Παρά τις αντικρουόμενες πληροφορίες και τη σύγχυση που επικρατεί, ένα είναι βέβαιο: η Βενεζουέλα εισέρχεται σε μια από τις πιο κρίσιμες και απρόβλεπτες φάσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Οι σημερινές συνταρακτικές εξελίξεις, με την αβεβαιότητα γύρω από την τύχη και την τοποθεσία του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, έχουν δημιουργήσει ένα πολιτικό κενό που δοκιμάζει τα όρια του συνταγματικού πλαισίου, αλλά και τη συνοχή του καθεστώτος.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας, και ειδικότερα το Άρθρο 233, σε περίπτωση «απόλυτης απουσίας» του προέδρου, η εκτελεστική αντιπρόεδρος αναλαμβάνει προσωρινά την εξουσία και υποχρεούται να προκηρύξει προεδρικές εκλογές εντός 30 ημερών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ντέλσι Ροδρίγκες θα ήταν η θεσμικά προβλεπόμενη διάδοχος. Ωστόσο, η ίδια δήλωσε δημόσια ότι η κυβέρνηση δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ο Μαδούρο και ζήτησε αποδείξεις ότι είναι ζωντανός, μια τοποθέτηση που, αντί να καθησυχάσει, ενίσχυσε το κλίμα αβεβαιότητας και ανησυχίας.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι αν το καθεστώς μπορεί να επιβιώσει πολιτικά. Η αντιπολίτευση, τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας, αντιλαμβάνεται τη συγκυρία ως μια ενδεχομένως ιστορική ευκαιρία. Η Δημοκρατική Πλατφόρμα, με ηγετική φυσιογνωμία τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο, υποστηρίζει ότι ο νόμιμος πρόεδρος της χώρας είναι ο Εντμούντο Γκονσάλες Ουρούτια, ο οποίος συμμετείχε στις αμφισβητούμενες εκλογές του 2024 και σήμερα βρίσκεται εξόριστος στην Ισπανία. Η αντιπολίτευση αμφισβητεί ανοιχτά τη νομιμοποίηση της κυβέρνησης Μαδούρο και προβάλλει το αφήγημα μιας αναπόφευκτης πολιτικής μετάβασης.
Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι η κατάρρευση του καθεστώτος εκ των έσω. Σε αυτή την εκδοχή, ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης και του κρατικού μηχανισμού παραιτούνται ή εγκαταλείπουν τη χώρα, δημιουργώντας συνθήκες αποσύνθεσης. Ο Γκονσάλες Ουρούτια προβάλλει ως πιθανός μεταβατικός ή εκλεγμένος πρόεδρος, με τη στήριξη της Ματσάδο, η οποία έχει δηλώσει ότι το κίνημά της προετοιμάζεται για μια «ομαλή και ειρηνική μετάβαση» μόλις αποχωρήσει ο Μαδούρο. Σύμφωνα με δηλώσεις της, σημαντικό τμήμα των σωμάτων ασφαλείας θα μπορούσε να αναγνωρίσει μια νέα κυβέρνηση, αν ξεκινούσε επίσημα η διαδικασία μετάβασης — ισχυρισμοί που, ωστόσο, δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα.
Ένα τρίτο και ιδιαίτερα ανησυχητικό σενάριο είναι η στρατιωτική κατάληψη της εξουσίας. Ο υπουργός Άμυνας Βλαντιμίρ Παδρίνο Λόπες έχει ήδη υιοθετήσει σκληρή ρητορική, καταγγέλλοντας τα αμερικανικά πλήγματα και κάνοντας λόγο για «εισβολή» και για τη μεγαλύτερη προσβολή που έχει υποστεί ποτέ η χώρα. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι ένοπλες δυνάμεις θα μπορούσαν να παρουσιαστούν ως εγγυητές της εθνικής κυριαρχίας, επιβάλλοντας μια de facto στρατιωτική διοίκηση, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη δημοκρατία και τη σταθερότητα.
Καθώς τα γεγονότα εξελίσσονται με ταχύτητα, η Βενεζουέλα βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι. Η συνταγματική νομιμότητα, η λαϊκή βούληση, η στάση του στρατού και οι διεθνείς πιέσεις θα καθορίσουν αν η χώρα θα οδηγηθεί σε μια ειρηνική πολιτική αλλαγή ή σε μια νέα περίοδο βαθιάς κρίσης και αποσταθεροποίησης.
