Αν υπάρχει μια εικόνα του Λονδίνου που αναγνωρίζεται σχεδόν παντού στον κόσμο, δίπλα στα κόκκινα διώροφα λεωφορεία, τα μαύρα ταξί και το Big Ben, είναι ο παραδοσιακός Βρετανός αστυνομικός: ο περίφημος «Bobby».
Η ιστορία του αρχίζει Φθινόπωρο το 1829, όταν ιδρύθηκε η Metropolitan Police του Λονδίνου με πρωτοβουλία του τότε υπουργού Εσωτερικών Sir Robert Peel. Ήταν μια καθοριστική αλλαγή για τη βρετανική πρωτεύουσα, που μεγάλωνε με ταχύτητα και αντιμετώπιζε ολοένα μεγαλύτερα προβλήματα εγκληματικότητας.
Γιατί τους είπαν «Bobbies»
Το όνομα δεν ήταν τυχαίο. Το Bobby προέρχεται από το Robert, το μικρό όνομα του Robert Peel, του ανθρώπου που συνδέθηκε όσο κανείς άλλος με τη δημιουργία της σύγχρονης βρετανικής αστυνομίας.
Από το επώνυμό του προέκυψε επίσης ο παλιότερος χαρακτηρισμός «Peelers».
Η φιλοσοφία της νέας αστυνομίας ήταν διαφορετική από εκείνη ενός στρατιωτικού σώματος. Οι αστυνομικοί έπρεπε να βρίσκονται στους δρόμους, να είναι ορατοί στους πολίτες και πρωτίστως να προλαμβάνουν το έγκλημα. Η Metropolitan Police παραμένει πολιτική και όχι στρατιωτική αστυνομική δύναμη.
Το κράνος που έγινε σύμβολο
Η εικόνα του Bobby συνδέθηκε με το χαρακτηριστικό ψηλό αστυνομικό κράνος, το custodian helmet. Δεν υπήρχε όμως από την πρώτη ημέρα. Σύμφωνα με το ιστορικό αρχείο της Metropolitan Police, το 1863 τα παλαιότερα ψηλά καπέλα αντικαταστάθηκαν από κράνη, ενώ οι μακριές ουρές των παλιών σακακιών έδωσαν τη θέση τους σε πιο πρακτικές στολές.
Για πολλές δεκαετίες ο αστυνομικός περιπολούσε πεζός, χωρίς τα τεχνολογικά μέσα που θεωρούμε σήμερα αυτονόητα. Το 1884 η σφυρίχτρα αντικατέστησε την παλαιότερη ξύλινη ροκάνα που χρησιμοποιούσαν οι αστυνομικοί για να καλέσουν βοήθεια.
Έτσι διαμορφώθηκε σταδιακά η κλασική εικόνα του Λονδρέζου αστυνομικού που πέρασε στον κινηματογράφο, στη λογοτεχνία και αργότερα στην τηλεόραση.
Μια σημαντική λεπτομέρεια που δεν ξέρουν πολλοί:
Οι «Μπόμπι» περιπολούν χωρίς πιστόλι
Μία από τις μεγαλύτερες διαφορές της βρετανικής αστυνομίας από τις περισσότερες αστυνομικές δυνάμεις του κόσμου είναι ότι ο συνηθισμένος «Bobby» που βλέπουμε να περιπολεί στους δρόμους του Λονδίνου κατά κανόνα δεν φέρει πυροβόλο όπλο. Η παράδοση αυτή συνδέεται με τη φιλοσοφία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η Metropolitan Police: ο αστυνομικός να αποτελεί μέρος της κοινωνίας και η αστυνόμευση να βασίζεται όσο το δυνατόν περισσότερο στη συναίνεση και όχι στην εικόνα μιας ένοπλης στρατιωτικής δύναμης.
Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι το Λονδίνο δεν διαθέτει ένοπλη αστυνομία. Η Metropolitan Police έχει ειδικά εκπαιδευμένους Authorised Firearms Officers (AFOs), οι οποίοι οπλοφορούν και αναλαμβάνουν περιστατικά στα οποία υπάρχει κίνδυνος από πυροβόλα όπλα, τρομοκρατική απειλή ή άλλη σοβαρή κατάσταση. Ένοπλους αστυνομικούς μπορεί επίσης να συναντήσει κανείς σε σημεία υψηλής ασφάλειας και σε ειδικές επιχειρήσεις.
Ο απλός αστυνομικός της καθημερινής περιπολίας διαθέτει, πάντως, μέσα αυτοπροστασίας και καταστολής, όπως γκλομπ, χειροπέδες και σπρέι PAVA, ενώ ανάλογα με την εκπαίδευση και τα καθήκοντά του μπορεί να φέρει και Taser. Το πιστόλι, όμως, δεν αποτελεί τον καθιερωμένο εξοπλισμό κάθε Βρετανού αστυνομικού.
Αυτή η ιδιαιτερότητα έχει επιβιώσει για σχεδόν δύο αιώνες και παραμένει ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά γνωρίσματα των περίφημων Bobbies: ο αστυνομικός που περιπολεί στους δρόμους του Λονδίνου εξακολουθεί, κατά κανόνα, να μην έχει πιστόλι στη ζώνη του.
Πώς γεννήθηκε το Scotland Yard
Scotland Yard και Metropolitan Police δεν είναι δύο διαφορετικές αστυνομίες.
Η ονομασία Scotland Yard καθιερώθηκε επειδή το πρώτο αρχηγείο της Metropolitan Police βρισκόταν στο 4 Whitehall Place, κοντά στην Trafalgar Square. Η δημόσια είσοδος γινόταν από την πλευρά του Great Scotland Yard και σταδιακά το όνομα του δρόμου ταυτίστηκε με ολόκληρη την υπηρεσία.
Έκτοτε το Scotland Yard έγινε παγκοσμίως συνώνυμο της βρετανικής αστυνομικής έρευνας, παρότι στην πραγματικότητα πρόκειται για τη λαϊκή ονομασία που συνδέεται κυρίως με το αρχηγείο της Metropolitan Police.
Από τις περιπολίες στους ντετέκτιβ
Η νέα αστυνομία δεν έμεινε για πολύ μόνο στις πεζές περιπολίες. Το 1842 δημιουργήθηκε Detective Branch, ενώ το 1878 συγκροτήθηκε το Criminal Investigation Department, το γνωστό CID.
Από εκεί και πέρα το Scotland Yard άρχισε να αποκτά τη θρυλική φήμη που διατηρεί μέχρι σήμερα.
Το 1888 βρέθηκε αντιμέτωπο με μία από τις πιο διάσημες και σκοτεινές υποθέσεις της εγκληματολογικής ιστορίας: τις δολοφονίες του Jack the Ripper στο ανατολικό Λονδίνο. Ο δολοφόνος δεν ταυτοποιήθηκε ποτέ με βεβαιότητα.
Το 1901 δημιουργήθηκε στο Scotland Yard Γραφείο Δακτυλικών Αποτυπωμάτων, σηματοδοτώντας τη νέα εποχή της επιστημονικής διερεύνησης του εγκλήματος.
Οι γυναίκες της Metropolitan Police
Για πολλές δεκαετίες ο «Bobby» ήταν αποκλειστικά ανδρική εικόνα.
Αυτό άρχισε να αλλάζει μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1919 οι πρώτες γυναίκες αστυνομικοί της Metropolitan Police άρχισαν περιπολίες, χωρίς αρχικά να διαθέτουν εξουσία σύλληψης. Την απέκτησαν το 1923.
Σταδιακά οι γυναίκες εντάχθηκαν πλήρως στις επιχειρησιακές δομές της υπηρεσίας και σήμερα υπηρετούν σε ολόκληρο το φάσμα της Metropolitan Police.
Ένας θεσμός σχεδόν δύο αιώνων
Από τους πρώτους περίπου 1.000 αστυνομικούς που περιπολούσαν μια περιοχή ακτίνας επτά μιλίων γύρω από το Charing Cross, η Metropolitan Police εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη αστυνομική υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Άλλαξαν οι στολές, τα περιπολικά αντικατέστησαν σε μεγάλο βαθμό τις ατελείωτες πεζές διαδρομές, μπήκαν ασύρματοι, κάμερες, υπολογιστές, DNA και πλέον τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στην αστυνομική έρευνα.
Το όνομα όμως έμεινε.
Για τον επισκέπτη του Λονδίνου, ο αστυνομικός με το χαρακτηριστικό κράνος εξακολουθεί να είναι ο Bobby.
Και πίσω από αυτό το παρατσούκλι βρίσκεται ακόμη, σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, το όνομα του ανθρώπου που το 1829 έβαλε τα θεμέλια της Metropolitan Police: Robert Peel.
