Νέο ισχυρό πλήγμα δέχονται οι τιμές στις ΗΠΑ, καθώς ο πληθωρισμός κατέγραψε απότομη άνοδο τον Μάρτιο υπό τη σκιά του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, με τις τιμές να αυξάνονται κατά 0,9% σε μηνιαία βάση και 3,3% σε ετήσια.
Ο δείκτης τιμών καταναλωτή (CPI) σημείωσε τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων δύο ετών, αποτυπώνοντας για πρώτη φορά τις επιπτώσεις της σύγκρουσης, ιδιαίτερα μετά τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.
Ο δείκτης ενέργειας αυξήθηκε κατά 10,9% τον Μάρτιο, με αιχμή την άνοδο 21,2% στη βενζίνη, η οποία ευθύνεται για σχεδόν τα τρία τέταρτα της μηνιαίας αύξησης. Τα αεροπορικά εισιτήρια αυξήθηκαν κατά 2,7% μέσα στον μήνα και κατά 14,9% σε ετήσια βάση.
Ο δομικός πληθωρισμός αυξήθηκε ήπια (0,2% μηνιαία, 2,6% ετήσια), όμως η συνολική εικόνα επιβαρύνεται από τον πόλεμο με το Ιράν και τις πιέσεις από τους δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, το ΑΕΠ αναθεωρήθηκε στο 0,5%, ενώ αυξήσεις τιμών πλήττουν και την παραγωγή.
Στα ύψη οι τιμές των καυσίμων
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά την ανακοίνωση εκεχειρίας 2 εβδομάδων από τον Τραμπ, με το Ιράν να συμφωνεί στο άνοιγμα των Στενών κατά τη διάρκειά της. Ωστόσο, παραμένουν υψηλές: το αμερικανικό αργό είναι περίπου 10% ακριβότερο σε σχέση με πριν από τη σύγκρουση και σχεδόν 30% υψηλότερο από τις αρχές του έτους.
Οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης περιορίζουν τη δυνατότητα των καταναλωτών να δαπανούν για άλλα αγαθά και υπηρεσίες και, ως αποτέλεσμα, ενδέχεται να επιβραδύνουν και την οικονομική ανάπτυξη.
Τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, πολλοί Αμερικανοί μπορούν να κάνουν μόνο περιορισμένες αλλαγές στις καθημερινές τους μετακινήσεις, οι οποίες καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από το πού ζουν, ψωνίζουν και εργάζονται. Ως εκ τούτου, οι περισσότεροι θα πληρώσουν υψηλότερες τιμές για καύσιμα και πιθανόν θα περιορίσουν δαπάνες σε άλλους τομείς.
Συγκρίσεις με την μετά-Covid19 εποχή
Το μεγάλο ερώτημα για τους καταναλωτές και την οικονομία είναι αν η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου θα προκαλέσει ένα διαρκές και ευρύτερο πληθωριστικό σοκ, παρόμοιο με εκείνο που σημειώθηκε μετά την πανδημία το 2021-2022.
Ο πληθωρισμός είχε φτάσει στο 9,1% τον Ιούνιο του 2022, καθώς ο COVID-19 διέκοψε τις εφοδιαστικές αλυσίδες και η συνεχιζόμενη χορήγηση επιδοτήσεων (stimulus checks) ενίσχυσε τη ζήτηση. Οι τιμές εκτοξεύθηκαν σε τρόφιμα, έπιπλα, εστίαση και πολλές ακόμη κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών.
Αυτή τη φορά, οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η αγορά εργασίας και η καταναλωτική δαπάνη είναι πιο αδύναμες, ενώ δεν υπάρχουν μεγάλα κρατικά πακέτα ενίσχυσης για την τόνωση της ζήτησης.
Το ποσοστό ανεργίας παραμένει χαμηλό, στο 4,3%, αλλά οι επιχειρήσεις δεν προσλαμβάνουν με την ίδια ένταση όπως μετά την πανδημία, όταν πολλές προσέφεραν σημαντικές αυξήσεις μισθών για να προσελκύσουν και να διατηρήσουν εργαζομένους.
(Με πληροφορίες από Guardian, NBCNEWS)
