Περισσότερους από δύο μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα σενάριο που ήθελε να αποφύγει. Έναν πόλεμο χωρίς καθαρή νίκη, χωρίς διπλωματική έξοδο και με αυξανόμενο κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες, την παγκόσμια οικονομία και την ίδια την πολιτική του επιβίωση.
Η αντιπαράθεση Ουάσινγκτον – Τεχεράνης, που ξεκίνησε με την υπόσχεση μιας αποφασιστικής παρέμβασης, κινδυνεύει πλέον να εξελιχθεί σε παρατεταμένο αδιέξοδο. Και αυτό, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, μπορεί να αφήσει τον Αμερικανό πρόεδρο σε χειρότερη θέση από εκείνη στην οποία βρισκόταν πριν επιλέξει τον δρόμο της στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Παρά τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που φέρονται να έχουν αποδυναμώσει σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, οι βασικοί στόχοι του Τραμπ παραμένουν ανεκπλήρωτοι. Η Τεχεράνη δεν έχει εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, δεν έχει αποσυρθεί από την περιφερειακή της στρατηγική επιρροή και δεν δείχνει διατεθειμένη να συνθηκολογήσει με τους όρους της Ουάσινγκτον.
Αντιθέτως, το Ιράν φαίνεται να αξιοποιεί το ισχυρότερο χαρτί του: το Στενό του Ορμούζ. Η δυνατότητα ελέγχου ή παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας σε μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη έχει προκαλέσει σοκ στις αγορές ενέργειας και αύξηση στις τιμές των καυσίμων. Για τον Τραμπ, αυτό μεταφράζεται σε εσωτερική πολιτική πίεση, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί πλησιάζουν στις ενδιάμεσες εκλογές με την οικονομία να βαραίνει την ατζέντα.
Η Τεχεράνη κατέθεσε νέα πρόταση για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μέσω Πακιστανών μεσολαβητών, όμως ο Τραμπ την απέρριψε γρήγορα, δηλώνοντας ότι δεν είναι ικανοποιημένος. Η ιρανική πλευρά φέρεται να ζητά να τεθεί στην άκρη το πυρηνικό ζήτημα μέχρι να τερματιστεί επισήμως η σύγκρουση και να υπάρξει συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Για τον Λευκό Οίκο, όμως, αυτό θεωρείται αφετηρία μη αποδεκτή.
Το πρόβλημα για τον Τραμπ είναι ότι ούτε η συνέχιση της πίεσης δείχνει εύκολη λύση. Σύμφωνα με το Reuters, στο τραπέζι έχει τεθεί ακόμη και το ενδεχόμενο παρατεταμένου ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν, με στόχο να περιοριστούν οι εξαγωγές πετρελαίου και να εξαναγκαστεί η Τεχεράνη σε συμφωνία για την αποπυρηνικοποίηση. Παράλληλα, η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία φέρεται να έχει επεξεργαστεί επιλογές για νέα πλήγματα ή για επιχείρηση που θα αποσκοπεί στο άνοιγμα μέρους του Στενού στη ναυσιπλοΐα.
Όμως κάθε νέα στρατιωτική κίνηση εμπεριέχει τον κίνδυνο περαιτέρω ανάφλεξης. Και κάθε αναμονή παγιώνει το αδιέξοδο. Η σύγκρουση έχει ήδη φθείρει τις σχέσεις των ΗΠΑ με Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για την αμερικανική απόφαση πολέμου. Ο Τραμπ εμφανίζεται ενοχλημένος από την απροθυμία ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να συνδράμουν στρατιωτικά στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, ενώ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι μπορεί να επανεξετάσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία.
Την ίδια ώρα, το Ιράν δεν έχει καταρρεύσει πολιτικά. Αντιθέτως, η ηγεσία του φαίνεται πιο σκληρή μετά τα πλήγματα που σκότωσαν κορυφαία στελέχη, μεταξύ των οποίων και τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σύμφωνα με το Reuters. Η ελπίδα του Τραμπ ότι οι Ιρανοί θα εξεγείρονταν εναντίον του καθεστώτος δεν επιβεβαιώθηκε.
Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το πυρηνικό ζήτημα. Παρά τα πλήγματα, εκτιμάται ότι απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένει θαμμένο και θα μπορούσε να ανακτηθεί και να υποστεί περαιτέρω επεξεργασία. Η Τεχεράνη επιμένει ότι επιδιώκει ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και ζητά από τις ΗΠΑ να αναγνωρίσουν το δικαίωμά της στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Έτσι, ο Τραμπ βρίσκεται μπροστά σε τρεις δύσκολες επιλογές: να συνεχίσει έναν πόλεμο που κοστίζει όλο και περισσότερο, να επιδιώξει μια συμφωνία που μπορεί να παρουσιαστεί ως ανεπαρκής ή να δηλώσει μονομερώς νίκη και να αποσυρθεί, ρισκάροντας να φανεί ότι το Ιράν άντεξε την αμερικανική πίεση.
Για τους αναλυτές, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η σύγκρουση να μετατραπεί σε «παγωμένο πόλεμο» χωρίς καθαρή λήξη. Ένα τέτοιο σενάριο θα κρατούσε αμερικανικές δυνάμεις δεσμευμένες στη Μέση Ανατολή, θα διατηρούσε τις αγορές ενέργειας σε νευρικότητα και θα άφηνε το Ιράν με την πεποίθηση ότι, ακόμη και αποδυναμωμένο, μπορεί να προκαλεί στρατηγικό κόστος στους αντιπάλους του.
Για έναν πρόεδρο που εξελέγη υποσχόμενος να αποφύγει νέες αμερικανικές εμπλοκές στο εξωτερικό, αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη πολιτική αντίφαση. Ο Τραμπ ήθελε να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που θα εξανάγκαζε το Ιράν σε υποχώρηση. Αντί γι’ αυτό, κινδυνεύει να μείνει με έναν πόλεμο χωρίς τέλος, υψηλές τιμές καυσίμων, διχασμένους συμμάχους και έναν αντίπαλο που δεν ηττήθηκε.
Και αυτό μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο βαρύ από την ίδια την απόφαση να πάει σε πόλεμο.
