Οι αλχημιστές, από την αρχαιότητα έως και τον Μεσαίωνα επεδίωκαν την ανακάλυψη της φιλοσοφικής λίθου, μιας μυθικής ουσίας, μέσω της οποίας θεωρούσαν ότι θα πετύχαιναν τους δύο βασικούς τους σκοπούς: την μετατροπή των μη πολύτιμων μετάλλων σε χρυσό και την παρασκευή του ελιξήριου της ζωής που θα εξασφάλιζε την αθανασία.
Για το δεύτερο δεν έχει σημειωθεί και τόσο μεγάλη πρόοδος – τουλάχιστον με τον τρόπο που το οραματίστηκαν οι αλχημιστές. Για το πρώτο όμως φαίνεται πως ίσως υπάρχουν σοβαρές εξελίξεις.
Η Marathon Fusion, μια μικρή εταιρεία στον τομέα της ενέργειας σύντηξης με έδρα το Σαν Φρανσίσκο, ανακοίνωσε ότι τον περασμένο μήνα κατάφερε να μεταστοιχειώσει —ή να μετατρέψει— τον υδράργυρο σε σταθερό χρυσό, ξεπερνώντας κατά δέκα φορές ένα ρεκόρ που είχε θέσει το CERN (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικών Ερευνών) που αποτελεί και το μεγαλύτερο εργαστήριο σωματιδιακής φυσικής στον κόσμο.
Ο ισχυρισμός αυτός, όπως αναφέρει το Euronews, ο οποίος δεν έχει επαληθευτεί από ανεξάρτητη πηγή, μοιάζει να αναβιώνει το όνειρο των αλχημιστών που , αλλά και τον φόβο της αγοράς ότι ο εργαστηριακά παραγόμενος χρυσός θα μπορούσε να επιφέρει στον χρυσό επενδυτικής μορφής (ράβδους χρυσού) ό,τι ακριβώς προκάλεσαν οι εργαστηριακά παραγόμενοι πολύτιμοι λίθοι στα φυσικά διαμάντια.
Last month, we demonstrated high-rate alchemy: turning mercury into real, stable gold, beating CERN’s record by a factor of 10. Last week, we enriched isotopes in the world’s most powerful plasma centrifuge, beating the Soviet record that stood for 40 years. Now, we’re building a fusion reactor in San Francisco to achieve record power density.
— Marathon Fusion (@MarathonFusion) October 21, 2026
Το προφίλ της Marathon και οι ισχυρισμοί της
Η Marathon, η οποία ιδρύθηκε το 2023 από τους Kyle Schiller και Adam Rutkowski (πρώην μηχανικό της SpaceX), αναπτύσσει συστήματα καυσίμων για μελλοντικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας μέσω σύντηξης. Οι σταθμοί αυτοί στοχεύουν στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ενώνοντας άτομα μεταξύ τους, κατά τον ίδιο τρόπο που συμβαίνει στον Ήλιο.
Στον ιστότοπό της, η εταιρεία αναφέρει το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ ως συνεργάτη, ενώ το 2023 έλαβε διάκριση από την ARPA-E, την υπηρεσία του εν λόγω Υπουργείου που εστιάζει σε ενεργειακή έρευνα υψηλού ρίσκου.
Μεταξύ των υποστηρικτών της συγκαταλέγονται η Breakthrough Energy —το δίκτυο τεχνολογιών για το κλίμα που ίδρυσε ο Bill Gates— και ο μεταλλευτικός όμιλος Anglo American. Ο όμιλος αυτός κατέχει την De Beers, την κορυφαία εταιρεία φυσικών διαμαντιών παγκοσμίως, η οποία βρίσκεται πίσω από το γνωστό σλόγκαν «Ένα διαμάντι είναι για πάντα».
Στην ανακοίνωσή της, η Marathon Fusion αναφέρει ότι μετέτρεψε «τον υδράργυρο σε πραγματικό, σταθερό χρυσό, ξεπερνώντας το ρεκόρ του CERN κατά 10 φορές».
Το 2025, το CERN ανέφερε ότι ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC) —ο ισχυρότερος επιταχυντής σωματιδίων στον κόσμο— παρήγαγε περίπου 29 πικογραμμάρια (δηλαδή 29 τρισεκατομμυριοστά του γραμμαρίου) χρυσού κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του την περίοδο 2015–2018. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 86 δισεκατομμύρια πυρήνες χρυσού, οι οποίοι υπήρξαν μόνο για ένα απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου, προτού καταστραφούν κατά τη σύγκρουσή τους με τον εξοπλισμό του επιταχυντή.
Η μέθοδος της Marathon συνίσταται στη βολή νετρονίων —προερχόμενων από αντιδράσεις σύντηξης— εναντίον υδραργύρου, μετατρέποντάς τον σε ένα ασταθές ισότοπο (μια μορφή του μετάλλου), το οποίο στη συνέχεια διασπάται σε χρυσό.
Η εταιρεία ισχυρίζεται επίσης ότι κατέρριψε ένα σοβιετικό ρεκόρ 40 ετών χρησιμοποιώντας τον φυγόκεντρο πλάσματος που διαθέτει — ένα μηχάνημα το οποίο περιστρέφει ηλεκτρικά φορτισμένο αέριο με μεγάλη ταχύτητα, προκειμένου να διαχωρίσει ισότοπα που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα στη σύντηξη.
Παράλληλα, αναφέρει ότι κατασκευάζει έναν αντιδραστήρα στο Σαν Φρανσίσκο, με στόχο την επίτευξη ρεκόρ πυκνότητας ισχύος — δηλαδή, τη μέγιστη δυνατή παραγωγή ενέργειας σε σχέση με το μέγεθος της διάταξης.
Ο ισχυρισμός περί παραγωγής χρυσού δεν έχει επαληθευτεί από ανεξάρτητη πηγή, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία δεν διευκρινίζουν την ακριβή ποσότητα του χρυσού που παρήχθη, ούτε το κόστος της διαδικασίας.
Η αγορά του χρυσου
Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Χρυσού (World Gold Council), η εξόρυξη χρυσού απέδωσε 3.672 τόνους το 2025, ενώ συνολικά, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, έχουν εξορυχθεί περίπου 222.600 τόνοι.
Οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν επίσης χρυσό στα αποθέματά τους ως ασφαλές μέσο διαφύλαξης αξίας, ενώ πολλές από αυτές —μεταξύ των οποίων της Κίνας και της Πολωνίας— έχουν προχωρήσει σε μαζικές αγορές τα τελευταία χρόνια.
Την Πέμπτη, η τιμή του χρυσού διαμορφώθηκε στα 4.062 δολάρια (3.617 ευρώ) ανά ουγγιά, ποσό χαμηλότερο κατά περισσότερο από 27% σε σχέση με το ιστορικό υψηλό των 5.598 δολαρίων (4.985 ευρώ) που καταγράφηκε τον Ιανουάριο.
Σύμφωνα με μελέτη της ίδιας της Marathon για το 2025, μια μονάδα πυρηνικής σύντηξης θα μπορούσε να παράγει περίπου 5 τόνους χρυσού ετησίως ανά γιγαβάτ ηλεκτρικής ισχύος — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στην παραγωγή ενός μεγάλου πυρηνικού αντιδραστήρα.
Με βάση αυτό, 100 τέτοιες μονάδες θα προσέθεταν περίπου 500 τόνους ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 14% περίπου της περσινής παγκόσμιας εξόρυξης.
Ωστόσο, προς το παρόν δεν υπάρχει καμία μονάδα πυρηνικής σύντηξης που να διαθέτει ηλεκτρική ενέργεια στην αγορά, ενώ οι πρώτες εμπορικές εγκαταστάσεις απέχουν ακόμη αρκετά χρόνια. Επιπλέον, όπως αναφέρει η εταιρεία, ο παραγόμενος χρυσός ενδέχεται να περιέχει ραδιενεργά ισότοπα, γεγονός που ίσως απαιτεί την αποθήκευσή του για διάστημα έως και 18 ετών προτού καταστεί δυνατή η πώλησή του.
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν δημόσια γνωστά σχέδια για την παραγωγή και εμπορική διάθεση του προϊόντος. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα διαμάντια εργαστηρίου, ο χρυσός που προκύπτει από μεταστοιχείωση —αφού εξασθενήσει η ραδιενέργειά του— θα είναι αδύνατο να διακριθεί από τον χρυσό που προέρχεται από εξόρυξη.
