Η Παγκόσμια Ημέρα Πρώτων Βοηθειών καθιερώθηκε το 2000 με πρωτοβουλία του Διεθνούς Κινήματος Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου και τιμάται κάθε χρόνο το δεύτερο Σάββατο του Σεπτεμβρίου.
Το μήνυμά της είναι απλό αλλά κυριολεκτικά ζωτικής σημασίας: μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο, δίπλα στον άνθρωπο που κινδυνεύει συνήθως βρίσκεται ένας άλλος απλός άνθρωπος.
Και αυτός μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Η Διεθνής Ομοσπονδία Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC), το μεγαλύτερο ανθρωπιστικό δίκτυο στον κόσμο, αναφέρει ότι μόνο το 2022 περισσότεροι από 12,4 εκατομμύρια άνθρωποι εκπαιδεύτηκαν στις πρώτες βοήθειες μέσω των οργανώσεών της. Κάθε χρόνο οι σχετικές δράσεις ενημέρωσης φτάνουν σε περισσότερους από 50 εκατομμύρια ανθρώπους.
Το 2026 η ημέρα είναι στις 12 Σεπτεμβρίου
Φέτος η Παγκόσμια Ημέρα Πρώτων Βοηθειών πέφτει στις 12 Σεπτεμβρίου 2026 και η διεθνής καμπάνια επικεντρώνεται στις πρώτες βοήθειες στο πλαίσιο της μετανάστευσης, με έμφαση στην πρόσβαση όλων σε βασικές γνώσεις που σώζουν ζωές.
Το ζήτημα, όμως, αφορά κάθε σπίτι, σχολείο, χώρο εργασίας, γήπεδο και δρόμο.
Καρδιακή ανακοπή: τα πρώτα λεπτά είναι κρίσιμα
Ένας άνθρωπος καταρρέει μπροστά μας. Δεν ανταποκρίνεται και δεν αναπνέει φυσιολογικά. Δεν είναι στιγμή για πανικό ούτε για αναμονή μήπως «συνέλθει».
Χρειάζεται άμεση κλήση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και έναρξη ΚΑΡΠΑ, ακολουθώντας και τις οδηγίες του τηλεφωνικού κέντρου. Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερο βάρος στην άμεση αναγνώριση της ανακοπής, στην έγκαιρη ΚΑΡΠΑ και στη γρήγορη χρήση αυτόματου εξωτερικού απινιδωτή (AED).
Για έναν ενήλικα, οι θωρακικές συμπιέσεις γίνονται στο κέντρο του θώρακα, με βάθος περίπου 5 εκατοστών – αποφεύγοντας να ξεπερνούν τα 6 εκατοστά. Όποιος είναι εκπαιδευμένος και μπορεί να δώσει εμφυσήσεις ακολουθεί αναλογία 30 συμπιέσεων προς 2 εμφυσήσεις.
Και κάτι που πρέπει να γίνει συνείδηση: ο απινιδωτής δεν είναι μηχάνημα μόνο για γιατρούς. Οι σύγχρονοι AED έχουν σχεδιαστεί ώστε να καθοδηγούν τον χρήστη βήμα προς βήμα.
Πνιγμονή: όταν μια μπουκιά γίνεται απειλή
Είναι από τα περιστατικά που μπορούν να συμβούν σε ένα οικογενειακό τραπέζι μέσα σε δευτερόλεπτα.
Εάν κάποιος μπορεί να βήξει δυνατά, τον ενθαρρύνουμε να συνεχίσει να βήχει. Αν όμως ο αεραγωγός έχει αποφραχθεί σοβαρά και ο άνθρωπος δεν μπορεί να μιλήσει ή να αναπνεύσει, απαιτείται άμεση εφαρμογή των κατάλληλων χειρισμών για πνιγμονή και κλήση βοήθειας. Οι τεχνικές διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση του θύματος, γι’ αυτό η πρακτική εκπαίδευση είναι πολύτιμη.
Μεγάλη αιμορραγία: δεν περιμένουμε
Σε μία σοβαρή εξωτερική αιμορραγία προτεραιότητα είναι να περιοριστεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα η απώλεια αίματος και να κληθεί επείγουσα βοήθεια.
Η άμεση πίεση πάνω στο τραύμα με κατάλληλο υλικό αποτελεί βασική ενέργεια πρώτων βοηθειών. Σε κάθε περίπτωση προηγείται και η ασφάλεια εκείνου που προσφέρει βοήθεια.
Έγκαυμα: ούτε πάγος ούτε λάδι
Εδώ επιβιώνουν ακόμη πολλές παλιές και λανθασμένες «σπιτικές συνταγές».
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά δροσερό τρεχούμενο νερό για να μειωθεί η θερμοκρασία του εγκαύματος. Αντίθετα, δεν βάζουμε πάγο, λάδι, πάστες ή άλλες ουσίες πάνω στο έγκαυμα και δεν ανοίγουμε μόνοι μας τις φουσκάλες.
Το μεγαλύτερο λάθος είναι το «δεν ξέρω, άρα δεν κάνω τίποτα»
Οι πρώτες βοήθειες δεν μετατρέπουν τον πολίτη σε γιατρό και φυσικά δεν αντικαθιστούν το ΕΚΑΒ, το νοσοκομείο ή τον επαγγελματία υγείας.
Του δίνουν όμως τη δυνατότητα να κρατήσει έναν άνθρωπο στη ζωή μέχρι να φτάσει η εξειδικευμένη βοήθεια.
Και αυτός είναι ίσως ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες θα έπρεπε να ξεκινά από το σχολείο και να επαναλαμβάνεται στους χώρους εργασίας, στους αθλητικούς συλλόγους και στις τοπικές κοινωνίες.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναζωογόνησης επισημαίνει ότι στις περισσότερες καρδιακές ανακοπές ο πρώτος άνθρωπος που μπορεί να επέμβει δεν είναι γιατρός ή νοσηλευτής. Είναι συγγενής, φίλος ή ένας περαστικός που γνωρίζει ΚΑΡΠΑ.
Μερικά μαθήματα μπορεί να αξίζουν μια ολόκληρη ζωή
Οι πρώτες βοήθειες δεν είναι απλώς μια τεχνική δεξιότητα. Είναι γνώση που μπορεί κάποτε να χρειαστούμε για τον άνθρωπο στο διπλανό αυτοκίνητο, για έναν συνάδελφο, έναν άγνωστο στον δρόμο, έναν γονιό ή ακόμη και για το ίδιο μας το παιδί.
Κανείς δεν γνωρίζει πότε θα έρθει εκείνη η στιγμή.
Γι’ αυτό ίσως το ουσιαστικότερο μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Πρώτων Βοηθειών είναι ένα:
Μάθε τι πρέπει να κάνεις πριν έρθει η στιγμή που θα χρειαστεί να το κάνεις.
