Οι τηλεφωνικές απάτες που χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσονται διαρκώς και γίνονται όλο και πιο δύσκολο να αναγνωριστούν. Η τεχνολογία κλωνοποίησης φωνής επιτρέπει πλέον επιτρέπει κλήσεις που μοιάζουν εξαιρετικά αληθινές, οι οποίες μπορούν να μιμηθούν τη φωνή ενός αγαπημένου προσώπου και να παραπλανήσουν τα θύματα.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι δράστες υποδύονται συγγενείς ή φίλους και ισχυρίζονται ότι το άτομο που καλούν βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, έχει εμπλακεί σε ατύχημα ή χρειάζεται επειγόντως οικονομική βοήθεια. Μια τέτοια εφιαλτική εμπειρία έζησε η Ελίζαμπεθ Μπενζ από το Μπάφαλο της Νέας Υόρκης. «Ήταν ο μεγαλύτερος τρόμος που έχω νιώσει ποτέ», δήλωσε η ίδια στο BBC. Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Μπενζ δέχθηκε ένα τηλεφώνημα που πίστεψε ότι προερχόταν από τον 16χρονο γιο της, Τζον. «Ήταν ο γιος μου. Έκλαιγε με λυγμούς. “Μαμά, πέθανε ο φίλος μου. Είναι νεκρός”, μου είπε», περιέγραψε.
Όπως ήταν φυσικό, η γυναίκα πανικοβλήθηκε. Λίγο αργότερα, στην άλλη άκρη της γραμμής εμφανίστηκε ένας άγνωστος άνδρας, ο οποίος υποστήριξε ότι μόλις είχε σκοτώσει έναν φίλο του γιου της. Στη συνέχεια την απείλησε λέγοντας ότι ο Τζον θα ήταν το επόμενο θύμα, αν δεν πήγαινε σε ένα πάρκινγκ έχοντας μαζί της 7.500 δολάρια.«Μου είπε: “Θα σκοτώσουμε τον γιο σου”», θυμάται η Μπενζ.
Η γυναίκα άρχισε αμέσως να κατευθύνεται προς το σημείο που της υπέδειξαν. Την πρόλαβε όμως ο άλλος γιος της, ο οποίος είχε καταφέρει να επικοινωνήσει με τον αδελφό του.
Ο Τζον βρισκόταν σε ποδοσφαιρικό αγώνα, ήταν ασφαλής και δεν αντιμετώπιζε κανέναν κίνδυνο. Η φωνή στο τηλέφωνο δεν ήταν η δική του, αλλά προϊόν απάτης που είχε δημιουργηθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. «Δεν μπορούσα να το πιστέψω», ανέφερε η γυναίκα.
Οι συμβουλές των ειδικών για προστασία
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τέτοιου είδους απάτες αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, καθώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης γίνονται ολοένα πιο εύκολα προσβάσιμα και οικονομικά. Μία από τις βασικές συστάσεις τους είναι οι οικογένειες να συμφωνούν εκ των προτέρων σε μια μυστική λέξη ή φράση, την οποία θα γνωρίζουν μόνο τα πολύ κοντινά τους πρόσωπα. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτό το μέτρο από μόνο του δεν αποτελεί απόλυτη προστασία.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η Μπενζ και η οικογένειά της είχαν ήδη καθορίσει μια τέτοια μυστική λέξη, όμως τη στιγμή της επίθεσης δεν σκέφτηκε να τη χρησιμοποιήσει. «Απλώς δεν μου πέρασε από το μυαλό να του ζητήσω να μου την πει», δήλωσε. «Αυτές οι απάτες προκαλούν τέτοιο πανικό, ώστε δεν μπορείς να σκεφτείς καθαρά».
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες οι πολίτες έχασαν περίπου 148,2 δισεκατομμύρια δολάρια από διαδικτυακές απάτες το 2025, ποσό αυξημένο κατά σχεδόν 26% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Οι απάτες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη αντιστοιχούσαν σε περίπου 6,3 δισεκατομμύρια δολάρια, με τους ειδικούς να σημειώνουν ότι αυξάνονται με εκθετικούς ρυθμούς.
«Φανταστείτε να χτυπά το τηλέφωνό σας στις 2 τα ξημερώματα ή να ακούτε στον τηλεφωνητή σας τη φωνή ενός αγαπημένου προσώπου που σας λέει ότι βρίσκεται σε κίνδυνο. Ή να σας καλεί ένας προϊστάμενος και να σας ζητά απεγνωσμένα βοήθεια για να αποκτήσει πρόσβαση σε έναν λογαριασμό. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι προετοιμασμένοι για τέτοιου είδους απειλές», δήλωσε στο BBC ο Χάνι Φαρίντ, συνιδρυτής της εταιρείας GetReal Security και ένας από τους κορυφαίους ειδικούς παγκοσμίως στις τεχνολογίες deepfake.
Ο Φαρίντ, όπως και άλλοι ειδικοί, θεωρεί ότι η χρήση μιας μυστικής λέξης αποτελεί έναν από τους πιο απλούς και αποτελεσματικούς τρόπους άμυνας. «Η σύζυγός μου κι εγώ έχουμε μια μυστική λέξη. Αν κάποιος από τους δύο μας δεχθεί ένα περίεργο τηλεφώνημα, τη χρησιμοποιούμε για να επιβεβαιώσουμε την ταυτότητά μας», ανέφερε.
Η μυστική λέξη ή φράση πρέπει να είναι εύκολη στην απομνημόνευση, αλλά δύσκολη για έναν τρίτο να τη μαντέψει. Τα προσωπικά αστεία ή οι ιδιαίτερες οικογενειακές αναφορές μπορούν να αποτελέσουν καλή επιλογή. «Αν η σύζυγός μου με πάρει τηλέφωνο και μου ζητήσει να αγοράσω γάλα, δεν θα της ζητήσω να μου πει τη μυστική λέξη», εξήγησε ο Φαρίντ. «Αν όμως γνωρίζω ότι βρίσκεται σε μια συνάντηση ή μου πει ότι είχε ατύχημα και χρειάζεται χρήματα, τότε είναι η στιγμή να τη χρησιμοποιήσω».
Τα σημάδια που πρέπει να προκαλούν υποψίες
Ο δικηγόρος από τη Φιλαδέλφεια Γκάρι Σίλντχορν βρέθηκε και ο ίδιος αντιμέτωπος με μια deepfake απάτη το 2023. Η εμπειρία αυτή τον οδήγησε να προσφέρει σήμερα εθελοντικά τις γνώσεις του ως σύμβουλος προστασίας από απάτες.
Όπως εξηγεί, υπάρχουν τρία βασικά προειδοποιητικά σημάδια, τα οποία έχουν έναν κοινό στόχο: οι απατεώνες προσπαθούν να απομονώσουν το θύμα και να το τρομοκρατήσουν, ώστε να μην έχει χρόνο να σκεφτεί λογικά.
«Το πρώτο σημάδι είναι ο χρόνος. Όλα πρέπει να γίνουν αμέσως», σημείωσε.
«Το δεύτερο είναι ο τρόπος πληρωμής. Οι απατεώνες αποφεύγουν συνήθως συναλλαγές που μπορούν να εντοπιστούν και ζητούν συχνά Bitcoin, δωροκάρτες ή μετρητά, κάτι που αποκαλύπτει τις προθέσεις τους».
«Το τρίτο σημάδι είναι ότι προσπαθούν να ελέγξουν με ποιον μιλάτε». Η αναγνώριση των χαρακτηριστικών μιας απάτης είναι σημαντική, όμως οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι εξίσου σημαντικός είναι και ο τρόπος αντίδρασης.
«Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα είναι η αντίδρασή σας», δήλωσε ο Μπράιαν Λονγκ, συνιδρυτής της Adaptive Security, εταιρείας που δημιουργεί προγράμματα εκπαίδευσης για την ασφαλή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. «Πρέπει να εκπαιδεύσετε τον τρόπο σκέψης σας, ώστε να είστε προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο».
Το βασικότερο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι οι άνθρωποι να προετοιμαστούν εγκαίρως και να βεβαιωθούν ότι τόσο οι ίδιοι όσο και τα αγαπημένα τους πρόσωπα θα θυμούνται τη μυστική λέξη ή φράση που έχουν συμφωνήσει.
Με πληροφορίες από BBC
