Υπάρχουν παρουσιαστές που κάνουν μεγάλες τηλεοπτικές καριέρες. Υπάρχουν άνθρωποι που δημιουργούν τηλεοπτικές σχολές. Και υπάρχει η Όπρα Γουίνφρεϊ, η γυναίκα που κατάφερε κάτι πολύ περισσότερο: να μετατρέψει μια καθημερινή εκπομπή συνεντεύξεων σε παγκόσμιο κοινωνικό φαινόμενο και στη συνέχεια το ίδιο της το όνομα σε μια τεράστια επιχείρηση.
Το «The Oprah Winfrey Show» έκανε πρεμιέρα σε εθνικό δίκτυο στις ΗΠΑ στις 8 Σεπτεμβρίου 1986. Τελείωσε στις 25 Μαΐου 2011.
Στο ενδιάμεσο πέρασαν 25 τηλεοπτικές σεζόν και 4.561 επεισόδια.
Και το σημαντικότερο: άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο η τηλεόραση μιλούσε στους ανθρώπους.
Από ένα σπίτι χωρίς τρεχούμενο νερό
Η ιστορία της μοιάζει σχεδόν απίστευτη αν τη συγκρίνει κανείς με την περιουσία και την επιρροή που απέκτησε αργότερα.
Η Oprah Gail Winfrey γεννήθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1954 στο Kosciusko του Μισισίπι. Μεγάλωσε σε εξαιρετικά δύσκολες οικονομικές συνθήκες και έχει μιλήσει δημόσια για την κακοποίηση που υπέστη σε παιδική ηλικία.
Στα 14 της έμεινε έγκυος. Το παιδί γεννήθηκε πρόωρα και πέθανε λίγο αργότερα. Χρόνια αργότερα η ίδια περιέγραψε εκείνη την τραγωδία ως το σημείο στο οποίο πίστεψε ότι η ζωή της είχε τελειώσει. (Forbes)
Δεν τελείωσε.
Η επιστροφή της στο σχολείο αποκάλυψε ένα χάρισμα που επρόκειτο να καθορίσει ολόκληρη τη ζωή της: μπορούσε να μιλά και κυρίως μπορούσε να κάνει τους άλλους να μιλούν.
Η ικανότητά της στη ρητορική και στις δημόσιες ομιλίες την οδήγησε στο ραδιόφωνο, σε υποτροφία στο Tennessee State University και τελικά στην τηλεόραση. (Forbes)
Στα 19 της ήδη παρουσίαζε ειδήσεις
Η Όπρα ξεκίνησε από το ραδιόφωνο ενώ ήταν ακόμη μαθήτρια. Σε ηλικία μόλις 19 ετών βρέθηκε στην παρουσίαση τηλεοπτικού δελτίου ειδήσεων.
Δεν ήταν όμως η κλασική ψυχρή παρουσιάστρια.
Έδειχνε συναίσθημα. Αντιδρούσε στις ιστορίες. Έμπαινε στη θέση του ανθρώπου που είχε απέναντί της.
Αυτό που για ένα παραδοσιακό δελτίο ειδήσεων μπορούσε τότε να θεωρηθεί μειονέκτημα, αποδείχθηκε το μεγαλύτερο επαγγελματικό της πλεονέκτημα.
Η θέση της ήταν στην καθημερινή ζωντανή επικοινωνία.
Το Σικάγο που άλλαξε τη ζωή της
Το 1984 ανέλαβε στο Σικάγο μια πρωινή εκπομπή που αντιμετώπιζε προβλήματα τηλεθέασης.
Η μεταμόρφωση ήταν εντυπωσιακή.
Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα η εκπομπή ανέβηκε στην κορυφή της τοπικής τηλεθέασης. Η Όπρα είχε βρει τον τρόπο να επικοινωνεί με ένα τεράστιο κοινό χωρίς να δίνει την αίσθηση ότι μιλά σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Έδινε στον τηλεθεατή την εντύπωση ότι μιλούσε σε εκείνον προσωπικά.
Το 1986 ήρθε η εθνική διανομή και γεννήθηκε το «The Oprah Winfrey Show». (Forbes)
Το κόνσεπτ που αντέγραψε ολόκληρη η τηλεόραση
Η μεγάλη καινοτομία της Όπρα δεν ήταν απλώς η συνέντευξη.
Συνεντεύξεις υπήρχαν δεκαετίες πριν από εκείνη.
Ήταν ο συνδυασμός.
Διάσημοι και άγνωστοι άνθρωποι. Προσωπικές εξομολογήσεις. Οικογενειακές σχέσεις. Διαζύγια. Κακοποίηση. Υγεία. Παχυσαρκία. Σεξουαλικότητα. Αυτοβελτίωση. Κοινωνικά ζητήματα. Μόδα. Βιβλία. Ψυχολογία. Φιλανθρωπία.
Και κυρίως το κοινό μέσα στο στούντιο δεν αποτελούσε ντεκόρ.
Συμμετείχε.
Έκλαιγε, γελούσε, ρωτούσε, αποκάλυπτε δικές του ιστορίες.
Η παρουσιάστρια δεν καθόταν απέναντι από τον καλεσμένο ως ανακριτής. Δημιουργούσε την αίσθηση μιας μεγάλης δημόσιας εξομολόγησης.
Αυτό έγινε το «μοντέλο Oprah».
Και αντιγράφηκε σε δεκάδες χώρες.
Η ελληνική τηλεόραση αναζήτησε τη δική της «Όπρα»
Και στην Ελλάδα επιχειρήθηκε πολλές φορές η μεταφορά στοιχείων αυτής της συνταγής: κοινωνικό θέμα, προσωπική ιστορία, εξομολόγηση, ειδικοί στο πλατό, κοινό και ένας παρουσιαστής που δεν παρακολουθεί απλώς αλλά συμμετέχει συναισθηματικά.
Κατά καιρούς ο ελληνικός Τύπος χρησιμοποίησε μάλιστα ευθέως τον χαρακτηρισμό «Ελληνίδα Όπρα» για παρουσιάστριες όπως η Λιάνα Κανέλλη, η Τατιάνα Στεφανίδου, ενώ εκπομπές της Άννας Δρούζα κινήθηκαν επίσης σε μεγάλο βαθμό στη λογική της δημόσιας συζήτησης προσωπικών και κοινωνικών ιστοριών.
Υπήρξαν προγράμματα που πέτυχαν τηλεοπτικά σε επιμέρους περιόδους. Κανένα όμως δεν δημιούργησε στην Ελλάδα το φαινόμενο Oprah στην πραγματική του διάσταση.
Και ίσως αυτό να εξηγείται από κάτι απλό: το μυστικό δεν ήταν μόνο το φορμάτ.
Ήταν η ίδια η Όπρα.
Από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες πέρασαν απέναντί της
Στο πλατό της βρέθηκαν πρόεδροι, ηθοποιοί, τραγουδιστές, αθλητές, συγγραφείς και άνθρωποι που δεν ήταν καθόλου διάσημοι μέχρι τη στιγμή που κάθισαν απέναντί της.
Η εκπομπή μπορούσε τη μία ημέρα να φιλοξενεί μια τεράστια προσωπικότητα του Χόλιγουντ και την επομένη μια μητέρα που μιλούσε για την οικογενειακή της τραγωδία.
Αυτό ακριβώς ήταν η δύναμή της.
Για την Όπρα η ιστορία είχε μεγαλύτερη σημασία από τη διασημότητα.
Η επιρροή της έφθασε μάλιστα πολύ πέρα από την τηλεθέαση. Το Oprah’s Book Club μπορούσε να εκτοξεύσει τις πωλήσεις ενός βιβλίου μόνο και μόνο επειδή το επέλεγε για παρουσίαση.
Το μεγάλο μυστικό των δισεκατομμυρίων: «Δεν θέλω μόνο μισθό, θέλω ιδιοκτησία»
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο κεφάλαιο της ιστορίας της.
Η Όπρα κατάλαβε πολύ νωρίς κάτι που πολλοί μεγάλοι τηλεοπτικοί αστέρες αντιλήφθηκαν πολύ αργότερα:
Δεν αρκεί να πληρώνεσαι ακριβά για την επιτυχία σου.
Πρέπει να σου ανήκει.
Ίδρυσε τη Harpo Productions — το «Harpo» είναι ουσιαστικά το «Oprah» ανάποδα — και πήρε τον έλεγχο της παραγωγής της εκπομπής της.
Η απόφαση αυτή την μετέτρεψε από πανάκριβη τηλεοπτική υπάλληλο σε ιδιοκτήτρια του προϊόντος που δημιουργούσε.
Το Forbes θεωρεί ακριβώς αυτή τη μετάβαση καθοριστική για τη δημιουργία της περιουσίας της. (Forbes)
Κάποτε παρουσίαζε την εκπομπή.
Μετά κατείχε την εκπομπή, την εταιρεία παραγωγής και τα στούντιο που την παρήγαγαν. (Forbes)
Η διαφορά ήταν δισεκατομμύρια.
25 χρόνια και 4.561 εκπομπές
Το τελευταίο επεισόδιο του «The Oprah Winfrey Show» μεταδόθηκε στις 25 Μαΐου 2011.
Ο απολογισμός ήταν εκπληκτικός:
25 σεζόν.
4.561 επεισόδια.
Μια εκπομπή που είχε φθάσει να προβάλλεται σε τεράστιο αριθμό αμερικανικών σταθμών και σε περισσότερες από 100 χώρες. (Forbes)
Και μια παρουσιάστρια που είχε πάψει προ πολλού να είναι απλώς παρουσιάστρια.
Το δικό της κανάλι: OWN
Το 2011 έκανε το επόμενο βήμα: δημιούργησε το OWN — Oprah Winfrey Network, σε συνεργασία με τη Discovery.
Δεν ήταν πλέον μια γυναίκα που είχε εκπομπή σε ένα τηλεοπτικό δίκτυο.
Είχε ένα τηλεοπτικό δίκτυο που έφερε το όνομά της.
Αργότερα πούλησε το μεγαλύτερο μέρος της συμμετοχής της στη Discovery, σήμερα Warner Bros. Discovery, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων μετοχές της εταιρείας. (Forbes)
Η επιχειρηματική της δραστηριότητα επεκτάθηκε παράλληλα στην παραγωγή κινηματογραφικών έργων, στις εκδόσεις, στο περιοδικό «O», σε επενδύσεις, ακίνητα και συνεργασίες με μεγάλες εταιρείες.
Περιουσία 3,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Το 2026 το Forbes υπολογίζει την καθαρή περιουσία της περίπου στα 3,4 δισεκατομμύρια δολάρια. (Forbes)
Ένα τεράστιο μέρος αυτού του πλούτου δημιουργήθηκε από τα κέρδη της εκπομπής, τη Harpo Productions και τις επενδύσεις που έκανε με αυτά τα χρήματα.
Το χαρτοφυλάκιο ακινήτων της είναι επίσης εντυπωσιακό. Περιλαμβάνει κατοικίες στην Καλιφόρνια και περισσότερα από 2.100 acres γης στη Χαβάη. (Forbes)
Αλλά ο σημαντικότερος αριθμός ίσως δεν είναι τα 3,4 δισ.
Είναι τα 4.561 επεισόδια.
Γιατί αυτά δημιούργησαν όλα τα υπόλοιπα.
Η γυναίκα που έκανε την εξομολόγηση τηλεοπτικό γεγονός
Η Όπρα δεν ανακάλυψε το talk show.
Το άλλαξε όμως ριζικά.
Έφερε στην ημερήσια τηλεόραση μια διαφορετική σχέση παρουσιαστή και τηλεθεατή. Έκανε προσωπικά ζητήματα δημόσια συζήτηση, έδωσε χώρο σε ιστορίες ανθρώπων που μέχρι τότε δύσκολα θα έβρισκαν θέση στην τηλεόραση και απέδειξε ότι μια εκπομπή μπορούσε ταυτόχρονα να ψυχαγωγεί, να συγκινεί και να επηρεάζει την κοινωνική συζήτηση.
Το μοντέλο της αντιγράφηκε.
Η σκηνογραφία μπορούσε να αντιγραφεί. Το κοινό στο στούντιο μπορούσε να αντιγραφεί. Οι εξομολογήσεις μπορούσαν να αντιγραφούν. Οι ειδικοί στον καναπέ μπορούσαν να αντιγραφούν.
Αυτό που αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερο να αντιγραφεί ήταν η Όπρα Γουίνφρεϊ.
Η γυναίκα που ξεκίνησε από τη φτώχεια του Μισισίπι, μπήκε σε ένα ραδιοφωνικό στούντιο ενώ ήταν ακόμη μαθήτρια και κατέληξε να γίνει μία από τις πλουσιότερες και ισχυρότερες προσωπικότητες στην ιστορία των παγκόσμιων media.
Και όλα άρχισαν να παίρνουν τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα στις 8 Σεπτεμβρίου 1986, όταν άναψαν τα φώτα για την πρώτη εκπομπή του «The Oprah Winfrey Show».
