27 Οκτωβρίου 1938. Η αμερικανική χημική βιομηχανία DuPont ανακοινώνει στη Νέα Υόρκη ένα νέο συνθετικό νήμα με το όνομα «νάιλον». Ελάχιστοι μπορούσαν τότε να φανταστούν ότι η εφεύρεση θα άλλαζε τη μόδα, τη βιομηχανία και την καθημερινότητα. Η πιο χαρακτηριστική εικόνα της επανάστασης αυτής ήταν τα γυναικεία πόδια: οι νάιλον κάλτσες έγιναν σύμβολο κομψότητας και κοινωνικής αλλαγής.
Από το χημικό εργαστήριο στη γυναικεία γκαρνταρόμπα
Πίσω από την ανακάλυψη βρισκόταν ο Αμερικανός χημικός Γουάλας Κάροδερς και η ερευνητική ομάδα της DuPont. Το 1935 είχαν δημιουργήσει ένα νέο πολυμερές, από το οποίο μπορούσαν να παραχθούν λεπτές και ανθεκτικές ίνες. Το νάιλον ανήκει στα πολυαμίδια και παράγεται με χημικές διεργασίες, συνήθως από πετροχημικές πρώτες ύλες. Συνδυάζει αντοχή, μικρό βάρος και δυνατότητα μαζικής παραγωγής.
Οι κάλτσες που προκάλεσαν φρενίτιδα
Προηγουμένως οι λεπτές γυναικείες κάλτσες κατασκευάζονταν κυρίως από μετάξι ή ρεγιόν. Στις 15 Μαΐου 1940 οι νάιλον κάλτσες κυκλοφόρησαν ευρέως στην αμερικανική αγορά και την πρώτη ημέρα πουλήθηκαν περίπου 800.000 ζευγάρια. Ήταν λεπτές, σχετικά ανθεκτικές και πιο προσιτές από το μετάξι. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η παραγωγή στράφηκε σε αλεξίπτωτα, σχοινιά και στρατιωτικό εξοπλισμό. Οι κάλτσες σπάνισαν και μετά τον πόλεμο επέστρεψαν δυναμικά.
Πού χρησιμοποιείται σήμερα το νάιλον
Το υλικό συναντάται σε καλσόν, εσώρουχα, μαγιό, αθλητικά ρούχα, μπουφάν, σακίδια, ομπρέλες, σχοινιά και πετονιές. Χρησιμοποιείται ακόμη σε οδοντόβουρτσες, γρανάζια, βιομηχανικά εξαρτήματα και αυτοκίνητα. Η αντοχή στην τριβή και το χαμηλό βάρος του εξηγούν τη διαχρονική επιτυχία του.
Αναπνέει το δέρμα μέσα από το νάιλον;
Το ανθρώπινο δέρμα δεν αναπνέει όπως οι πνεύμονες. Η άνεση εξαρτάται από το πόσο αέρα και υδρατμούς επιτρέπει να περάσουν το ύφασμα. Το νάιλον απορροφά σχετικά λίγη υγρασία και στεγνώνει γρήγορα, όμως ένα στενό, πυκνό ένδυμα μπορεί να συγκρατεί θερμότητα και ιδρώτα. Αντίθετα, ένα πολύ λεπτό καλσόν μπορεί να επιτρέπει αρκετή κυκλοφορία αέρα. Σημασία έχουν η ύφανση, το πάχος, η εφαρμογή και τα άλλα υλικά του ρούχου.
Μπορεί να προκαλέσει αλλεργία ή δερματίτιδα;
Η πραγματική αλλεργία στην ίδια την ίνα του νάιλον είναι σπάνια. Συχνότερα οι αντιδράσεις σχετίζονται με βαφές, χημικά φινιρίσματος και άλλα πρόσθετα. Η τριβή, η ζέστη και η υγρασία μπορούν επίσης να προκαλέσουν ερεθιστική δερματίτιδα, χωρίς αλλεργία. Πιθανά συμπτώματα είναι κοκκινίλα, φαγούρα, κάψιμο και εξάνθημα, ιδίως σε σημεία όπου το ύφασμα πιέζει το δέρμα.
Τι πρέπει να προσέχουν όσες φορούν καλσόν
Η πολύωρη χρήση στενού καλσόν σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να ενισχύσει την εφίδρωση και την τριβή. Χρειάζεται σωστό μέγεθος, τακτική αλλαγή των ιδρωμένων ρούχων και πλύσιμο πριν από την πρώτη χρήση. Όποιος εμφανίζει επαναλαμβανόμενα εξανθήματα με συγκεκριμένο ύφασμα πρέπει να συμβουλεύεται δερματολόγο, ο οποίος ενδέχεται να προτείνει επιδερμικές δοκιμασίες.
Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Το νάιλον είναι συνθετικό πολυμερές. Η παραγωγή του απαιτεί ενέργεια και πρώτες ύλες, ενώ τα συνθετικά υφάσματα μπορούν να απελευθερώνουν μικροπλαστικές ίνες κατά τη χρήση και το πλύσιμο. Η ανθεκτικότητά του δυσκολεύει και τη φυσική αποδόμηση. Γι’ αυτό αναπτύσσονται τεχνολογίες ανακύκλωσης και αναγεννημένου νάιλον.
Μια ανακάλυψη που άλλαξε τον κόσμο
Από το εργαστήριο του 1935 και την ανακοίνωση του 1938 μέχρι τις γυναικείες κάλτσες του 1940 και τις σημερινές εφαρμογές, το νάιλον απέδειξε πώς μια επιστημονική ανακάλυψη μπορεί να μεταμορφώσει την καθημερινή ζωή. Έγινε πρώτα σύμβολο της μόδας και στη συνέχεια απαραίτητο εργαλείο της σύγχρονης βιομηχανίας.
Πηγές: American Chemical Society, Smithsonian National Museum of American History, DermNet.
