Σε κατηγορηματική διάψευση των σεναρίων περί επιβολής πλαφόν στα ενοίκια προχωρά η κυβέρνηση, μετά από πρόσφατα δημοσιεύματα και δημόσιες αναφορές που συνέδεσαν την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική με πιθανή παρέμβαση στις τιμές των μισθώσεων.
Από αρμόδιες κυβερνητικές πηγές καθίσταται σαφές ότι τέτοιο ενδεχόμενο δεν βρίσκεται στο τραπέζι. Όπως διευκρινίζεται, ούτε η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει σχετική πρόταση ούτε η κυβέρνηση εξετάζει ή προτίθεται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στα ενοίκια.
Η διάψευση έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία το στεγαστικό πρόβλημα εξακολουθεί να πιέζει έντονα νοικοκυριά, νέους εργαζόμενους, φοιτητές και οικογένειες, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα και σε περιοχές με υψηλή ζήτηση. Τα ενοίκια έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους πιο βαρείς μηνιαίους λογαριασμούς για χιλιάδες πολίτες, με την αναζήτηση προσιτής κατοικίας να μετατρέπεται συχνά σε εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
Ωστόσο, η κυβερνητική γραμμή είναι ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να γίνει μέσω οριζόντιων διοικητικών παρεμβάσεων στις τιμές. Αντιθέτως, το βάρος δίνεται στην αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος, στην αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, στην ενίσχυση της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, καθώς και σε στοχευμένα μέτρα στήριξης των ενοικιαστών.
Στο ίδιο πλαίσιο, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η διεθνής εμπειρία από παρεμβάσεις τύπου πλαφόν είναι σύνθετη και σε αρκετές περιπτώσεις έχει συνοδευτεί από παρενέργειες. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η υποβάθμιση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις ιδιομορφίες της ελληνικής αγοράς. Σύμφωνα με την κυβερνητική προσέγγιση, η υποδήλωση μισθωμάτων αποτελεί παράγοντα που θα μπορούσε να καταστήσει μία τέτοια παρέμβαση όχι μόνο αναποτελεσματική, αλλά και ενδεχομένως επιβαρυντική, καθώς θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να περιορίσει το πρόβλημα.
Την ίδια ώρα, είναι δεδομένο ότι η συζήτηση για τα ενοίκια παραμένει ανοιχτή και κοινωνικά πιεστική. Η πραγματικότητα στην αγορά κατοικίας, με ζητούμενα μισθώματα που σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνούν τις οικονομικές δυνατότητες των ενδιαφερομένων, δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Το πρόβλημα υπάρχει, είναι οξύ και απαιτεί λύσεις με άμεσο κοινωνικό αποτύπωμα.
Απέναντι σε ένα ενδεχόμενο πλαφόν βρίσκεται, άλλωστε, και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων, η ΠΟΜΙΔΑ, η οποία διαχρονικά αντιτίθεται σε ρυθμίσεις διοικητικού περιορισμού των ενοικίων, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες παρεμβάσεις στρεβλώνουν την αγορά και οδηγούν σε μείωση της προσφοράς κατοικιών.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιχειρεί να διαχωρίσει τη ρύθμιση ενοικίου στο πλαίσιο κοινωνικής κατοικίας από την επιβολή πλαφόν σε ιδιωτικά ακίνητα. Όπως τονίζεται, άλλο είναι η ύπαρξη ρυθμιζόμενου ενοικίου σε προγράμματα κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας και άλλο η διοικητική επιβολή ανώτατου ορίου στις ιδιωτικές μισθώσεις.
Το μήνυμα, συνεπώς, είναι σαφές: πλαφόν στα ενοίκια δεν εξετάζεται. Το στεγαστικό, όμως, παραμένει μία από τις δυσκολότερες κοινωνικές εξισώσεις της περιόδου, με την πίεση προς την κυβέρνηση να αυξάνεται όσο οι τιμές στην αγορά συνεχίζουν να κινούνται σε επίπεδα δυσανάλογα με τα εισοδήματα μεγάλου μέρους των πολιτών.
Ακολουθεί η πλήρης ενημέρωση των αρμόδιων κυβερνητικών πηγών:
ΔΕΝ ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ ΠΛΑΦΟΝ ΣΤΑ ΕΝΟΙΚΙΑ
Σχετικά με δημοσιεύματα και δημόσιες αναφορές που συνδέουν την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική με ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στα ενοίκια, διευκρινίζεται κατηγορηματικά ότι ούτε η Στρατηγική περιλαμβάνει σχετική πρόταση ούτε η Κυβέρνηση εξετάζει ή προτίθεται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε μορφή διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων.
Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική, η οποία έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, αποτελεί τον πρώτο ολοκληρωμένο οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση των στεγαστικών προκλήσεων της χώρας. Αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση στην αγορά κατοικίας, αναλύει τις τάσεις και τις προκλήσεις που καταγράφονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη και διαμορφώνει ένα συνεκτικό πλαίσιο κατευθύνσεων για την ανάπτυξη της στεγαστικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.
Ως προς το ζήτημα του πλαφόν στα ενοίκια, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αποσαφηνίζει: δεν εξετάζεται και δεν προτίθεται να εφαρμοστεί οποιοδήποτε σύστημα διοικητικού καθορισμού ή ανώτατου ορίου στις τιμές των μισθώσεων.
Η διεθνής εμπειρία από χώρες που υιοθέτησαν παρεμβάσεις αυτού του τύπου είναι σύνθετη και τα αποτελέσματα συχνά αμφιλεγόμενα. Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παρενέργειες, όπως η μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση, η αναστολή επενδύσεων στην κατοικία και η επιδείνωση της ποιότητας του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Επιπλέον, η ελληνική στεγαστική αγορά παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που καθιστούν τέτοιου είδους παρεμβάσεις ακόμη πιο προβληματικές. Είναι ενδεικτικό ότι το μέσο δηλωμένο μίσθωμα στα δεδομένα της φορολογικής διοίκησης παραμένει σε επίπεδα που δεν αντανακλούν πλήρως την πραγματική εικόνα της αγοράς, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου της υποδήλωσης μισθωμάτων. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επιβολή διοικητικών περιορισμών θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω την αδήλωτη οικονομία αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της προσιτής στέγασης.
Σε κάθε περίπτωση, η θέσπιση ρυθμιζόμενου ενοικίου στο πλαίσιο της κοινωνικής κατοικίας δεν πρέπει να συγχέεται με την επιβολή πλαφόν σε ιδιωτικά ακίνητα.
Η κυβερνητική πολιτική για τη στέγαση επικεντρώνεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στην αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, στην ενίσχυση της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, στη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων σε ιδιόκτητη κατοικία και στη . Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί διαρθρωτικές παρεμβάσεις που αυξάνουν το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα και όχι διοικητικό καθορισμό τιμών.
