Η οστεοπόρωση μπορεί να εξελίσσεται επί χρόνια χωρίς συμπτώματα. Τα οστά χάνουν μάζα και αντοχή, με αποτέλεσμα να σπάνε ευκολότερα ακόμη και μετά από πτώση από όρθια θέση. Συχνά η πρώτη ένδειξη είναι ένα κάταγμα στον καρπό, στο ισχίο ή στους σπονδύλους.
Από πού προέρχεται
Τα οστά ανανεώνονται συνεχώς. Όταν η αποδόμηση υπερβαίνει τον σχηματισμό νέου οστού, η οστική πυκνότητα μειώνεται. Η ηλικία, η κληρονομικότητα, η εμμηνόπαυση και η πτώση οιστρογόνων, η χαμηλή τεστοστερόνη, το χαμηλό βάρος, η ακινησία, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D αυξάνουν τον κίνδυνο. Συμβάλλουν επίσης ορισμένες παθήσεις και φάρμακα, ιδιαίτερα η μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών.
Οι αριθμοί στην Ελλάδα
Σύμφωνα με την έκθεση SCOPE 2021 του International Osteoporosis Foundation, με έτος αναφοράς το 2019, περίπου 684.000 άνθρωποι στην Ελλάδα είχαν οστεοπόρωση: περίπου 540.000 γυναίκες (78,9%) και 144.000 άνδρες (21,1%). Στις ηλικίες από 50 ετών και πάνω, η εκτιμώμενη συχνότητα ήταν 22,3% στις γυναίκες και 6,9% στους άνδρες. Καταγράφηκαν ως εκτίμηση 99.000 νέα κατάγματα ευθραυστότητας σε ένα έτος, περίπου 272 την ημέρα. Τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν νέα απογραφή για το 2026.
Παιδιά και έφηβοι
Η νεανική οστεοπόρωση είναι σπάνια. Μπορεί να σχετίζεται με χρόνια νοσήματα, φάρμακα, διατροφικά προβλήματα ή ακινησία. Σε σπάνιες περιπτώσεις είναι ιδιοπαθής. Μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη και να προκαλέσει κατάγματα. Δεν υπάρχουν επαρκώς τεκμηριωμένα, συγκρίσιμα εθνικά ποσοστά για τα παιδιά στην Ελλάδα ώστε να παρατεθεί αξιόπιστος αριθμός.
Οι επιπτώσεις που αλλάζουν τη ζωή
Τα σπονδυλικά κατάγματα μπορεί να προκαλέσουν πόνο στη ράχη, απώλεια ύψους και κύφωση. Τα κατάγματα ισχίου μπορεί να οδηγήσουν σε χειρουργείο, μακρά αποκατάσταση, απώλεια αυτονομίας και αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Οι συνέπειες δεν είναι μόνο ιατρικές: επηρεάζουν την εργασία, την οικογένεια και την ποιότητα ζωής.
Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση
Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου, βιταμίνης D και πρωτεΐνης, το περπάτημα, οι ασκήσεις με βάρος και αντιστάσεις, η ενδυνάμωση και η πρόληψη πτώσεων προστατεύουν τα οστά. Σημαντική είναι η αποφυγή καπνίσματος και η μείωση του αλκοόλ. Η μέτρηση οστικής πυκνότητας DXA και η εκτίμηση κινδύνου κατάγματος από γιατρό βοηθούν στην επιλογή θεραπείας, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση ή ύστερα από κάταγμα χαμηλής βίας.
Θεραπεύεται;
Η οστεοπόρωση μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, αν και δεν υπάρχει μία οριστική θεραπεία για κάθε ασθενή. Τα διφωσφονικά και η δενοσουμάμπη περιορίζουν την απώλεια οστού· άλλες θεραπείες, όπως η τεριπαρατίδη ή η ρομοσοζουμάμπη, μπορούν σε επιλεγμένους ασθενείς να ενισχύσουν τον σχηματισμό οστού. Η επιλογή, διάρκεια και παρακολούθηση είναι εξατομικευμένες και γίνονται από τον θεράποντα γιατρό.
Πόσο βοηθά το γάλα;
Ένα ποτήρι γάλα περίπου 240 ml προσφέρει συνήθως 300 mg ασβεστίου, χρήσιμου για τα οστά. Οι ανάγκες είναι περίπου 1.000 mg την ημέρα για πολλούς ενήλικες και 1.200 mg για γυναίκες άνω των 50 και άνδρες άνω των 70 ετών. Το γάλα δεν θεραπεύει μόνο του την οστεοπόρωση ούτε είναι υποχρεωτικό: γιαούρτι, τυρί, σαρδέλες με κόκαλο, ορισμένα λαχανικά και εμπλουτισμένα φυτικά ροφήματα μπορούν να συμβάλουν στην πρόσληψη ασβεστίου. Χρειάζεται και επάρκεια βιταμίνης D, ώστε να απορροφάται αποτελεσματικά.
Η πρόληψη αρχίζει από μικρή ηλικία
Η παιδική ηλικία και η εφηβεία είναι κρίσιμες για τη δημιουργία ισχυρού σκελετού. Η υγιεινή διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και η έγκαιρη αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα καταγμάτων δεκαετίες αργότερα.
Πηγές
International Osteoporosis Foundation, SCOPE 2021 – Greece: https://www.osteoporosis.foundation/sites/iofbonehealth/files/scope-2021/Greece%20report.pdf
NIH/NIAMS – Osteoporosis: https://www.niams.nih.gov/health-topics/osteoporosis
NIH/NIAMS – Juvenile Osteoporosis: https://www.niams.nih.gov/health-topics/juvenile-osteoporosis
NIH/NIAMS – Calcium and Vitamin D: https://www.niams.nih.gov/health-topics/calcium-and-vitamin-d-important-bone-health
