Το Ηνωμένο Βασίλειο μοιάζει ξανά με χώρα που ακούει τα θεμέλιά της να τρίζουν. Όχι από μία μόνο κρίση, αλλά από πολλές μαζί: την άνοδο του Νάιτζελ Φάρατζ, την αποδυνάμωση του πολιτικού κέντρου, την παραίτηση Στάρμερ, τις νέες αποσχιστικές συζητήσεις στις «κελτικές» περιοχές και τη σταδιακή αμφισβήτηση της μοναρχίας.
Η Βρετανία δεν περνά απλώς μια δύσκολη πολιτική φάση. Περνά μια υπαρξιακή καταιγίδα. Το Brexit άνοιξε ρωγμές, αλλά ο Νάιτζελ Φάρατζ και το Reform UK έρχονται τώρα να τις μετατρέψουν σε πιθανές ρηγματώσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι πολιτικοί σε Ιρλανδία, Βόρεια Ιρλανδία, Σκωτία και Ουαλία αρχίζουν να συζητούν, όχι θεωρητικά πλέον, το ενδεχόμενο ενός Ηνωμένου Βασιλείου που μπορεί να μη μείνει για πάντα ενωμένο. Σύμφωνα με τον Guardian, η άνοδος του Φάρατζ έχει κάνει ηγεσίες σε αυτές τις περιοχές να προετοιμάζονται για συνταγματική αναταραχή, είτε το Reform UK βρεθεί στην κυβέρνηση είτε ακόμη και αν γίνει ισχυρή αξιωματική αντιπολίτευση.
Ο Φάρατζ δεν είναι ένας συνηθισμένος δεξιός λαϊκιστής. Είναι ο πολιτικός που έκανε το Brexit κεντρικό γεγονός της βρετανικής ιστορίας και τώρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο άνθρωπος που θα «τελειώσει τη δουλειά». Μόνο που αυτή η «δουλειά» μπορεί να στοιχίσει πολύ περισσότερο απ’ όσο υπολόγισαν οι Βρετανοί το 2016. Η πρόθεσή του να απομακρύνει τη χώρα από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και να ανοίξει ξανά ζητήματα γύρω από τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής προκαλεί συναγερμό, κυρίως στην Ιρλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία.
Την ίδια στιγμή, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το Reform UK δεν είναι πια περιθωριακή δύναμη. Στην τελευταία μέτρηση της YouGov για τις 28-29 Ιουνίου 2026, προηγείται με 24%, ενώ Συντηρητικοί και Εργατικοί βρίσκονται στο 20%. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι το παλιό δικομματικό σύστημα της Βρετανίας έχει πάψει να λειτουργεί όπως λειτουργούσε επί δεκαετίες.
Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ οι Εργατικοί βρίσκονται σε δική τους κρίση. Ο Κιρ Στάρμερ, που κέρδισε το 2024 με μεγάλη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ανακοίνωσε στις 22 Ιουνίου 2026 την παραίτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για τον Άντι Μπέρναμ. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η φθορά ήρθε σε λιγότερο από δύο χρόνια, επιβεβαιώνοντας πόσο γρήγορα καταναλώνεται σήμερα η πολιτική εξουσία στη Βρετανία.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο βασιλιάς Κάρολος επιχειρεί να στείλει το δικό του μήνυμα. Η απόφαση να δημοσιοποιούνται πλέον προσωπικά φορολογικά στοιχεία του μονάρχη είναι ιστορική κίνηση διαφάνειας. Σύμφωνα με το Sky News, ο Κάρολος θα γίνει ο πρώτος Βρετανός μονάρχης που μοιράζεται δημόσια τέτοιες πληροφορίες, με πρόθεση μάλιστα η πρακτική να συνεχιστεί ετησίως.
Δεν είναι, όμως, μια κίνηση μόνο λογιστική. Είναι πολιτική και συμβολική. Ο Κάρολος καταλαβαίνει ότι δεν ζει στην εποχή της Ελισάβετ. Η μοναρχία εξακολουθεί να έχει πλειοψηφική στήριξη, αλλά όχι τη βεβαιότητα του παρελθόντος. Έρευνα της Ipsos δείχνει ότι το 55% των Βρετανών προτιμά τη μοναρχία, ενώ το 27% θα ήθελε δημοκρατία με αιρετό αρχηγό κράτους. Η στήριξη αυτή είναι η χαμηλότερη που έχει καταγράψει η Ipsos από το 1993, ενώ στους νέους 18-34 ετών οι ρεπουμπλικανικές διαθέσεις υπερτερούν της μοναρχικής προτίμησης. (Ipsos)
Άρα, το πρόβλημα της Βρετανίας δεν είναι μόνο ποιος θα κυβερνήσει. Είναι ποια Βρετανία θα κυβερνηθεί. Μια Βρετανία ενωμένη ή μια Βρετανία που θα βλέπει τη Σκωτία, την Ουαλία και την Ιρλανδία να σκέφτονται αλλιώς; Μια Βρετανία κοινοβουλευτική και φιλελεύθερη ή μια χώρα που θα παρασύρεται από θυμό, φόβο, μεταναστευτική ένταση και εθνικιστική ρητορική; Ακόμη και ο Στάρμερ προειδοποίησε πρόσφατα ότι ο ρατσισμός και η μισαλλοδοξία έχουν επιδεινωθεί στη χώρα, συνδέοντας το κλίμα αυτό με την πολιτική δηλητηρίαση της δημόσιας ζωής. (Reuters)
Η εικόνα είναι καθαρή: το Ηνωμένο Βασίλειο δεν κινδυνεύει αύριο το πρωί να διαλυθεί. Αλλά για πρώτη φορά μετά το Brexit, η διάλυσή του δεν ακούγεται σαν υπερβολή καφενείου. Ακούγεται σαν σενάριο που πολιτικοί, κυβερνήσεις και θεσμοί αρχίζουν να μελετούν σοβαρά.
Και κάπου εκεί βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία. Ο Φάρατζ, που υποτίθεται ότι θέλει να ξαναδώσει στη Βρετανία την παλιά της κυριαρχία, μπορεί τελικά να γίνει ο άνθρωπος που θα σπρώξει τα κομμάτια της να αναζητήσουν το δικό τους μέλλον. Από το Brexit στο πιθανό Break-up. Από το «take back control» στο ερώτημα: ποιος ακριβώς θα μείνει για να το ελέγχει;
