήλ, έως την εύθραυστη εκεχειρία με το Ιράν και τις επιπτώσεις στη σταθερότητα της περιοχής και τη ναυσιπλοΐα.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας προσερχόμενη στη συνάντηση των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ στο Λουξεμβούργο εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξη, δηλώνοντας:
«Αναμένουμε κάποιες θετικές αποφάσεις αύριο για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ. Η Ουκρανία έχει πραγματικά ανάγκη αυτό το δάνειο και είναι επίσης ένα μήνυμα ότι η Ρωσία δεν μπορεί να αντέξει περισσότερο από την Ουκρανία», είπε σε δημοσιογράφους την Τρίτη, πριν από τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Λουξεμβούργο.
Οι αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν στη συνεδρίαση των μόνιμων αντιπροσώπων της ΕΕ, όπου θα κριθεί εάν μπορεί να ξεπεραστεί το πολύμηνο μπλοκάρισμα.
Κίνηση Όρμπαν και αγωγός Ντρούζμπα
Σύμφωνα με πληροφορίες, το «φως στην άκρη του τούνελ» προέκυψε έπειτα από επιστολή του απερχόμενου πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Σε αυτήν, εμφανίζεται διατεθειμένος να άρει το βέτο, υπό την προϋπόθεση αποκατάστασης της ροής πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα, ενώ έχει ήδη δηλώσει ότι θα το πράξει «τη στιγμή που θα επανεκκινήσουν οι ροές».
Η επανεκκίνηση θεωρείται πλέον θέμα χρόνου, κάτι που ενδέχεται να επιτρέψει την άρση της εμπλοκής ακόμη και πριν από την αλλαγή κυβέρνησης στη Βουδαπέστη, η οποία δεν αναμένεται πριν από τα μέσα Μαΐου.
Η διακοπή των ροών είχε ξεκινήσει στα τέλη Ιανουαρίου, μετά από ρωσικό πλήγμα σε αντλιοστάσιο στην Ουκρανία, και έκτοτε μετατράπηκε σε μείζον πολιτικό ζήτημα για τη Βουδαπέστη. Η κυβέρνηση Όρμπαν κατηγόρησε το Κίεβο για καθυστερήσεις στην αποκατάσταση, κάνοντας λόγο ακόμη και για «ενεργειακό αποκλεισμό», ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριπτε τις αιτιάσεις αν και αρνείτο την επίσκευή καθώς όπως υποστήριζε η κατασκευή του δεν ερχόταν σε αντίθεση με τις προσπάθειες για ενεργειακή αποδέσμευση από τη Μόσχα.
Η αντιπαράθεση αυτή οδήγησε τελικά στο μπλοκάρισμα του δανείου των 90 δισ. ευρώ, παρότι είχε εγκριθεί πολιτικά ήδη από τη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου.
Ωστόσο τις τελευταίες ημέρες ενεργοποιήθηκαν τεχνικές επαφές και έχουν ήδη μεταβεί εμπειρογνώμονες, ανοίγοντας τον δρόμο για πρακτική λύση, δηλαδή τη μεταφορά αερίου ακόμη και εντός της ημέρας.
Εφόσον δοθεί το «πράσινο φως», οι πρώτες εκταμιεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα, προσφέροντας κρίσιμη ανάσα στο Κίεβο, του οποίου τα αποθεματικά εξαντλούνται.
Πίεση για Ισραήλ, αλλά χωρίς ομοφωνία
Στο ίδιο πλαίσιο, οι υπουργοί Εξωτερικών θα συζητήσουν τη συμφωνία σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ, μετά από αίτημα της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Σλοβενίας.
Ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες δήλωσε ότι «η Ισπανία, μαζί με τη Σλοβενία και την Ιρλανδία, ζήτησε να συζητηθεί και να εξεταστεί σήμερα η αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ισραήλ».
Από την πλευρά της, η Κάγια Κάλας επιβεβαίωσε ότι «χώρες μέλη έθεσαν το ζήτημα», εμφανιζόμενη επιφυλακτική για το αποτέλεσμα. Όπως σημείωσε, θα πρέπει πρώτα να εξεταστεί κατά πόσο είναι εφικτά εμπορικά μέτρα και, «εάν τα κράτη μέλη το επιθυμούν, θα το συζητήσουμε».
Η πλήρης αναστολή της συμφωνίας απαιτεί ομοφωνία, κάτι που παραμένει δύσκολο, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η επιλογή μερικής αναστολής του εμπορικού σκέλους με ενισχυμένη πλειοψηφία.
Ήδη η Γερμανία είναι μεταξύ των κρατών που αντιδρούν σε μια τέτοια προοπτική.
Η πίεση αυξάνεται λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης στη Δυτική Όχθη και των εξελίξεων στον Λίβανο, με τον Βέλγο υπουργό Εξωτερικών να χαρακτηρίζει «εντελώς απαράδεκτη» τη στάση του Ισραήλ στον Λίβανο.
Παράλληλα, οι «27» θα επανεξετάσουν και τις κυρώσεις κατά εξτρεμιστών εποίκων.
Σε ό,τι αφορά το Λίβανο, ο πρωθυπουργός της χώρας Ναουάφ Σαλάμ βρίσκεται στο Λουξεμβούργο για να ενημερώσει τους Υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ για την κατάσταση επί του πεδίου, τις επαφές με το Ισραήλ και τις εσωτερικές προκλήσεις. Όπως ανέφερε η Κ. Κάλας, η ΕΕ εξετάζει τρόπους περαιτέρω στήριξης, ενώ στο τραπέζι των συζητήσεων θα βρεθεί και το μέλλον της UNIFIL (η ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ στο Λίβανο), η οποία ολοκληρώνεται εντός του έτους, με στόχο να καθοριστεί ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι Ευρωπαίοι στη συνέχεια.
Ιράν και ελεύθερη ναυσιπλοΐα
Αναφερόμενη στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν, η Κάλας σημείωσε ότι η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα ρευστή και το ενδεχόμενο κλιμάκωσης πάντα ανοιχτό.
Εξέφρασε την ελπίδα ότι η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα παραταθεί έως ότου υπάρξει μια διπλωματική λύση, εξέφρασε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας προσερχόμενη σήμερα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο.
«Η εκεχειρία είναι πολύ εύθραυστη, αλλά η διπλωματία θα πρέπει να έχει μια ευκαιρία. Ελπίζω λοιπόν ότι η εκεχειρία θα παραταθεί μέχρι να υπάρξει διπλωματική λύση», δήλωσε η Κ. Κάλας.
Επανέλαβε πως «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν μπορεί να αντικατασταθεί από πρακτικές πληρωμών για διέλευση» και πρόσθεσε ότι η ΕΕ υποστηρίζει διπλωματικές λύσεις.
Έκανε λόγο για της ανησυχίες της ΕΕ όχι μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά και για τα βαλλιστικά προγράμματα, τις υβριδικές απειλές και τις κυβερνοαπειλές, καθώς και στη στήριξη προς χώρες και δυνάμεις όπως τη Ρωσία.
Τέλος η ίδια απέρριψε την κριτική ότι η ΕΕ παρακολουθεί τις εξελίξεις από το περιθώριο», σημειώνοντας ότι η ΕΕ συνεργάζεται ενεργά με περιφερειακούς εταίρους με στόχο την ενίσχυση της διαπραγματευτικής διαδικασίας και των συνομιλιών.
