Η απόφαση να «παγώσουν» οι διαδικασίες αδειοδότησης για καντίνα και ομπρελοξαπλώστρες σε δύο από τις πιο ευαίσθητες παραλίες του Άνω Κουφονησίου ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το πού τελειώνει η “οργάνωση” και πού αρχίζει η αλλοίωση του τοπίου, ειδικά σε περιοχές Natura.
Σε άμεση αναστολή κάθε ενέργειας που θα οδηγούσε σε άδεια εγκατάστασης καντίνας και ομπρελοξαπλωστρών στις παραλίες Πορί και Ιταλίδα στο Άνω Κουφονήσι προχώρησε η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας, έπειτα από παρέμβαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και αίτημα του Δήμου Νάξου και Μικρών Κυκλάδων.
Η κίνηση ήρθε ως απάντηση σε έντονες αντιδράσεις κατοίκων και τοπικών εκπροσώπων που εξέφραζαν φόβους πως μια οργανωμένη εμπορική δραστηριότητα θα υποβάθμιζε τον «παρθένο» χαρακτήρα των παραλιών και θα πίεζε ένα ήδη ευαίσθητο οικοσύστημα, καθώς πρόκειται για περιοχές ενταγμένες στο πλαίσιο περιβαλλοντικής προστασίας (Natura).
Γιατί ειδικά τα Κουφονήσια είναι «κόκκινη ζώνη»
Τα Κουφονήσια (Άνω και Κάτω) ανήκουν στις Μικρές Κυκλάδες και έχουν χτίσει τη φήμη τους πάνω σε ένα «μοντέλο» νησιού που βασίζεται σε μικρή κλίμακα, ήπιες μετακινήσεις και παραλίες που – σε μεγάλο βαθμό – παραμένουν φυσικές.
Το Πορί θεωρείται η μεγαλύτερη και πιο γνωστή παραλία του Άνω Κουφονησίου, ενώ η Ιταλίδα (τοπικά και ως «Πισίνα») είναι από τα χαρακτηριστικά “instagramικά” σημεία του νησιού: μικρή, έντονα δημοφιλής, με πολύ περιορισμένο χώρο. Σε τέτοιες παραλίες, η προσθήκη οργανωμένου εξοπλισμού δεν είναι «απλώς λίγες ξαπλώστρες»: πρακτικά μπορεί να σημαίνει αποκλεισμό ελεύθερης χρήσης για τους λουόμενους και δυσκολία στην ελεύθερη διέλευση προς τη θάλασσα.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι κάτοικοι συνεχίζουν να διεκδικούν τον χαρακτηρισμό ορισμένων ακτών ως «απάτητων», δηλαδή με ακόμη πιο αυστηρή προστασία, ώστε να κλείσει οριστικά το παράθυρο εμπορικής εκμετάλλευσης.
Το ευρύτερο φόντο: οι ομπρέλες, οι ξαπλώστρες και η «μάχη του αιγιαλού»
Το επεισόδιο στα Κουφονήσια δεν είναι μεμονωμένο. Τα τελευταία καλοκαίρια, η ένταση γύρω από τις ξαπλώστρες έχει γίνει πανελλαδικό θέμα, με καταγγελίες για υπερκαλύψεις, παρεμπόδιση πρόσβασης και «σιωπηλή ιδιωτικοποίηση» τμημάτων της παραλίας.
Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει –μεταξύ άλλων– ότι:
Δεν μπορεί να παραχωρείται για εκμετάλλευση όλη η παραλία, αφού ο αιγιαλός είναι κοινόχρηστος,
Υπάρχουν όρια στα τετραγωνικά που μπορεί να καλύπτει μια παραχώρηση,
Σε περιοχές περιβαλλοντικής προστασίας οι περιορισμοί γίνονται αυστηρότεροι,
Προβλέπονται πρόστιμα και σε σοβαρές περιπτώσεις ακόμη και ακύρωση συμβάσεων.
Με απλά λόγια: η «οργάνωση» δεν μπορεί να καταλήγει σε de facto αποκλεισμό της παραλίας, ειδικά όταν μιλάμε για μικρές λωρίδες άμμου και για περιοχές με σαφή οικολογική ευαισθησία.
Τι αλλάζει πρακτικά από εδώ και πέρα
Η αναστολή στα Κουφονήσια λειτουργεί ως σήμα προς δύο κατευθύνσεις:
- Προς τις τοπικές κοινωνίες: ότι το αίτημα προστασίας μπορεί να έχει αποτέλεσμα όταν τεκμηριώνεται (φέρουσα ικανότητα, Natura, μικρή έκταση, επιπτώσεις).
- Προς την αγορά: ότι οι παραχωρήσεις δεν είναι «λευκή επιταγή» και ότι τα πιο «εύθραυστα» σημεία του τουριστικού χάρτη θα μπουν, αναγκαστικά, στο μικροσκόπιο.
Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό διακύβευμα: αν η Ελλάδα μπορεί να περάσει από το μοντέλο της άναρχης εκμετάλλευσης σε ένα μοντέλο όπου η παραλία δεν αντιμετωπίζεται ως εμπορικό πάτωμα, αλλά ως δημόσιος χώρος – με κανόνες, όρια και πραγματική προστασία.
