Σε νέο περιβαλλοντικό σοκ έχουν βρεθεί οι κάτοικοι και επιστήμονες της Κρήτης, καθώς δεκάδες νεκρά ψάρια, πουλιά, πάπιες και βατράχια εντοπίστηκαν σήμερα το πρωί στον υγροβιότοπο στις εκβολές του ποταμού Αποσελέμη, στην περιοχή της Ανάληψης Χερσονήσου. Οι εικόνες που κάνουν τον γύρο των μέσων ενημέρωσης αποτυπώνουν ένα μακάβριο σκηνικό σε έναν από τους σημαντικότερους υγροβιότοπους του νησιού.
Οι κάτοικοι είναι ανάστατοι και έχουν ήδη ενημερώσει αρμόδιες αρχές και επιστήμονες, οι οποίοι αναμένεται να μεταβούν στο σημείο για λήψη δειγμάτων και διερεύνηση των αιτιών. Μία από τις πρώτες εκτιμήσεις επιστημόνων είναι ότι το φαινόμενο μπορεί να οφείλεται σε άνθιση φυτοπλαγκτού, η οποία καταναλώνει το διαλυμένο οξυγόνο στο νερό δημιουργώντας ανοξικές συνθήκες όπου οργανισμοί όπως τα ψάρια δεν μπορούν να επιζήσουν.
Τι είναι οι υγρότοποι και γιατί είναι κρίσιμοι
Οι υγρότοποι – όπως οι εκβολές ποταμών, λίμνες, έλη και δέλτα – είναι από τα πιο παραγωγικά και βιολογικά πλούσια οικοσυστήματα στη Μεσόγειο. Στην περιοχή της Μεσογείου φιλοξενούν υψηλές συγκεντρώσεις ειδών πουλιών, θηλαστικών, ερπετών, αμφιβίων, ψαριών και ασπόνδυλων που δεν απαντώνται αλλού. Παράλληλα, παρέχουν κρίσιμες «οικολογικές υπηρεσίες»: καθαρισμό του νερού, έλεγχο πλημμυρών, αποθήκευση άνθρακα και σταθεροποίηση των ακτών.
Δυστυχώς, τα μεσογειακά υγροτοπικά οικοσυστήματα έχουν πληγεί σοβαρά: περίπου το 50% των φυσικών υγροτόπων έχουν εξαφανιστεί τον 20ό αιώνα, ενώ πολλοί από τους εναπομείναντες έχουν υποβαθμιστεί λόγω γεωργίας, αστικοποίησης και κατασκευών.
Πιθανές αιτίες μαζικών θανάτων
Ανοξικές συνθήκες: Όπως αναφέρουν οι πρώτες εκτιμήσεις και σε παλαιότερα περιστατικά στην Κρήτη, όταν η ροή του νερού αποκόπτεται από τη θάλασσα, το νερό «παγιδεύεται» και μειώνεται το διαλυμένο οξυγόνο, προκαλώντας μαζικούς θανάτους ψαριών.
Φαινόμενα ευτροφισμού: Η υπερβολική ανάπτυξη φυτοπλαγκτού, συχνά λόγω θρεπτικών ουσιών από ανθρώπινες πηγές, μπορεί να καταναλώνει το οξυγόνο από το νερό όταν αποσυντίθεται.
Κλιματική αλλαγή: Η αύξηση θερμοκρασίας, η ξηρασία και οι μεταβολές στις ποσότητες νερού ενισχύουν τέτοιες κρίσεις, όπως έχει καταγραφεί και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας με εκατοντάδες νεκρά ψάρια.
Σε παρόμοια φαινόμενα στο παρελθόν, όπως περιστατικό με εκατοντάδες νεκρά ψάρια στις εκβολές του Αποσελέμη πριν από χρόνια, οι αρχές κατέγραψαν ερυθρά παλίρροια που συνδέθηκε με απομόνωση του νερού και έλλειψη οξυγόνου.
Οι επόμενες ενέργειες
Οι επιστήμονες που θα μεταβούν στον υγροβιότοπο θα λάβουν δείγματα νερού και οργανισμών για ανάλυση σε εργαστήρια, προκειμένου να εντοπιστεί η ακριβής αιτία του φαινομένου και να εκτιμηθεί το πλήρες οικολογικό αποτύπωμα. Οι τοπικές αρχές και περιβαλλοντικές οργανώσεις αναμένεται να πιέσουν για άμεσες δράσεις προστασίας και αποκατάστασης του ευαίσθητου αυτού περιβάλλοντος.
Σημείωση: Η οικολογική σημασία των υγροτόπων είναι τεράστια για τη βιοποικιλότητα και το κλίμα, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν ασπίδα έναντι φυσικών καταστροφών, γεγονός που καθιστά τέτοιου είδους περιστατικά ιδιαίτερα ανησυχητικά για το μέλλον των ελληνικών οικοσυστημάτων.
