Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ προκάλεσε ένα τεράστιο σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, αποκαλύπτοντας τις ρωγμές στο εσωτερικό του ισχυρότερου καρτέλ πετρελαίου παγκοσμίως, που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν.
Η επόμενη ημέρα φέρνει ερωτήματα όπως: Αν «είναι η αρχή του τέλους για τον ΟΠΕΚ» και «ποιές άλλες χώρες θα ακολουθήσουν».
Σύμφωνα με το CNBC, η απόφαση των ΗΑΕ είναι αποτέλεσμα εμπιστοσύνης απέναντι σε έναν παγκόσμιο οργανισμό, μέλος του οποίου είναι και το Ιράν. Οι πυραυλικές επιθέσεις όμως σε Ντουμπάι και Άμπου Ντάμπι όπως και ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ έχει χτυπήσει σκληρά την οικονομία του Εμιράτου το οποίο αφήνει αιχμές κατά της στάσης του ΟΠΕΚ.
«Η έξοδος των ΗΑΕ είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στην μεταβαλλόμενη σύνθεση του ομίλου», δήλωσε ο Andy Lipow, πρόεδρος της Lipow Oil Associates ο οποίος δεν επέκλεισε το ενδεχόμενο περισσότερων αποχωρήσεων στο επόμενο διάστημα μετατρέποντας τον ΟΠΕΚ σε ένα ανίσχυρο καρτέλ.
Χώρες, όπως το Κατάρ, ο Ισημερινός και η Αγκόλα, έχουν αποχωρήσει ήδη από τον οργανισμό τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας των άνισων ποσοστώσεων, δηλαδή της παραγωγής πετρελαίου που επιτρέπει ο ΟΠΕΚ σε κάθε χώρα. Η Αγκόλα αποχώρησε το 2024, ενώ το Κατάρ τερμάτισε την ιδιότητά του ως μέλους το 2019.
Το καρτέλ αντιμετωπίζει εδώ και καιρό μια άνιση συμμόρφωση, με ορισμένα μέλη να υπερβαίνουν ιστορικά τις ποσοστώσεις παραγωγής τους, συμπεριλαμβανομένου του Ιράκ και του Καζακστάν.
Στο επίκεντρο της απόφασης των ΗΑΕ βρίσκεται μια διαμάχη σχετικά με τις χώρες- μέλη που έχουν επενδύσει σημαντικά στην ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητάς τους και είναι όλο και πιο απρόθυμα να περιοριστούν από ποσοστώσεις που έχουν σχεδιαστεί για να στηρίξουν τις τιμές.
Τα ΗΑΕ άντλησαν περίπου 2,37 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο, σε σύγκριση με τη βιώσιμη χωρητικότητά τους που φτάνει τα 4,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του IEA.
Ποιες χώρες μπορεί να ακολουθήσουν
Ο Ματ Σμιθ, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου στην Kpler, εκτιμά ότι το Καζακστάν είναι πιθανότατα η επόμενη ηχηρή αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ καθώς θέλει να αυξήσει σημαντικά την παραγωγής του.
«Το Καζακστάν έχει υπερπαράξει πέρυσι και πολλοί βλέπουν σε αυτό μια διάθεση αποχώρησης» δήλωσε ο Σμιθ, προσθέτοντας ότι κάτι αντίστοιχο ισχύσει και για τη Νιγηρία.
Η Νιγηρία, ο μεγαλύτερος παραγωγός αργού πετρελαίου στην Αφρική, δίνει ολοένα και περισσότερο προτεραιότητα στην εγχώρια διύλιση, ιδίως μέσω του διυλιστηρίου Dangote, μειώνοντας την εξάρτησή της από τις παγκόσμιες αγορές εξαγωγών και ενδεχομένως αποδυναμώνοντας το κίνητρό της να παραμείνει δεσμευμένη στις ποσοστώσεις.
Η Βενεζουέλα είναι ένας ακόμη πιθανός υποψήφιος Με την παραγωγή της να ανακάμπτει ταχύτερα από το αναμενόμενο και με την εξάρτησή της πλέον από τις ΗΠΑ, το Καράκας θα μπορούσε να επιδιώξει μεγαλύτερη ευελιξία.
«Η Βενεζουέλα θα μπορούσε να είναι η επόμενη που θα φύγει από την ιεραρχία μετά την αλλαγή ηγεσίας και την αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου πάνω από 1 εκατ βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο για πρώτη φορά από τον Σεπτέμβριο», δήλωσε ο Saul Kavonic, αναλυτής ενέργειας στην MST Marquee.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα μέσα στους κόλπους του ΟΠΕΚ, είναι η απόφαση για μείωση της παραγωγής κατά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέχρι το τέλος του 2026 όταν αρκετά μέλη του, όπως το Ιράν, η Λιβύη και η Βενεζουέλα, έχουν εξαιρεθεί από τις ποσοστώσεις λόγω κυρώσεων ή συγκρούσεων, περιπλέκοντας τις προσπάθειες διατήρησης της συνοχής.
Οκτώ βασικοί παραγωγοί του ΟΠΕΚ+, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας, συμφώνησαν στις 5 Απριλίου να ξεκινήσουν μια προσεκτική χαλάρωση στη μείωση επιστρέφοντας σταδιακά στα περίπου 206.000 βαρέλια την ημέρα στην αγορά τον Μάιο.
Ο Bob McNally, πρόεδρος του Rapidan Energy Group, δήλωσε ότι οποιαδήποτε διάβρωση στην πειθαρχία του OPEC+ πιθανότατα θα εντείνει τις διακυμάνσεις των τιμών. «Ο κύριος αντίκτυπος θα είναι η αύξηση της αστάθειας των τιμών του πετρελαίου», είπε.
«Ο όμιλος τα τελευταία 10 χρόνια κατάφερε να εξισορροπήσει την αγορά με έναν απίστευτο τρόπο», είπε. «Εάν ο OPEC+ δεν ήταν παρών κατά τη διάρκεια της Covid, θα είχαμε τεράστια αστάθεια στην αγορά».
