«Σε προσωρινή συμφωνία για την επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων έργων ανανεώσιμης ενέργειας κατέληξαν, τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο να περιοριστούν οι πολυετείς καθυστερήσεις που εμποδίζουν τις ενεργειακές επενδύσεις και επιβαρύνουν το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος. Η συμφωνία προβλέπει τη δυνατότητα επίκλησης «υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος» για την προώθηση ενεργειακών έργων, καθώς και τη δυνατότητα «σιωπηρής έγκρισης» σε ενδιάμεσα στάδια της αδειοδότησης.
Η επίκληση του «υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος» έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να διευκολύνει την υλοποίηση έργων, όπως αιολικά πάρκα με ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις και ηλεκτρικά δίκτυα, ακόμη και σε περιοχές όπου υπάρχουν περιβαλλοντικές ενστάσεις ή αντιδράσεις κατοίκων και οργανώσεων. Η συγκεκριμένη αρχή προβλέπεται ήδη στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, αλλά έχει προκαλέσει επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο αποδυνάμωσης της προστασίας της φύσης.
Προτεραιότητα στα ενεργειακά έργα – Οι εξαιρέσεις
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση του Συμβουλίου:
«Τα κράτη μέλη θα μπορούν να δίνουν προτεραιότητα στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των ηλεκτρικών δικτύων, θεωρώντας ότι τα έργα αυτά εξυπηρετούν υπέρτερο δημόσιο συμφέρον.
Η προσωρινή συμφωνία ευθυγραμμίζεται με τη θέση του Συμβουλίου, αφήνοντας στα κράτη μέλη τη διακριτική ευχέρεια να μην εφαρμόζουν την αρχή αυτή για την προστασία συμφερόντων που αφορούν την ασφάλεια, την άμυνα και την πολιτιστική κληρονομιά».
Η πρόβλεψη δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιταχύνουν την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα προστασίας συγκεκριμένων εθνικών συμφερόντων.
«Σιωπηρή έγκριση» και ψηφιακές αδειοδοτήσεις
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη δυνατότητα «σιωπηρής έγκρισης». Τα κράτη μέλη θα μπορούν να αποφασίζουν ότι η μη απάντηση των αρμόδιων αρχών σε ενδιάμεσα διοικητικά στάδια της αδειοδότησης θα θεωρείται έγκριση, ώστε να αποφεύγονται γραφειοκρατικά εμπόδια. Η ρύθμιση δεν συνεπάγεται αυτόματη χορήγηση της τελικής άδειας.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ενιαίων ή διασυνδεδεμένων ψηφιακών πυλών για την ταχύτερη και διαφανέστερη διεκπεραίωση αιτήσεων που αφορούν έργα ΑΠΕ, αποθήκευσης ενέργειας, σταθμούς φόρτισης και νέες υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο, η ολοκλήρωση ενός έργου δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη απαιτεί σήμερα περίπου 10 χρόνια, με τις διαδικασίες αδειοδότησης να καταλαμβάνουν περισσότερο από το μισό αυτού του χρόνου.
Συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών
Η συμφωνία προβλέπει επίσης την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών και την προώθηση του δίκαιου επιμερισμού των ωφελειών στις τοπικές κοινωνίες που φιλοξενούν έργα ΑΠΕ εγκατεστημένης ισχύος άνω των 7 MW. Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα εθελοντικού ορισμού ανεξάρτητου διαμεσολαβητή για τη διευκόλυνση του διαλόγου.
«Χρειαζόμαστε υποδομές δικτύων για καθαρή, οικονομικά προσιτή και εγχώρια παραγόμενη ενέργεια, ώστε να απεξαρτηθούμε από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε ο Ιρλανδός υπουργός Κλίματος και Ενέργειας Ντάρα Ο’ Μπράιεν.
Η συμφωνία εντάσσεται στην ευρωπαϊκή δέσμη μέτρων για τα ενεργειακά δίκτυα (European Grids Package), που παρουσίασε η Κομισιόν τον Δεκέμβριο του 2025, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Το κείμενο πρέπει πλέον να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη θα έχουν 18 μήνες για να ενσωματώσουν τις διατάξεις της οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία.