Μια σημαντική προσπάθεια να μπει τάξη στη διακίνηση των αγροτικών προϊόντων, χωρίς όμως να δημιουργηθούν ανυπέρβλητα προβλήματα στην καθημερινότητα των παραγωγών, επιχειρεί η νέα εγκύκλιος Ε.2038/2026 του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή. Η εγκύκλιος δίνει αναλυτικές διευκρινίσεις για την εφαρμογή των ψηφιακών δελτίων διακίνησης, προβλέποντας ταυτόχρονα σημαντικές εξαιρέσεις και μεταβατικές διευκολύνσεις.
Το βασικό μήνυμα της απόφασης είναι ότι δεν αντιμετωπίζονται όλοι οι αγρότες με τον ίδιο τρόπο. Ανάλογα με το καθεστώς ΦΠΑ, το είδος της συναλλαγής και τη μεταφορά των προϊόντων, οι υποχρεώσεις διαφοροποιούνται σημαντικά.
Οι μικροί παραγωγοί απαλλάσσονται από την έκδοση
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τους αγρότες που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ. Οι συγκεκριμένοι παραγωγοί δεν θα χρειάζεται πλέον να εκδίδουν οι ίδιοι ψηφιακό δελτίο διακίνησης.
Την ευθύνη αναλαμβάνει ο παραλήπτης των προϊόντων, είτε πρόκειται για έμπορο, είτε για συνεταιρισμό, είτε για ελαιοτριβείο, μέσω της έκδοσης δελτίου ποσοτικής παραλαβής. Με τον τρόπο αυτό η ΑΑΔΕ επιχειρεί να περιορίσει τη γραφειοκρατία για τους μικρότερους παραγωγούς, οι οποίοι συχνά δεν διαθέτουν τον απαραίτητο τεχνολογικό εξοπλισμό ή την απαιτούμενη εξοικείωση με τα ψηφιακά συστήματα.
Τι ισχύει για τους επαγγελματίες αγρότες
Οι αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ εξακολουθούν να έχουν υποχρέωση έκδοσης ψηφιακών παραστατικών. Ωστόσο η εγκύκλιος εισάγει σημαντική ευελιξία.
Σε αρκετές περιπτώσεις το παραστατικό μπορεί να εκδοθεί από τον αντισυμβαλλόμενο, δηλαδή τον έμπορο, τον συνεταιρισμό ή το ελαιοτριβείο, με την ειδική ένδειξη «Αντίστροφη Διακίνηση», εφόσον υπάρχει η σχετική συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να διευκολύνει ιδιαίτερα τις καθημερινές συναλλαγές κατά την περίοδο της συγκομιδής.
Η εξαίρεση των 10 χιλιομέτρων
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για τις μεταφορές προϊόντων μεταξύ ιδιόκτητων εγκαταστάσεων.
Όταν ο παραγωγός μεταφέρει προϊόντα από το χωράφι στην αποθήκη του ή αντίστροφα και η απόσταση δεν υπερβαίνει τα 10 χιλιόμετρα, δεν απαιτείται η έκδοση ψηφιακού δελτίου διακίνησης.
Πρόκειται για μια ρύθμιση που ανακουφίζει χιλιάδες παραγωγούς, καθώς τέτοιες μετακινήσεις πραγματοποιούνται καθημερινά σε πολλές αγροτικές περιοχές. Παραμένουν όμως ερωτήματα για περιπτώσεις όπου απαιτείται ενδιάμεση μεταφορά σε σημείο ζύγισης, γεγονός που ενδέχεται να χρειαστεί νέες διευκρινίσεις από την ΑΑΔΕ.
Λαϊκές αγορές και ελαιοτριβεία
Η εγκύκλιος προβλέπει μεταβατικό στάδιο και για τους παραγωγούς που συμμετέχουν στις λαϊκές αγορές.
Μέχρι τις 11 Οκτωβρίου 2026 επιτρέπεται ακόμη η χειρόγραφη έκδοση συγκεντρωτικού δελτίου αποστολής. Από τις 12 Οκτωβρίου η διαδικασία γίνεται αποκλειστικά ψηφιακή για όλους.
Παράλληλα, τα προϊόντα που δεν θα διατεθούν προς πώληση μπορούν να επιστρέψουν με το ίδιο δελτίο διακίνησης, ενώ στην έδρα του παραγωγού θα εκδίδεται δελτίο ποσοτικής παραλαβής, ώστε να αποφεύγεται η έκδοση νέων παραστατικών κατά την επιστροφή. Αντίστοιχες διευκολύνσεις προβλέπονται και για τα ελαιοτριβεία κατά την παραλαβή του ελαιοκάρπου.
Στόχος η μετάβαση χωρίς χάος
Η απόφαση του Γιώργου Πιτσιλή αποτυπώνει την πρόθεση της ΑΑΔΕ να προχωρήσει στον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της αγροτικής οικονομίας χωρίς να αιφνιδιάσει τους παραγωγούς.
Οι επόμενοι δύο μήνες θεωρούνται μεταβατική περίοδος προσαρμογής, ενώ από τις 12 Οκτωβρίου 2026 το νέο σύστημα θα εφαρμοστεί καθολικά. Τότε θα φανεί στην πράξη αν οι νέες διαδικασίες μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στην ελληνική ύπαιθρο ή αν θα απαιτηθούν νέες διορθωτικές παρεμβάσεις για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που ενδέχεται να ανακύψουν κατά την εφαρμογή τους.
