Στις 11 Νοεμβρίου 1950, στις 8.30 το πρωί, επτά ελληνικά στρατιωτικά αεροσκάφη απογειώθηκαν από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας με προορισμό την άλλη άκρη του κόσμου. Ήταν η αρχή μιας από τις σημαντικότερες και λιγότερο γνωστές αποστολές στην ιστορία της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Προορισμός τους ήταν η Κορέα, όπου μαινόταν ένας πόλεμος που είχε ξεσπάσει λίγους μήνες νωρίτερα και απειλούσε να εξελιχθεί σε γενικευμένη σύγκρουση μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Η Ελλάδα, έχοντας μόλις βγει από τη δεκαετία της Κατοχής και του Εμφυλίου, αποφάσισε να συμμετάσχει στις στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό τη σημαία των Ηνωμένων Εθνών.
Η ελληνική παρουσία δεν υπήρξε συμβολική. Οι αεροπόροι μας πραγματοποίησαν χιλιάδες αποστολές, μετέφεραν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, διέσωσαν τραυματίες και απέσπασαν διεθνείς διακρίσεις.
Παράλληλα, εκατοντάδες Έλληνες στρατιώτες πολέμησαν στις δύσκολες ορεινές περιοχές της Κορεατικής Χερσονήσου.
Επτά αεροσκάφη, 25 ιπτάμενοι και 42 άνδρες υποστήριξης
Η ελληνική αεροπορική δύναμη ονομάστηκε 13ο Σμήνος Μεταφορών και συγκροτήθηκε με επτά δικινητήρια μεταγωγικά αεροσκάφη Douglas C-47 Dakota.
Η αρχική αποστολή αποτελούνταν από 67 άνδρες, εκ των οποίων 25 ήταν ιπτάμενο προσωπικό και 42 προσωπικό εδάφους, τεχνικοί και στελέχη υποστήριξης.
Επικεφαλής ήταν ο επισμηναγός Ιωάννης Χατζάκης.
Τα Dakota δεν ήταν μαχητικά αεροσκάφη. Δεν πραγματοποιούσαν αερομαχίες ούτε βομβαρδισμούς. Ήταν μεταγωγικά, απαραίτητα όμως για την επιβίωση και την επιχειρησιακή λειτουργία των στρατευμάτων.
Μπορούσαν να μεταφέρουν στρατιώτες, πυρομαχικά, τρόφιμα, ιατρικό υλικό και τραυματίες, ακόμη και σε αεροδρόμια με περιορισμένες εγκαταστάσεις.
Η αποστολή τους αποδείχθηκε εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς πολλές πτήσεις πραγματοποιούνταν κοντά στις γραμμές των μαχών, υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Το πρωτοφανές ταξίδι από την Ελευσίνα στην Άπω Ανατολή
Για την Ελληνική Αεροπορία του 1950, το ταξίδι προς την Κορέα αποτελούσε από μόνο του τεράστιο επιχειρησιακό εγχείρημα.
Τα επτά αεροσκάφη χρειάστηκε να πραγματοποιήσουν δέκα ενδιάμεσους ανεφοδιασμούς.
Η διαδρομή περιλάμβανε τη Λευκωσία, το Νταχράν, το Καράτσι, το Νέο Δελχί, το Αλλαχαμπάντ, την Καλκούτα, την Μπανγκόκ, τη Σαϊγκόν, τη Μανίλα και την Οκινάουα.
Τελικός σταθμός ήταν η αεροπορική βάση Ιταζούκε της Ιαπωνίας, πριν από την ένταξη των ελληνικών πληρωμάτων στις επιχειρήσεις στην Κορέα.
Οι Έλληνες αεροπόροι αντιμετώπισαν καταιγίδες, άγνωστα αεροδρόμια, περιορισμένα ραδιοβοηθήματα και τεράστιες αποστάσεις.
Στις 3 Δεκεμβρίου 1950, η ελληνική αεροπορική δύναμη έφθασε στην Κορέα και εντάχθηκε στο συμμαχικό επιχειρησιακό σύστημα.
Οι αριθμοί μιας ιστορικής αποστολής
Από τον Δεκέμβριο του 1950 έως την άνοιξη του 1955, το 13ο Σμήνος Μεταφορών κατέγραψε εντυπωσιακό επιχειρησιακό έργο.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας και των ενώσεων αποστράτων:
• 2.916 επιχειρησιακές αποστολές.
• 13.777 ώρες πτήσης.
• 70.568 επιβάτες μεταφέρθηκαν.
• 9.243 τραυματίες μεταφέρθηκαν για περίθαλψη.
• Επτά αεροσκάφη αποτέλεσαν την αρχική δύναμη, ενώ ακολούθησαν αναπληρώσεις.
• Τέσσερα ελληνικά αεροσκάφη χάθηκαν κατά τη διάρκεια της αποστολής.
• Δώδεκα Έλληνες αεροπόροι έχασαν τη ζωή τους.
Οι αριθμοί αυτοί αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν αναλογιστεί κανείς ότι η Ελλάδα διέθετε περιορισμένους οικονομικούς και στρατιωτικούς πόρους, ενώ προσπαθούσε να ανασυγκροτηθεί μετά από μία καταστροφική δεκαετία.
Η διάσωση των Αμερικανών πεζοναυτών
Μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ελληνικής αποστολής καταγράφηκε τον Δεκέμβριο του 1950, κατά τη διάρκεια των σκληρών συγκρούσεων στην περιοχή της δεξαμενής Τσοσίν.
Οι δυνάμεις των Ηνωμένων Εθνών βρίσκονταν αντιμέτωπες με μαζική κινεζική στρατιωτική επέμβαση, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες δυσκόλευαν ακόμη περισσότερο τις επιχειρήσεις.
Οι ελληνικές αεροπορικές αποστολές συνέβαλαν στην απομάκρυνση περίπου 1.000 τραυματιών Αμερικανών πεζοναυτών.
Ήταν μία εξαιρετικά δύσκολη επιχείρηση, στην οποία τα μεταγωγικά αεροσκάφη αποτελούσαν ουσιαστικά τη μοναδική ελπίδα για πολλούς τραυματισμένους στρατιώτες.
Για τη συγκεκριμένη δράση, το ελληνικό Σμήνος τιμήθηκε με την αμερικανική Presidential Unit Citation, μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις που μπορούν να απονεμηθούν σε στρατιωτική μονάδα.
Το Σμήνος τιμήθηκε επίσης από τη Δημοκρατία της Κορέας.
Οι Έλληνες στρατιώτες που πολέμησαν στην πρώτη γραμμή
Η ελληνική συμμετοχή στον Πόλεμο της Κορέας δεν περιορίστηκε στην Αεροπορία.
Στην Κορέα στάλθηκε και το Ελληνικό Εκστρατευτικό Σώμα, με αρχική δύναμη περίπου 850 στρατιωτών, που έφθασε στο λιμάνι του Πουσάν στις 9 Δεκεμβρίου 1950.
Το ελληνικό τάγμα απέκτησε την ονομασία «Τάγμα Σπάρτη» και εντάχθηκε στις συμμαχικές δυνάμεις.
Οι Έλληνες στρατιώτες συμμετείχαν σε σκληρές μάχες, σε ορεινές περιοχές, όπου οι συνθήκες ήταν ιδιαίτερα δύσκολες.
Ανάμεσα στις σημαντικότερες επιχειρήσεις τους συγκαταλέγονται οι μάχες στο ύψωμα 381, στο Σκοτς Άουτποστ και στο ύψωμα Χάρι.
Στη μάχη του υψώματος Χάρι, τον Ιούνιο του 1953, ελληνικές και αμερικανικές δυνάμεις αντιμετώπισαν επανειλημμένες κινεζικές επιθέσεις.
Η συμβολή των Ελλήνων στην άμυνα της περιοχής αναγνωρίστηκε από τους συμμάχους.
Το ελληνικό πεζικό απέκτησε φήμη για την αντοχή, την πειθαρχία και τη μαχητικότητά του.
Πόσοι Έλληνες υπηρέτησαν και πόσοι σκοτώθηκαν
Η αρχική δύναμη των περίπου 850 στρατιωτών δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο των Ελλήνων που υπηρέτησαν στην Κορέα.
Οι μονάδες ανανεώνονταν με αντικαταστάσεις προσωπικού και η συνολική δύναμη μεταβαλλόταν ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Τον Αύγουστο του 1951 η ελληνική δύναμη αυξήθηκε σε περίπου 1.063 άνδρες, ενώ μετά την ανακωχή έφθασε, σε συγκεκριμένη περίοδο, τους 2.163.
Συνολικά, περίπου 10.000 Έλληνες στρατιωτικοί υπηρέτησαν διαδοχικά στην Κορέα, σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές.
Οι ελληνικές απώλειες υπήρξαν σημαντικές.
Οι καταγραφές του Ελληνικού Στρατού αναφέρουν 186 νεκρούς, συμπεριλαμβανομένων των 12 αεροπόρων, και 610 τραυματίες.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται νέοι άνθρωποι που ταξίδεψαν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα τους και δεν επέστρεψαν ποτέ.
Πόσο διήρκεσε η ελληνική αποστολή
Ο Πόλεμος της Κορέας άρχισε στις 25 Ιουνίου 1950, όταν η Βόρεια Κορέα εισέβαλε στη Νότια Κορέα.
Η ανακωχή υπογράφηκε στις 27 Ιουλίου 1953.
Ωστόσο, η ανακωχή δεν ισοδυναμούσε με συνθήκη ειρήνης. Η Κορεατική Χερσόνησος παρέμεινε διαιρεμένη.
Η ελληνική αεροπορική παρουσία συνεχίστηκε και μετά τη λήξη των μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων.
Το 13ο Σμήνος ολοκλήρωσε τις επιχειρησιακές αποστολές του τον Μάρτιο του 1955 και αποχώρησε την άνοιξη της ίδιας χρονιάς.
Η παρουσία των ελληνικών χερσαίων δυνάμεων μειώθηκε σταδιακά, ενώ ένα μικρό αντιπροσωπευτικό τμήμα παρέμεινε στην Κορέα μέχρι το 1958.
Επομένως, η συνολική ελληνική στρατιωτική παρουσία διήρκεσε περίπου επτάμισι χρόνια, παρότι η κύρια πολεμική περίοδος είχε ολοκληρωθεί το 1953.
Τι κέρδισε η Ελλάδα από τη συμμετοχή της
Η ελληνική συμμετοχή είχε στρατιωτική, διπλωματική και πολιτική σημασία.
Πρώτον, η Ελλάδα απέδειξε ότι μπορούσε να συμμετέχει σε διεθνείς στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Δεύτερον, ενίσχυσε τους δεσμούς της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις δυτικές χώρες, σε μία περίοδο που ο Ψυχρός Πόλεμος διαμόρφωνε νέες γεωπολιτικές ισορροπίες.
Τρίτον, η εμπειρία των ελληνικών πληρωμάτων σε μεγάλες αποστάσεις, δύσκολες καιρικές συνθήκες και διεθνείς επιχειρήσεις αποτέλεσε σημαντική επιχειρησιακή παρακαταθήκη για την Πολεμική Αεροπορία.
Η Ελλάδα εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 1952, κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Κορέας. Η ελληνική συμμετοχή στον πόλεμο ενίσχυσε τη θέση της χώρας στο δυτικό στρατόπεδο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτέλεσε τη μοναδική αιτία της ένταξης.
Η μνήμη των Ελλήνων στην Κορέα
Η Νότια Κορέα εξακολουθεί να τιμά τους Έλληνες στρατιωτικούς που συνέβαλαν στην υπεράσπισή της.
Μνημεία, στρατιωτικές τελετές και εκδηλώσεις μνήμης υπενθυμίζουν τη συμμετοχή της Ελλάδας σε έναν πόλεμο που καθόρισε τη σύγχρονη ιστορία της Κορεατικής Χερσονήσου.
Η σχέση των δύο χωρών διατηρεί μέχρι σήμερα και αυτή την ιστορική διάσταση.
Για την Ελλάδα, όμως, η αποστολή αποτελεί και ένα κεφάλαιο αυτοθυσίας που δεν έχει αναδειχθεί όσο του αξίζει.
Εβδομήντα έξι χρόνια μετά, μία ιστορία που αξίζει να θυμόμαστε
Η 11η Νοεμβρίου 1950 δεν ήταν απλώς η ημερομηνία αναχώρησης επτά ελληνικών αεροσκαφών.
Ήταν η αρχή μιας πολυετούς αποστολής που έφερε την ελληνική σημαία στην Άπω Ανατολή, σε μία από τις πιο επικίνδυνες συγκρούσεις του 20ού αιώνα.
Οι Έλληνες αεροπόροι δεν κατέρριψαν εχθρικά μαχητικά ούτε βομβάρδισαν πόλεις. Η δική τους αποστολή ήταν διαφορετική: να μεταφέρουν εφόδια, να διατηρούν ανοιχτές τις γραμμές επικοινωνίας και, κυρίως, να σώζουν ανθρώπινες ζωές.
Και αυτό ακριβώς έκαναν.
Με σχεδόν 3.000 αποστολές, περισσότερους από 9.000 τραυματίες που μεταφέρθηκαν και δώδεκα νεκρούς αεροπόρους, το 13ο Σμήνος Μεταφορών έγραψε μία από τις σημαντικότερες σελίδες της ιστορίας της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Μία σελίδα που αξίζει να βρίσκεται στη συλλογική μας μνήμη.
Ιστορική τεκμηρίωση: Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, United Nations Command, Γενικό Επιτελείο Στρατού και Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Αεροπορίας. Τα στοιχεία για τις 2.916 αποστολές, τους 25 ιπταμένους και τις απώλειες διασταυρώθηκαν με τις παραπάνω πηγές
