Ένα εντυπωσιακό μυστήριο που παρέμενε άλυτο για περισσότερους από τέσσερις αιώνες κατάφεραν να λύσουν ειδικοί στην Ουαλία, ανοίγοντας ένα αρχαίο ορειχάλκινο λουκέτο που ανασύρθηκε από ναυάγιο του 16ου αιώνα. Με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας και συγκεκριμένα της μικρο-αξονικής τομογραφίας, οι ερευνητές αποκάλυψαν τον μυστικό συνδυασμό που κρατούσε κλειδωμένο τον μηχανισμό.
Το λουκέτο, ηλικίας περίπου 400 ετών, εντοπίστηκε το 1999 στην παραλία Morfa, κοντά στο Margam του Port Talbot στην Ουαλία, από τον Peter Hughes, ο οποίος ασχολείται με την ανίχνευση μετάλλων. Το εύρημα αποτελούσε μέρος ενός σημαντικού αρχαιολογικού θησαυρού από το πλοίο «Ann Francis», το οποίο βυθίστηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1583, όταν έπεσε σε ισχυρή καταιγίδα.
Το φορτίο του πλοίου παρέμεινε θαμμένο κάτω από την άμμο για αιώνες, μέχρι να αρχίσουν να αποκαλύπτονται σταδιακά τα αντικείμενα που μετέφερε.
Πώς οι ειδικοί κατάφεραν να ξεκλειδώσουν το λουκέτο των 400 ετών
Για να αποκαλύψουν τον μηχανισμό του αρχαίου λουκέτου, επιστήμονες από το Εθνικό Μουσείο της Ουαλίας (Amgueddfa Cymru) συνεργάστηκαν με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ.
Η ομάδα χρησιμοποίησε τεχνολογία μικρο-αξονικής τομογραφίας, η οποία επιτρέπει την εξέταση του εσωτερικού μικρών αντικειμένων με εξαιρετική λεπτομέρεια, χωρίς να χρειάζεται να υποστούν καταστροφική επέμβαση.
Ο Δρ. David Williams, ερευνητής στη Σχολή Μηχανικών του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, παραδέχθηκε ότι αρχικά αντιμετώπισε την πρόκληση με επιφυλακτικότητα, καθώς ο διαθέσιμος εξοπλισμός δεν είχε σχεδιαστεί ειδικά για την εξέταση τέτοιων μηχανισμών.
Ωστόσο, η πρώτη σάρωση αποκάλυψε γράμματα στο εσωτερικό του λουκέτου, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την αποκωδικοποίησή του. Παρά τις δυσκολίες στη δεύτερη προσπάθεια, η τρίτη σάρωση, με διαφορετική τεχνική προσέγγιση, έδωσε τελικά τη λύση.
Ο κωδικός που αποκαλύφθηκε ήταν η λέξη ANCE, ολοκληρώνοντας μια έρευνα που είχε εξελιχθεί σε πραγματικό επιστημονικό γρίφο.
Οι 1.296 πιθανοί συνδυασμοί του αρχαίου μηχανισμού
Το συγκεκριμένο λουκέτο διαθέτει τέσσερις περιστρεφόμενους δακτυλίους, καθένας από τους οποίους φέρει έξι διαφορετικά γράμματα. Αυτό σημαίνει ότι υπήρχαν συνολικά 1.296 πιθανοί συνδυασμοί.
Εκτός από την εύρεση της σωστής λέξης, οι ειδικοί έπρεπε να εξασφαλίσουν ότι οι δακτύλιοι θα ευθυγραμμίζονταν σωστά με τον κρίκο που βρίσκεται στο επάνω μέρος του λουκέτου.
Ο ανώτερος επιμελητής του μουσείου, Alastair Willis, χαρακτήρισε την αποκάλυψη του κωδικού απίστευτη, επισημαίνοντας την πολυπλοκότητα του μηχανισμού.
Ο άνθρωπος που περίμενε 20 χρόνια για να ανοίξει το λουκέτο
Ο Peter Hughes, ο οποίος ανακάλυψε το λουκέτο, δήλωσε ενθουσιασμένος με την επιτυχία των ειδικών. Όπως αποκάλυψε, είχε προσπαθήσει επί περίπου 20 χρόνια να το ανοίξει, μετακινώντας τους περιστρεφόμενους δακτυλίους και δοκιμάζοντας διαφορετικούς συνδυασμούς, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Η ανακάλυψη του θησαυρού ξεκίνησε σχεδόν τυχαία, μια ημέρα που δεν εργαζόταν και αποφάσισε να περπατήσει στην παραλία έχοντας μαζί του τον ανιχνευτή μετάλλων του.
Η πρώτη ένδειξη ήταν ένα νόμισμα, το οποίο αποτέλεσε την αρχή μιας έρευνας που διήρκεσε συνολικά 21 χρόνια.
Ο Hughes παρέδωσε τη συλλογή στο Εθνικό Μουσείο της Ουαλίας το 2017, ενώ τα ευρήματα, με το αρχαίο λουκέτο στο επίκεντρο, παρουσιάστηκαν στο Μουσείο Swansea Waterfront τον Ιούλιο του 2026.
Τι μπορεί να προστάτευε το λουκέτο από το ναυάγιο του «Ann Francis»;
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που εξακολουθούν να απασχολούν τους ερευνητές είναι τι ακριβώς κλείδωνε το συγκεκριμένο αντικείμενο.
Το λουκέτο βρέθηκε κοντά σε ισπανικά ασημένια νομίσματα και δύο σταθμία που χρησιμοποιούνταν για τη ζύγιση νομισμάτων. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην εκτίμηση ότι ενδεχομένως προστάτευε τα συγκεκριμένα αντικείμενα ή αποτελούσε μέρος ενός μικρού σεντουκιού.
Σε αυτό θα μπορούσαν να φυλάσσονταν πολύτιμα αντικείμενα, έγγραφα ή υφάσματα, τα οποία δεν διασώθηκαν μετά το ναυάγιο.
Η ανώτερη επιμελήτρια του μουσείου, Siân Iles, υπογράμμισε ότι το λουκέτο βρίσκεται σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης, κάτι ιδιαίτερα σπάνιο για ένα αντικείμενο τέτοιας ηλικίας.
Όπως εξήγησε, η ανακάλυψή του κοντά στο ναυάγιο του «Ann Francis» και η σύνδεσή του με τα υπόλοιπα ευρήματα της συλλογής επιτρέπουν στους ειδικούς να προσδιορίσουν με μεγάλη ακρίβεια τη χρονολόγησή του.
Παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες κατάφεραν να αποκωδικοποιήσουν τον μηχανισμό και να ανοίξουν το λουκέτο, το περιεχόμενο του αντικειμένου που κάποτε προστάτευε πιθανότατα θα παραμείνει για πάντα άγνωστο.
Και αυτό είναι ίσως το πιο συναρπαστικό στοιχείο της ανακάλυψης: ένα μικρό αντικείμενο που διατηρεί ζωντανό ένα μυστικό από την εποχή των μεγάλων θαλάσσιων ταξιδιών του 16ου αιώνα.
