Ai Key Takeaways

Σχετικά με αυτή την περίληψη

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών στην Ελλάδα έχει οδηγήσει σε υψηλά επίπεδα κατανάλωσης, τα οποία υπερβαίνουν κατά 48% τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024.
  • Για τον περιορισμό του φαινομένου, η ελληνική νομοθεσία επέβαλε από το 2020 την υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση για τη διάθεση των συστηματικών αντιβιοτικών από τα φαρμακεία.
  • Η άσκοπη λήψη αντιβιοτικών για ιώσεις προκαλεί ανεπιθύμητες παρενέργειες και ευνοεί την ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων, καθιστώντας τις λοιμώξεις δυσκολότερες στη θεραπεία τους.
  • Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα αντιμετώπισης ασθενειών και υπονομεύει την ασφάλεια ιατρικών πράξεων, όπως οι χειρουργικές επεμβάσεις και οι μεταμοσχεύσεις.
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

«Δώσε μου μια αντιβίωση, γιατί με πονάει ο λαιμός μου». Πόσες φορές δεν έχει ακουστεί αυτή η φράση στα ελληνικά φαρμακεία; Πόσοι δεν έχουμε ακούσει γνωστούς να συμβουλεύουν κάποιον να πάρει το αντιβιοτικό που τους είχε χορηγήσει ο γιατρός σε μια παλαιότερη ασθένεια;

Για πολλά χρόνια, η αντιβίωση αντιμετωπιζόταν στην Ελλάδα σχεδόν σαν ένα συνηθισμένο φάρμακο που μπορούσε κανείς να προμηθευτεί εύκολα.

Advertisement
Advertisement

Όμως τα αντιβιοτικά δεν είναι παυσίπονα. Δεν θεραπεύουν όλες τις λοιμώξεις και, κυρίως, δεν αντιμετωπίζουν τους ιούς.

Η 18η Νοεμβρίου, Ευρωπαϊκή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τα Αντιβιοτικά, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να θυμηθούμε ότι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής κινδυνεύει να χάσει την αποτελεσματικότητά του εξαιτίας της αλόγιστης χρήσης.

Από πότε χρειάζεται συνταγή στην Ελλάδα;

Η καθοριστική νομοθετική αλλαγή έγινε το 2020.

Με το άρθρο 18 του νόμου 4675/2020 και τη μεταγενέστερη τροποποίησή του, καθιερώθηκε το αυστηρότερο πλαίσιο ηλεκτρονικής συνταγογράφησης για τα αντιβιοτικά.

Από την 1η Σεπτεμβρίου 2020 εφαρμόστηκε η υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση για τη διάθεση των συστηματικών αντιβιοτικών από τα φαρμακεία.

Advertisement

Η συνταγή πρέπει να περιλαμβάνει τη διάγνωση, τη δοσολογία, την ποσότητα και τη διάρκεια της θεραπείας.

Υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για εξαιρετικές περιπτώσεις χειρόγραφης συνταγογράφησης, ενώ τα αντιβιοτικά τοπικής χρήσης αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τη συγκεκριμένη διάταξη.

Αυτό σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί νόμιμα να αγοράζει συστηματικά αντιβιοτικά απλώς επειδή θυμάται ότι τον είχαν βοηθήσει σε μια προηγούμενη λοίμωξη.

Advertisement

Αξίζει να διευκρινιστεί ότι τα αντιβιοτικά ήταν ήδη συνταγογραφούμενα φάρμακα πριν από το 2020. Εκείνη τη χρονιά ενισχύθηκε ουσιαστικά ο έλεγχος της διάθεσής τους.

Η Ελλάδα στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης

Τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) δείχνουν πόσο σοβαρό παραμένει το πρόβλημα.

Advertisement

Το 2024 η κατανάλωση αντιβιοτικών στην κοινότητα στην Ελλάδα έφθασε τις 27,8 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους ημερησίως.

Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο ήταν 18,8.

Με άλλα λόγια, ο ελληνικός δείκτης ήταν περίπου 48% υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Advertisement

Για σύγκριση, στην Ολλανδία ο αντίστοιχος δείκτης ήταν μόλις 9,0 και στη Γερμανία 12,1.

Advertisement

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο, αν και οι διαφορές μεταξύ χωρών δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι κάθε επιπλέον συνταγή είναι αδικαιολόγητη.

Επιπλέον, το ECDC επισημαίνει ότι αλλαγές στον τρόπο συλλογής των ελληνικών δεδομένων περιορίζουν τη δυνατότητα άμεσης σύγκρισης ορισμένων ετών.

Πόσα διαφορετικά αντιβιοτικά υπάρχουν;

Advertisement

Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε τρεις διαφορετικές έννοιες.

Πρώτον, τις δραστικές ουσίες. Δεύτερον, τις κατηγορίες αντιβιοτικών. Και τρίτον, τα εμπορικά σκευάσματα που κυκλοφορούν με διαφορετικές ονομασίες, περιεκτικότητες και φαρμακοτεχνικές μορφές.

Στην ιατρική χρησιμοποιούνται δεκάδες διαφορετικές αντιβιοτικές δραστικές ουσίες, ενώ οι εμπορικές συσκευασίες είναι πολύ περισσότερες.

Οι σημαντικότερες οικογένειες περιλαμβάνουν τις πενικιλίνες, τις κεφαλοσπορίνες, τις μακρολίδες, τις τετρακυκλίνες, τις φθοριοκινολόνες, τις αμινογλυκοσίδες και τις καρβαπενέμες.

Στην Ελλάδα, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων διατηρεί τα επίσημα στοιχεία των εγκεκριμένων φαρμακευτικών προϊόντων.

Ωστόσο, δεν υπάρχει ένας σταθερός αριθμός που να αποτυπώνει πόσα διαφορετικά αντιβιοτικά κυκλοφορούν κάθε στιγμή, εάν δεν διευκρινίσουμε αν μετράμε δραστικές ουσίες, εμπορικές ονομασίες ή συσκευασίες.

Το ίδιο ισχύει παγκοσμίως, καθώς οι εγκρίσεις και η διαθεσιμότητα διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

Τι συμβαίνει όταν παίρνουμε αντιβίωση χωρίς γιατρό;

Ο πρώτος κίνδυνος είναι να χρησιμοποιούμε ένα φάρμακο που δεν χρειαζόμαστε.

Το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη και η Covid-19 προκαλούνται από ιούς. Τα αντιβιοτικά δεν δρουν εναντίον τους.

Η άσκοπη χρήση τους μπορεί να προκαλέσει διάρροια, ναυτία, αλλεργικές αντιδράσεις και διαταραχές στη φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου.

Ορισμένα αντιβιοτικά συνδέονται με σοβαρότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως καρδιακές αρρυθμίες, βλάβες σε τένοντες ή νεύρα και προβλήματα στη λειτουργία του ήπατος ή των νεφρών, ανάλογα με τη δραστική ουσία και τον ασθενή.

Επιπλέον, η λανθασμένη επιλογή αντιβιοτικού μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση και θεραπεία.

Δεν είναι όλα τα αντιβιοτικά κατάλληλα για όλες τις βακτηριακές λοιμώξεις. Ο γιατρός πρέπει να συνεκτιμήσει το πιθανό μικρόβιο, την ηλικία, το ιστορικό, τις αλλεργίες, τις άλλες φαρμακευτικές αγωγές και, όταν χρειάζεται, τα αποτελέσματα καλλιέργειας και αντιβιογράμματος.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος: Τα ανθεκτικά μικρόβια

Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία.

Όταν χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά χωρίς λόγο ή με λανθασμένο τρόπο, αυξάνεται η πίεση επιλογής που ευνοεί την επιβίωση και εξάπλωση ανθεκτικών βακτηρίων.

Δεν είναι ο ανθρώπινος οργανισμός που γίνεται ανθεκτικός στην αντιβίωση. Είναι τα βακτήρια που αποκτούν ή διατηρούν μηχανισμούς αντοχής.

Έτσι, λοιμώξεις που παλαιότερα αντιμετωπίζονταν σχετικά εύκολα μπορεί να χρειάζονται ισχυρότερα φάρμακα, μεγαλύτερη νοσηλεία ή να γίνονται εξαιρετικά δύσκολες στη θεραπεία.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι η μικροβιακή αντοχή ευθύνεται για σημαντικό αριθμό θανάτων και επιβαρύνει σοβαρά τα συστήματα υγείας.

Στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ, οι θάνατοι που αποδίδονται ετησίως στη μικροβιακή αντοχή εκτιμώνται σε περίπου 133.000.

Η απειλή αφορά ακόμη και τη δυνατότητα ασφαλούς πραγματοποίησης χειρουργικών επεμβάσεων, μεταμοσχεύσεων και αντικαρκινικών θεραπειών.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε πριν πάρουμε αντιβίωση

Η σωστή αντιμετώπιση αρχίζει από την ιατρική διάγνωση.

Ούτε κάθε πυρετός ούτε κάθε πονόλαιμος ούτε κάθε βήχας απαιτούν αντιβιοτικό.

Ακόμη και όταν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη, η επιλογή φαρμάκου και η διάρκεια της θεραπείας πρέπει να καθορίζονται εξατομικευμένα.

Δεν χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά που περίσσεψαν από προηγούμενη θεραπεία, δεν τα δανείζουμε σε συγγενείς και δεν αλλάζουμε μόνοι μας τη δοσολογία.

Επίσης, δεν διακόπτουμε ούτε παρατείνουμε αυθαίρετα τη θεραπεία. Ακολουθούμε ακριβώς τη διάρκεια που έχει ορίσει ο γιατρός, ο οποίος μπορεί να την επανεκτιμήσει εάν χρειάζεται.

Η 18η Νοεμβρίου και το μήνυμα για τα παιδιά

Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τα Αντιβιοτικά καθιερώθηκε το 2008 από το ECDC.

Το 2026 η ευρωπαϊκή εκστρατεία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα παιδιά, με κεντρικό μήνυμα τη συνετή χρήση των αντιβιοτικών.

Οι γονείς καλούνται να κατανοήσουν ότι πολλές συνηθισμένες παιδικές λοιμώξεις δεν απαιτούν αντιβιοτική θεραπεία.

Παράλληλα, από τις 18 έως τις 24 Νοεμβρίου πραγματοποιείται η Παγκόσμια Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για τη Μικροβιακή Αντοχή, υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Το μήνυμα είναι σαφές.

Τα αντιβιοτικά έχουν σώσει εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές από την εποχή της ανακάλυψης της πενικιλίνης.

Αλλά δεν αποτελούν μια εύκολη λύση για κάθε αδιαθεσία.

Και ειδικά στην Ελλάδα, όπου η κατανάλωσή τους παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, η προστασία της αποτελεσματικότητάς τους είναι ευθύνη γιατρών, φαρμακοποιών, πολιτείας και πολιτών.

Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η αντιβίωση που παίρνουμε χωρίς να τη χρειαζόμαστε σήμερα.

Είναι ότι αύριο, όταν πραγματικά θα τη χρειαστούμε, μπορεί να μην είναι πλέον αποτελεσματική.