Περπατάς αμέριμνος στο πεζοδρόμιο. Πηγαίνεις στη δουλειά σου, στο φαρμακείο, στην αγορά ή απλώς κάνεις μια βόλτα. Ξαφνικά, το πόδι σου σκαλώνει σε μια σπασμένη πλάκα, σε μια λακκούβα, σε κάποιο σίδερο που εξέχει. Πέφτεις. Χτυπάς. Σπας χέρι, πόδι, ισχίο. Μπορεί να βρεθείς στο νοσοκομείο. Μπορεί να χρειαστείς χειρουργείο.
Και τότε έρχεται το ερώτημα που πρέπει επιτέλους να απαντηθεί ξεκάθαρα:
Ποιος έχει την ευθύνη όταν ένας πολίτης τραυματίζεται σε ένα κατεστραμμένο πεζοδρόμιο;
Γιατί, κακά τα ψέματα, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τα πεζοδρόμια δεν είναι χώροι ασφαλούς μετακίνησης. Είναι καθημερινές παγίδες. Ιδιαίτερα για ηλικιωμένους, ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες, γονείς με καροτσάκια και άτομα με αναπηρία.
Και το χειρότερο; Έχουμε σχεδόν συνηθίσει αυτή την απαράδεκτη κατάσταση.
Ο νόμος είναι σαφής: Οι δήμοι έχουν ευθύνη
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι που πολλοί πολίτες αγνοούν.
Ο Κτιριοδομικός Κανονισμός προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες των παρόδιων ακινήτων έχουν, κατά κανόνα, την υποχρέωση κατασκευής και συντήρησης των πεζοδρομίων μπροστά από τις ιδιοκτησίες τους.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο Δήμος μπορεί να σηκώνει τα χέρια ψηλά.
Ο Άρειος Πάγος, με τις αποφάσεις 532/2024 και 1932/2024, έχει επισημάνει ότι οι δήμοι έχουν αυτοτελή υποχρέωση να επιβλέπουν και να ελέγχουν την καταλληλότητα των πεζοδρομίων και να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ασφάλεια των πεζών.
Με απλά λόγια, δεν μπορεί ο Δήμος να απαντά στον τραυματισμένο πολίτη ότι «δεν φταίμε εμείς, φταίει ο ιδιοκτήτης της πολυκατοικίας».
Η ευθύνη για την ασφάλεια του δημόσιου χώρου δεν εξαφανίζεται με μια τέτοια δικαιολογία.
Τραυματίστηκες; Μπορείς να ζητήσεις αποζημίωση
Εδώ βρίσκεται μια εξαιρετικά σημαντική πληροφορία που πρέπει να γνωρίζει κάθε πολίτης.
Εφόσον αποδειχθεί ότι ένας τραυματισμός προκλήθηκε από επικίνδυνη κατάσταση πεζοδρομίου και συνδέεται με παράνομη παράλειψη του Δήμου, ο παθών μπορεί να διεκδικήσει αποζημίωση.
Μπορεί να ζητήσει χρήματα για νοσήλια, ιατρικές δαπάνες, απώλεια εισοδήματος, αλλά και χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη.
Δεν πρόκειται, βεβαίως, για αυτόματη αποζημίωση. Κάθε υπόθεση αξιολογείται με βάση τα συγκεκριμένα περιστατικά και τις αποδείξεις.
Γι’ αυτό έχει τεράστια σημασία να φωτογραφίζεται το σημείο του ατυχήματος, να καταγράφονται μάρτυρες και να διατηρούνται όλα τα ιατρικά έγγραφα.
Το παράλογο της ελληνικής πραγματικότητας
Εδώ θέλω να σταθώ.
Πώς γίνεται να συζητάμε για έξυπνες πόλεις, ψηφιακές υπηρεσίες, αναπλάσεις εκατομμυρίων ευρώ και φιλόδοξα δημοτικά έργα, αλλά να μην μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι ένας ηλικιωμένος θα περπατήσει χωρίς να κινδυνεύει να σπάσει το ισχίο του;
Πώς γίνεται να υπάρχουν ολόκληρα πεζοδρόμια κατειλημμένα από αυτοκίνητα, μηχανάκια, τραπεζοκαθίσματα και κάθε λογής εμπόδια;
Πώς γίνεται να θεωρούμε φυσιολογικό ότι ο πεζός πρέπει να κατεβαίνει στο οδόστρωμα, ανάμεσα στα αυτοκίνητα, επειδή το πεζοδρόμιο είναι κατεστραμμένο ή απροσπέλαστο;
Και κυρίως, πόσοι συμπολίτες μας πρέπει ακόμη να τραυματιστούν μέχρι να αντιμετωπιστεί σοβαρά το πρόβλημα;
Δήμαρχοι, η ασφάλεια προηγείται της βιτρίνας
Δεν ισχυρίζομαι ότι όλοι οι δήμοι αδιαφορούν. Υπάρχουν δημοτικές αρχές που κάνουν προσπάθειες, παρεμβαίνουν και ανακατασκευάζουν πεζοδρόμια.
Αλλά η εικόνα που συναντά κανείς σε πολλές πόλεις δεν επιτρέπει εφησυχασμό.
Θα ήθελα, λοιπόν, να δω κάθε δήμαρχο να παρουσιάζει δημόσια έναν συγκεκριμένο χάρτη επικίνδυνων πεζοδρομίων. Με καταγραφή, χρονοδιάγραμμα επισκευών και λογοδοσία.
Όχι μόνον όμορφες φωτογραφίες από καινούργιες πλατείες και πεζοδρομήσεις. Αλλά και έργα στα μικρά στενά, στις γειτονιές, έξω από σχολεία, νοσοκομεία, φαρμακεία και στάσεις λεωφορείων.
Εκεί όπου πραγματικά δοκιμάζεται η καθημερινότητα του πολίτη.
Το πεζοδρόμιο δεν είναι πολυτέλεια. Είναι δικαίωμα.
Θα το πω όσο πιο απλά γίνεται.
Όταν ο πολίτης πληρώνει δημοτικά τέλη και φόρους, δικαιούται έναν δημόσιο χώρο που δεν απειλεί τη σωματική του ακεραιότητα.
Και όταν πέφτει και τραυματίζεται εξαιτίας επικίνδυνου πεζοδρομίου, πρέπει να γνωρίζει ότι υπάρχουν νόμοι και δικαστικές αποφάσεις που του επιτρέπουν να αναζητήσει ευθύνες.
Ας σταματήσει, λοιπόν, αυτή η ελληνική συνήθεια να αντιμετωπίζουμε τις σπασμένες πλάκες ως ασήμαντες λεπτομέρειες.
Γιατί πίσω από μια σπασμένη πλάκα μπορεί να κρύβεται ένας σπασμένος άνθρωπος. Μια αναπηρία. Μια οικογένεια που ταλαιπωρείται.
Και το πιο σημαντικό: Η ευθύνη για την ασφάλεια των πεζών δεν πρέπει να αναζητείται μόνον αφού κάποιος καταλήξει στο νοσοκομείο. Πρέπει να ασκείται πριν συμβεί το ατύχημα.
