Στα σκοτεινά βάθη του Ειρηνικού Ωκεανού, εκεί όπου το ηλιακό φως δεν φτάνει ποτέ, κρύβεται ένας εντυπωσιακός θαλάσσιος οργανισμός που μοιάζει περισσότερο με εξωγήινο πλάσμα παρά με σφουγγάρι. Έχει μήκος σχεδόν τέσσερα μέτρα, διαστάσεις αντίστοιχες με ένα μίνι βαν και, παρότι ανακαλύφθηκε πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, εξακολουθεί να αποτελεί επιστημονικό μυστήριο.
Πρόκειται για το μεγαλύτερο γνωστό σφουγγάρι που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα, το οποίο ανακάλυψαν επιστήμονες της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) το 2015, κατά τη διάρκεια εξερεύνησης στο Εθνικό Θαλάσσιο Μνημείο Παπαχαναουμοκουακέα (Papahānaumokuākea), στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Το γιγαντιαίο σφουγγάρι εντοπίστηκε σε βάθος 2.130 μέτρων (6.990 πόδια) και οι διαστάσεις του εντυπωσίασαν τους ερευνητές: έχει μήκος 3,7 μέτρα, πλάτος 2,1 μέτρα και ύψος 1,5 μέτρο. Σύμφωνα με τη NOAA, το μέγεθός του είναι αντίστοιχο με εκείνο ενός μίνι βαν.
Μάλιστα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ενδέχεται να αναπτύσσεται στο συγκεκριμένο σημείο εδώ και πάρα πολλά χρόνια, χωρίς ωστόσο να μπορούν να προσδιορίσουν την ηλικία του.
Πώς εντόπισαν τον γιγαντιαίο οργανισμό στον βυθό
Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο της αποστολής «Hohonu Moana: Exploring Deepwaters off Hawaiʻi», που πραγματοποιήθηκε το 2015 με το ερευνητικό πλοίο Okeanos Explorer.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το τηλεχειριζόμενο υποθαλάσσιο όχημα Deep Discoverer, με το οποίο εντόπισαν το τεράστιο σφουγγάρι πάνω σε μια υποθαλάσσια ράχη. Για τη μέτρηση του ύψους και του πλάτους του επιστράτευσαν δύο παράλληλες ακτίνες λέιζερ, ενώ εικόνες από ψηλότερο σημείο, τις οποίες κατέγραψε ένα δεύτερο υποθαλάσσιο όχημα, το Seirios, τους επέτρεψαν να υπολογίσουν το μήκος του.
Οι διαστάσεις του ξεπέρασαν το προηγούμενο γνωστό ρεκόρ, το οποίο κατείχε μια αποικία γυάλινων σπόγγων του είδους Aphrocallistes vastus, που είχε εντοπιστεί σε ρηχά νερά στις δυτικές ακτές του Καναδά. Το συγκεκριμένο σφουγγάρι είχε μήκος 3,4 μέτρα, πλάτος 0,5 μέτρα και ύψος 1,1 μέτρο.
Το μεγαλύτερο σφουγγάρι στον κόσμο, αλλά κανείς δεν γνωρίζει σε ποιο είδος ανήκει
Παρά το εντυπωσιακό του μέγεθος, η ακριβής ταυτότητα του γιγαντιαίου οργανισμού παραμένει άγνωστη. Οι επιστήμονες δεν συνέλεξαν δείγμα από το ίδιο το σφουγγάρι, ωστόσο πήραν ένα μικρότερο δείγμα από κοντινή περιοχή, το οποίο εκτιμούσαν ότι ανήκε στο ίδιο είδος.
Η εξέταση των μικροσκοπικών σκελετικών δομών του, που ονομάζονται βελόνες ή σκληρίτες (spicules), έδειξε ότι πρόκειται για εκπρόσωπο της οικογένειας των γυάλινων σπόγγων Rossellidae. Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατό να προσδιοριστεί το ακριβές είδος του.
Ενδεικτικό της σπανιότητάς του είναι ότι, παρά τις 18 καταδύσεις που πραγματοποίησαν οι επιστήμονες κατά τη διάρκεια της αποστολής, εντόπισαν μόλις δύο πιθανούς εκπροσώπους του συγκεκριμένου είδους.
Οι γυάλινοι σπόγγοι πήραν την ονομασία τους από τον ιδιαίτερο σκελετό τους, ο οποίος αποτελείται από διοξείδιο του πυριτίου, το ίδιο υλικό που χρησιμοποιείται στην κατασκευή του γυαλιού. Οι περίπλοκες αυτές δομές στηρίζουν το σώμα τους, ενώ παράλληλα προσφέρουν καταφύγιο σε άλλους θαλάσσιους οργανισμούς.
Όπως και τα υπόλοιπα σφουγγάρια, τρέφονται φιλτράροντας το θαλασσινό νερό. Το νερό περνά μέσα από το σώμα τους και με αυτόν τον τρόπο συγκρατούν μικροσκοπικά σωματίδια τροφής. Μπορούν έτσι να φιλτράρουν τεράστιες ποσότητες νερού, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων που τα φιλοξενούν.
Μπορεί να είναι χιλιάδων ετών;
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα αφορά την ηλικία του. Πόσος χρόνος χρειάζεται για να αναπτυχθεί ένα σφουγγάρι με διαστάσεις αντίστοιχες ενός μίνι βαν;
Οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει να δώσουν απάντηση, καθώς δεν γνωρίζουν ούτε τον ρυθμό ανάπτυξης ούτε τη διάρκεια ζωής του συγκεκριμένου είδους.
Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι ορισμένα γιγαντιαία σφουγγάρια μπορούν να ζήσουν για χιλιάδες χρόνια. Μελέτη του 2008 για τα γιγαντιαία σφουγγάρια-βαρέλια (Xestospongia muta) έδειξε ότι ορισμένα δείγματα ενδέχεται να έχουν ηλικία μεγαλύτερη των 2.300 ετών.
Δεν είναι γνωστό αν το γιγαντιαίο γυάλινο σφουγγάρι του Ειρηνικού έχει αντίστοιχη διάρκεια ζωής. Η ηλικία του, όπως και το ακριβές είδος του, εξακολουθούν να αποτελούν μυστήριο, περισσότερο από δέκα χρόνια μετά τον εντοπισμό του.
Η ανακάλυψη, πάντως, υπενθυμίζει πόσα λίγα γνωρίζουμε για τα βαθύτερα σημεία των ωκεανών. Το ενδεχόμενο να υπάρχουν ακόμη μεγαλύτεροι και πιο εντυπωσιακοί οργανισμοί, που δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή με τον άνθρωπο, παραμένει ανοιχτό.
«Το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη μας βρίσκεται σε βαθιά νερά, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων δεν έχει εξερευνηθεί ποτέ», είχε δηλώσει το 2016 ο θαλάσσιος βιολόγος της NOAA, Ντάνιελ Βάγκνερ.
«Η ανακάλυψη ενός τόσο μεγάλου και πιθανότατα παλιού σφουγγαριού υπογραμμίζει πόσα μπορούμε ακόμη να μάθουμε μελετώντας βαθιά και ανέγγιχτα περιβάλλοντα, όπως εκείνα που βρίσκονται στο απομακρυσμένο Εθνικό Θαλάσσιο Μνημείο Παπαχαναουμοκουακέα», είχε προσθέσει.
Η επιστημονική περιγραφή της ανακάλυψης δημοσιεύτηκε το 2016 στο επιστημονικό περιοδικό Marine Biodiversity.
Με πληροφορίες από Oceanexplorer.noaa.gov / Guinnessworldrecords / Sciencealert
