Με μια απόφαση που εκτείνεται τόσο στο ζήτημα του εφαρμοστέου νόμου όσο και στην ουσία των προϋποθέσεων για την υφ’ όρον απόλυση, ο Άρειος Πάγος ανέτρεψε το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς για τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο, κρίνοντας ότι αυτό στηρίχθηκε σε εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου και σε ανεπαρκή αιτιολογία.
Στο πρώτο σκέλος του σκεπτικού του, το ανώτατο δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι η περίπτωση των καταδίκων που εκτίουν περισσότερες ποινές ισόβιας κάθειρξης ρυθμίστηκε πλέον ρητά από τον νέο Ποινικό Κώδικα, ο οποίος «ρύθμισε για πρώτη φορά, ρητά, προς κάλυψη του νομοθετικού κενού» το συγκεκριμένο θέμα. Κατά συνέπεια, όπως αναφέρεται στην απόφαση, «ο εκ του νόμου απαιτούμενος χρόνος πραγματικής έκτισης περισσότερων ποινών ισόβιας κάθειρξης… είναι τα είκοσι πέντε (25) έτη».
Οι αρεοπαγίτες απορρίπτουν παράλληλα την άποψη ότι μπορεί να εφαρμοστεί η αρχή του ευμενέστερου νόμου με βάση την παλαιότερη νομολογία, επισημαίνοντας ότι αυτή «προϋποθέτει τη σύγκριση μεταξύ περισσότερων διατάξεων νόμων» και όχι μεταξύ νόμου και δικαστικών κρίσεων που είχαν διαμορφωθεί για να καλύψουν την έλλειψη σχετικής νομοθετικής πρόβλεψης.
Σημαντικό μέρος της απόφασης αφιερώνεται στην κριτική του βουλεύματος του Συμβουλίου Εφετών, το οποίο, κατά τον Άρειο Πάγο, «δεν διέλαβε… την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία». Ειδικότερα, διαπιστώνεται ότι δεν παρατίθενται συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά από τα οποία να προκύπτει με ασφάλεια ότι ο κρατούμενος δημιουργεί βάσιμη προσδοκία έντιμης διαβίωσης μετά την αποφυλάκισή του και ότι δεν θα υποτροπιάσει.
Η τήρηση των όρων των αδειών, η πολύχρονη απουσία πειθαρχικών παραπτωμάτων και η ολοκλήρωση πανεπιστημιακών σπουδών κρίνονται ως στοιχεία θετικά, όχι όμως επαρκή για να αποδείξουν την ουσιαστική μεταβολή της προσωπικότητας του κρατουμένου. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται, τα στοιχεία αυτά «στοιχειοθετούν την έννοια της εξωτερικά καλής συμπεριφοράς και όχι της καλής διαγωγής», η οποία συνδέεται με «την ενδόμυχη αποδοχή των κανόνων της προσήκουσας εκδηλωτικής συμπεριφοράς» και αποτελεί ένδειξη πραγματικής ηθικής βελτίωσης.
Ακόμη, το δικαστήριο επισημαίνει ότι, παρά την αναφορά στις σπουδές του κρατουμένου και στην ακαδημαϊκή του εξέλιξη, δεν τεκμηριώνεται ότι οι δραστηριότητες αυτές συνδέονται με τον σωφρονισμό του. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι αποδεικνύουν κυρίως την προσπάθειά του να παραμείνει δημιουργικός και λειτουργικός κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού του.
Ελλείψεις εντοπίζονται και στην αξιολόγηση των δημοσίων παρεμβάσεων του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου. Ο Άρειος Πάγος σημειώνει ότι το βούλευμα δεν παραθέτει τις συγκεκριμένες αναφορές από τις επιστολές του ούτε εξηγεί πώς αυτές αποδεικνύουν μεταστροφή της στάσης του απέναντι στην έννομη τάξη ή συνιστούν ένδειξη σωφρονισμού.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο θέμα της μεταμέλειας. Στο σκεπτικό επισημαίνεται ότι δεν προκύπτει «η ειλικρινής μετάνοιά του για τα εγκλήματα που διέπραξε και η αποκοπή του από το εγκληματικό του παρελθόν», ενώ υπενθυμίζεται ότι το ίδιο το βούλευμα δέχεται πως ο καταδικασμένος «ουδέποτε αποδέχθηκε τις πράξεις του, ούτε εξέφρασε μεταμέλεια». Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με τους αρεοπαγίτες, μπορεί να αξιολογηθεί ως ένδειξη ότι δεν έχει συντελεστεί πλήρης ηθική μεταστροφή.
Υπό το πρίσμα όλων των παραπάνω, ο Άρειος Πάγος κατέληξε ότι δεν πληρούνταν ούτε οι ουσιαστικές ούτε οι τυπικές προϋποθέσεις για την υφ’ όρον απόλυση, καθώς ο απαιτούμενος χρόνος πραγματικής έκτισης δεν είχε συμπληρωθεί και η αιτιολογία του βουλεύματος δεν παρείχε επαρκή βάση για να θεμελιώσει την κρίση περί σωφρονισμού και ασφαλούς κοινωνικής επανένταξης του καταδίκου.
Πηγή: dikastiko.gr
