Στις 10 Νοεμβρίου 1913 η οθωμανική κυβέρνηση έκλεισε επτά ελληνικές εφημερίδες στην Κωνσταντινούπολη. Ο ελληνόφωνος Τύπος ήταν τότε βασικό στήριγμα της ενημέρωσης και της πολιτιστικής παρουσίας της ρωμαίικης κοινότητας. Η απόφαση καταγράφεται ως χαρακτηριστικό επεισόδιο περιορισμού της ελευθεροτυπίας σε μια περίοδο έντονων ελληνοτουρκικών εντάσεων.
Τα λουκέτα και οι φυλακίσεις
Έναν αιώνα αργότερα, η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο διεθνών καταγγελιών για πιέσεις στα μέσα ενημέρωσης. Το 2015 τέθηκαν υπό κρατικό έλεγχο οι εφημερίδες Bugün και Millet, ενώ το 2016 ακολούθησε η Zaman. Μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016, η Άγκυρα επικαλέστηκε λόγους εθνικής ασφάλειας και φερόμενες διασυνδέσεις ορισμένων μέσων με το δίκτυο Γκιουλέν.
Μόνο με το διάταγμα της 27ης Ιουλίου 2016 διατάχθηκε το κλείσιμο 131 φορέων ενημέρωσης και εκδόσεων, μεταξύ των οποίων 45 εφημερίδων. Ακολούθησαν πρόσθετα λουκέτα, συλλήψεις και ανακλήσεις δημοσιογραφικών διαπιστεύσεων, που επικρίθηκαν από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και ούτε να συζητάμε για πόσα κανάλια έβαλε μέσα στη θηλιά του
Η μήνυση κατά της «Δημοκρατίας»
Η πίεση έφτασε και στην Ελλάδα. Στις 10 Νοεμβρίου 2021 έγινε γνωστό ότι ο Ερντογάν είχε υποβάλει μήνυση στην εισαγγελία της Άγκυρας κατά της εφημερίδας «Δημοκρατία» και τεσσάρων δημοσιογράφων της: του διευθυντή Δημήτρη Ριζούλη, του αρθρογράφου Μανώλη Κοττάκη και των διευθυντών σύνταξης Ανδρέα Καψαμπέλη και Γιώργου Πατρουδάκη.
Αφορμή ήταν το πρωτοσέλιδο της 18ης Σεπτεμβρίου 2020 με την υβριστική τουρκική φράση «siktir git», κατά την περίοδο της έντασης για τις έρευνες του «Ορούτς Ρέις». Η εφημερίδα ανακοίνωσε ότι η δίωξη κοινοποιήθηκε στην Ελλάδα μέσω δικαστικής συνδρομής. Η κατηγορία στηριζόταν στην τουρκική διάταξη περί εξύβρισης του προέδρου.
Σύμφωνα με την ίδια εφημερίδα, η κατηγορία μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε ποινή φυλάκισης πέντε ετών. Η «Δημοκρατία» χαρακτήρισε την ενέργεια πολιτική δίωξη και δήλωσε ότι δεν θα συμμετάσχει στη συγκεκριμένη διαδικασία. Η ανακοίνωσή της δεν συνιστούσε, πάντως, απόφαση ελληνικού δικαστηρίου για την υπόθεση.
Η κατάσταση το 2026
Το Συνδικάτο Δημοσιογράφων Τουρκίας (TGS) κατέγραφε στις 22 Οκτωβρίου 2026 δεκαεννέα φυλακισμένους δημοσιογράφους και εργαζομένους στα ΜΜΕ. Οι επικριτές της κυβερνητικής πολιτικής υποστηρίζουν ότι η ποινική νομοθεσία χρησιμοποιείται για να αποθαρρύνει τη δημοσιογραφική κριτική. Οι τουρκικές αρχές επικαλούνται, αντιθέτως, την εφαρμογή της νομοθεσίας και την αντιμετώπιση απειλών ασφαλείας.
Από το κλείσιμο των ελληνικών φύλλων το 1913 μέχρι τη μήνυση κατά της «Δημοκρατίας», η προστασία της ελεύθερης δημοσιογραφίας στη Τουρκία και πόσο μάλλον στην απολυταρχική δυναστεία Ερντογάν, παραμένει διαρκές ζητούμενο.
