Από τον Νοέμβριο του 2026 αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο για την καταναλωτική πίστη, όπως προκύπτει από τις δηλώσεις του υπουργού Ανάπτυξης, με το σχετικό νομοσχέδιο να εισέρχεται σε δημόσια διαβούλευση μέσα στον Μάιο. Πρόκειται για μια παρέμβαση που φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε πρακτικές που επί χρόνια επιβάρυναν υπέρμετρα τους δανειολήπτες: τα «ψιλά γράμματα», τις αδιαφανείς χρεώσεις και –κυρίως– τα πανωτόκια.
Η κυβέρνηση, σε ευθυγράμμιση με ευρωπαϊκές οδηγίες αλλά με «εθνικό αποτύπωμα» όπως τονίζει ο Τάκης Θεοδωρικάκος, επιχειρεί να θέσει σαφείς κανόνες σε ένα πεδίο που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά καταναλωτικά και επισκευαστικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και κάθε μορφή χρηματοδότησης χωρίς εμπράγματες εγγυήσεις έως 100.000 ευρώ.
Τι αλλάζει στην πράξη
Ο πυρήνας του νέου πλαισίου συνοψίζεται σε πέντε βασικές παρεμβάσεις:
- Κατάργηση των «ψιλών γραμμάτων» και υποχρεωτική πλήρης ενημέρωση του καταναλωτή
- Τέλος στις καταχρηστικές πρακτικές τραπεζών και παρόχων χρηματοδότησης
- Δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από τη σύμβαση
- Υποχρέωση ανθρώπινης επικοινωνίας (και όχι μόνο ψηφιακής) όταν η σύμβαση γίνεται μέσω εφαρμογών
- Και κυρίως: Πλαφόν στην προσαύξηση του δανείου κατά την αποπληρωμή, από 30% έως 50%
Στην πράξη, σημαίνει ότι ένας δανειολήπτης που λαμβάνει, για παράδειγμα, 10.000 ευρώ, δεν θα μπορεί να επιστρέψει συνολικά πάνω από 13.000 έως 15.000 ευρώ, ανεξαρτήτως επιτοκίων και επιβαρύνσεων. Σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα, το όριο αυτό δεν επιβάλλεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αποτελεί εθνική επιλογή, η οποία θα εξειδικεύεται με υπουργικές αποφάσεις σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος.
Το όφελος για τους δανειολήπτες
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το όφελος για τους δανειολήπτες μπορεί να είναι σημαντικό. Σε περιπτώσεις δανείων 10.000, 20.000 ή 30.000 ευρώ, το πλαφόν αναμένεται να περιορίσει δραστικά το τελικό ποσό αποπληρωμής, ιδίως σε προϊόντα υψηλού κόστους όπως οι πιστωτικές κάρτες ή τα καταναλωτικά δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις. Η παρέμβαση αυτή έρχεται να αντιμετωπίσει ένα διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής αγοράς, τη συσσώρευση χρεώσεων που, σε πολλές περιπτώσεις, οδηγούσαν σε υπερδιπλασιασμό της αρχικής οφειλής.
Χωρίς αναδρομική ισχύ
Ο ίδιος ο Υπουργός ξεκαθάρισε ότι το νέο πλαίσιο δεν θα έχει αναδρομική ισχύ. Η εφαρμογή του θα αφορά αποκλειστικά νέες συμβάσεις μετά την ψήφιση του νόμου.
Η επιλογή αυτή αιτιολογείται με όρους «δικαιοσύνης» – ώστε να μην δημιουργηθούν ανισότητες μεταξύ όσων έχουν ήδη εξοφλήσει τα δάνειά τους και όσων όχι. Ωστόσο, ανοίγει μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα που δύσκολα μπορούν να αγνοηθούν:
Τι ισχύει για τους δανειολήπτες που έχουν ήδη ενεργά καταναλωτικά δάνεια; Με βάση τα έως τώρα δεδομένα, φαίνεται ότι εξαιρούνται από το νέο πλαίσιο, καθώς αυτό δεν έχει αναδρομική ισχύ.
Εάν κάποιος έχει ήδη καταβάλει επιπλέον επιβαρύνσεις της τάξης του 30% ή 50%, συνεχίζει κανονικά την αποπληρωμή; Όλα δείχνουν πως ναι, εκτός εάν προκύψουν αλλαγές κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης.
Υπάρχει ενδεχόμενο επιστροφής χρημάτων για όσους έχουν ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά; Δεν προκύπτει κάποια τέτοια πρόβλεψη στο υφιστάμενο σχέδιο.
Μπορεί να υπάρξει μεταβατική ρύθμιση για υφιστάμενες συμβάσεις; Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί σχετική πρόθεση.
Και τι γίνεται με τους πιο ευάλωτους δανειολήπτες, που βρίσκονται ήδη σε οριακή κατάσταση ή αντιμέτωποι με απώλεια περιουσίας λόγω υψηλών επιβαρύνσεων; Το ερώτημα παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της συζήτησης το επόμενο διάστημα.
Σίγουρα τα ερωτήματα αυτά θα συζητηθούν και στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που ξεκινά μέσα στον Μάιο.
