Παρότι η Ελλάδα παραμένει σταθερά ενταγμένη στο δυτικό στρατόπεδο, εξακολουθεί να διατηρεί μια βαθύτερη συναισθηματική επιφύλαξη απέναντι στη Δύση, με τη Ρωσία να λειτουργεί συχνά ως ένα συμβολικό αντίβαρο σε αυτό το δίπολο.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα νέας αποκλειστικής δημοσκόπησης της εταιρείας QED για το pod του Σταύρου Θεοδωράκη, η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί ότι η Ελλάδα συνδέεται με ισχυρότερους ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς με τη Ρωσία σε σύγκριση με την Ευρώπη και τη Δύση γενικότερα.
Τα στοιχεία που ενισχύουν θετικά την εικόνα της Ρωσίας είναι κυρίως η Ορθόδοξη παράδοση (81%), η ενεργειακή ισχύς (74%) και η ρωσική τέχνη/λογοτεχνία (71%). Αντίθετα, οι σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας είναι ο μόνος παράγοντας που φαίνεται να επιδρά αρνητικά στην πλειοψηφία (55%).
Οταν οι Ελληνες σκέφτονται τη Ρωσία, η πιο ισχυρή θετική έννοια στο μυαλό τους είναι η «Ισχυρή ηγεσία» (46%) και ο Χριστιανισμός (18%). Στον αντίποδα, δηλώνουν ότι συνδέουν αρνητικά τη Ρωσία με τους όρους «αυταρχισμός» (51%) και «κομμουνισμός» (26%).
Η αντίσταση της ΕΣΣΔ στη χιτλερική Γερμανία (33%) και η Ελληνική Επανάσταση (26%) επιδρούν θετικά. Ομως, στο σήμερα, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί τεράστιο πλήγμα, επηρεάζοντας αρνητικά την εικόνα της Ρωσίας για το 51% των ερωτηθέντων.
Καλύτερα Ρωσία από Ευρώπη;
Στο podcast «Γκάλοπ εν βρασμώ», ο Σταύρος Θεοδωράκης συζητά με τον Κωστή Κορνέτη, ερευνητή του Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, για τους λόγους που οι Έλληνες διατηρούν διαχρονικά θετική στάση απέναντι στη Ρωσία.
Όπως επισημαίνει, η εικόνα μιας μονοδιάστατης ρωσοφιλίας δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα. Αντίθετα, κυριαρχεί μια βαθύτερη δομική αμφιθυμία. Παρότι η Ελλάδα παραμένει θεσμικά, πολιτισμικά και οικονομικά ενταγμένη στη Δύση, εξακολουθεί να διατηρεί μια συναισθηματική δυσπιστία απέναντί της, με τη Ρωσία να λειτουργεί συχνά ως συμβολικό αντίβαρο.
Η θετική στάση απέναντι στη Ρωσία δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένους ιδεολογικούς χώρους, αλλά εμφανίζεται σε αριστερούς, κεντρώους και δεξιούς ψηφοφόρους. Σύμφωνα με τον Κορνέτη, η Ρωσία λειτουργεί συχνά ως «καθρέφτης διαφορετικών αναγκών και προσδοκιών», ανάλογα με το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο.
Παράλληλα, οι Έλληνες φαίνεται να διαχωρίζουν τη ρωσική κρατική πολιτική από τον ρωσικό λαό, προς τον οποίο εξακολουθούν να διατηρούν υψηλά ποσοστά συμπάθειας. Ο ερευνητής αποδίδει αυτή τη διαχρονική σύνδεση κυρίως σε βαθιούς πολιτισμικούς και ιστορικούς δεσμούς, όπως η Ορθοδοξία, η κοινή βυζαντινή κληρονομιά και οι ιστορικές αναφορές που έχουν διαμορφώσει ένα ισχυρό συλλογικό φαντασιακό.
Τονίζει, ωστόσο, ότι η ιδέα της Ρωσίας ως σταθερού εναλλακτικού συμμάχου της Ελλάδας αποτελεί περισσότερο έναν διαχρονικό μύθο παρά μια σταθερή ιστορική πραγματικότητα.
Παρά τις μεγάλες γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, το φιλορωσικό φαντασιακό στην ελληνική κοινωνία δεν έχει εξαφανιστεί. Αντίθετα, παρουσιάζει ρωγμές και μετασχηματίζεται σταδιακά.
Ο Κορνέτης σημειώνει, τέλος, ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων δεν αντιμετωπίζει τη Ρωσία με αφέλεια. Εκτιμά πως η χώρα θα συνεχίσει να λειτουργεί ως σημείο πολιτικής αναφοράς στην Ελλάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η επίκλησή της αποτελεί και πολιτικό «διαβατήριο» επιτυχίας για όσους επιχειρούν να την αξιοποιήσουν πολιτικά.
