Δημοσιογραφική επιμέλεια Τέρενς Κουίκ
Ο e-ΕΦΚΑ επιχειρεί ένα από τα πιο κρίσιμα ψηφιακά άλματα της δημόσιας διοίκησης: να περάσει από τον κόσμο των φακέλων, των χειρόγραφων διασταυρώσεων και της αναμονής, σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον, όπου ο ασφαλισμένος θα μπορεί να βλέπει, να παρακολουθεί και να διεκπεραιώνει τις υποθέσεις του χωρίς να χάνεται στους διαδρόμους της γραφειοκρατίας.
Την εποχή της διοίκησης από τον Αλέξανδρο Βαρβέρη, στο επίκεντρο βρίσκονται δύο μεγάλα έργα: το νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του e-ΕΦΚΑ και η ψηφιοποίηση του ιστορικού ασφάλισης. Δεν πρόκειται απλώς για τεχνικές παρεμβάσεις. Πρόκειται για μια αλλαγή φιλοσοφίας σε έναν φορέα που αφορά σχεδόν κάθε ελληνική οικογένεια: εργαζόμενους, εργοδότες, ασφαλισμένους, υποψήφιους συνταξιούχους και ήδη συνταξιούχους.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι το μέγεθος του αρχείου που μπαίνει πλέον σε διαδικασία ψηφιοποίησης. Περισσότερες από 42,7 εκατομμύρια σελίδες ασφαλιστικής ιστορίας από πρώην φορείς κύριας και επικουρικής ασφάλισης πρόκειται να μετατραπούν σε ενιαίο ψηφιακό απόθεμα. Στόχος είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις, να μειωθούν τα λάθη, να επιταχυνθεί η απονομή συντάξεων και να πάψει ο πολίτης να πληρώνει με χρόνο και αγωνία την πολυδιάσπαση του παλιού συστήματος.
Το νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα φιλοδοξεί να ενοποιήσει τα βασικά πληροφοριακά συστήματα του φορέα σε ένα ενιαίο, διαλειτουργικό περιβάλλον. Αυτό σημαίνει κοινή εικόνα για εισφορές, ασφαλιστικό χρόνο, στοιχεία εργοδοτών, διασταυρώσεις με άλλους φορείς και αυτοματοποιημένες διαδικασίες, ειδικά στον ευαίσθητο τομέα των συντάξεων.
Για τους ασφαλισμένους, το ζητούμενο είναι απλό: λιγότερες επισκέψεις στα υποκαταστήματα, λιγότερα χαρτιά, λιγότερη αναμονή. Μέσα από ψηφιακές εφαρμογές, dashboards και ηλεκτρονική πρόσβαση στα στοιχεία τους, οι πολίτες θα μπορούν να έχουν πιο καθαρή εικόνα της ασφαλιστικής τους κατάστασης και της πορείας των αιτημάτων τους.
Για τους εργοδότες, το νέο σύστημα υπόσχεται λιγότερο διοικητικό βάρος, αυτοματοποιημένες υποβολές, λιγότερα σφάλματα και ταχύτερη διεκπεραίωση. Για τον ίδιο τον e-ΕΦΚΑ, σημαίνει αποδέσμευση από τα φυσικά αρχεία, καλύτερο έλεγχο, ταχύτερη προσαρμογή σε αλλαγές της νομοθεσίας και δυνατότητα αξιοποίησης δεδομένων με εργαλεία ανάλυσης και τεχνητής νοημοσύνης.
Όμως η ψηφιακή μετάβαση δεν είναι απλώς μια υπόθεση πληροφορικής. Είναι υπόθεση κοινωνικής εμπιστοσύνης. Διότι πίσω από κάθε αίτηση σύνταξης υπάρχει ένας άνθρωπος που περιμένει να ζήσει. Πίσω από κάθε καθυστέρηση υπάρχει μια οικογένεια που υπολογίζει ακόμη και το τελευταίο ευρώ.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της μηνιαίας έκθεσης «ΗΛΙΟΣ» για τον Μάιο του 2026, οι συνταξιούχοι της χώρας ανέρχονται σε 2.534.582. Δηλαδή, η Ελλάδα έχει περίπου 2 εκατομμύρια 535 χιλιάδες συνταξιούχους. Τον ίδιο μήνα πληρώθηκαν συνολικά 4.769.930 συντάξεις. Από αυτές, 2.916.423 ήταν κύριες, 1.407.633 επικουρικές και 445.874 μερίσματα. Η συνολική μηνιαία δαπάνη ανήλθε σε 2,85 δισ. ευρώ.
Το μέσο μηνιαίο εισόδημα από συντάξεις, με βάση τα στοιχεία του Μαΐου, διαμορφώθηκε στα 1.042,97 ευρώ, ενώ η διάμεσος στα 937,46 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η «μέση εικόνα» δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια, καθώς μεγάλο μέρος των συνταξιούχων κινείται κάτω από το ψυχολογικό όριο των 1.000 ευρώ.
Στις συντάξεις γήρατος, το μέσο εισόδημα εμφανίζεται υψηλότερο, στα 1.215,52 ευρώ, με διάμεσο τα 1.139,27 ευρώ. Στις συντάξεις θανάτου, το μέσο εισόδημα είναι 774,34 ευρώ. Στις αναπηρικές, 737,57 ευρώ. Στους ανασφάλιστους υπερήλικες του ΟΠΕΚΑ, το ποσό κινείται γύρω στα 424 ευρώ.
Αν δει κανείς τις κλίμακες εισοδήματος από όλες τις συντάξεις, η εικόνα είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική. Υπάρχουν συνταξιούχοι που εμφανίζονται στις χαμηλές κλίμακες των 0,01 έως 100 ευρώ, των 100,01 έως 200 ευρώ και των 200,01 έως 300 ευρώ, ενώ η διαστρωμάτωση φτάνει μέχρι τις κλίμακες άνω των 4.000 ευρώ. Στην πράξη, το φάσμα των ποσών είναι τεράστιο: από πολύ χαμηλές καταβολές έως υψηλές σωρευτικές αποδοχές, κυρίως σε περιπτώσεις πολλαπλών συνταξιοδοτικών παροχών.
Στις κύριες συντάξεις, η μεγαλύτερη μάζα βρίσκεται στο εύρος από 500 έως 1.000 ευρώ, ενώ στις κύριες συντάξεις γήρατος σημαντικό ποσοστό ξεπερνά τα 1.000 ευρώ. Στις επικουρικές, τα ποσά κινούνται πολύ χαμηλότερα, με μεγάλο μέρος να βρίσκεται έως τα 200 ευρώ. Τα μερίσματα, όπου υπάρχουν, συχνά περιορίζονται σε ακόμη μικρότερα ποσά.
Αυτή είναι και η μεγάλη πρόκληση για τον e-ΕΦΚΑ: να αποδείξει ότι η τεχνολογία δεν θα είναι απλώς ένα νέο περιτύλιγμα για παλιές καθυστερήσεις, αλλά ένα πραγματικό εργαλείο δικαιοσύνης, ταχύτητας και αξιοπιστίας.
Η ψηφιοποίηση των 42,7 εκατομμυρίων σελίδων ασφαλιστικής ιστορίας μπορεί να αποδειχθεί κομβική, εφόσον μεταφραστεί σε λιγότερες εκκρεμότητες, ταχύτερες αποφάσεις και λιγότερη ταλαιπωρία. Γιατί για τον πολίτη, το ζητούμενο δεν είναι να ακούει για νέα συστήματα. Είναι να βλέπει τη σύνταξή του να βγαίνει στην ώρα της. Και για τους περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους της χώρας, αλλά και για όσους πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση, αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα αξιοπρέπειας.
