Μια ασθένεια που κάποτε προκαλούσε τρόμο σε οικογένειες ολόκληρου του κόσμου βρίσκεται σήμερα κοντά στην εξάλειψη, όχι όμως ακόμη στο τέλος της. Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Πολιομυελίτιδας, στις 24 Οκτωβρίου, υπενθυμίζει τη δύναμη των εμβολιασμών αλλά και τον κίνδυνο εφησυχασμού.
Τι είναι η παιδική παράλυση
Η πολιομυελίτιδα είναι εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής λοίμωξη. Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με την κοπρανοστοματική οδό, ιδίως όταν οι συνθήκες υγιεινής είναι ανεπαρκείς. Πολλοί μολυσμένοι δεν παρουσιάζουν συμπτώματα. Άλλοι εμφανίζουν πυρετό, κόπωση, πονοκέφαλο, εμετούς ή δυσκαμψία του αυχένα. Σε μικρό ποσοστό ο ιός προσβάλλει το νευρικό σύστημα και προκαλεί χαλαρή παράλυση, η οποία μπορεί να είναι μόνιμη. Όταν επηρεάζονται οι αναπνευστικοί μύες, η νόσος μπορεί να αποβεί θανατηφόρα.
Από τον φόβο των επιδημιών στα εμβόλια
Στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα οι επιδημίες άφησαν πίσω τους παιδιά με σοβαρές κινητικές αναπηρίες. Το 1955 άρχισε να χρησιμοποιείται το αδρανοποιημένο εμβόλιο του Τζόνας Σαλκ. Ακολούθησε το από του στόματος εμβόλιο του Άλμπερτ Σέιμπιν, που διευκόλυνε μαζικές εκστρατείες. Η συστηματική ανοσοποίηση άλλαξε ριζικά την ιστορία της νόσου.
Από 350.000 περιστατικά στην προσπάθεια για το μηδέν
Όταν ξεκίνησε η Παγκόσμια Πρωτοβουλία Εξάλειψης της Πολιομυελίτιδας το 1988, υπολογίζονταν περίπου 350.000 περιστατικά ετησίως. Η μείωση έκτοτε ξεπέρασε το 99%. Ωστόσο, ο άγριος πολιοϊός τύπου 1 εξακολουθεί να κυκλοφορεί ενδημικά στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν. Σύμφωνα με την ενημέρωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τον Αύγουστο του 2026, είχαν καταγραφεί 52 περιστατικά το 2025 στις δύο χώρες. Παράλληλα, σε περιοχές με ανεπαρκή εμβολιαστική κάλυψη εμφανίζονται εξάρσεις από κυκλοφορούντες πολιοϊούς που προέρχονται από στελέχη εμβολίου, γεγονός που απαιτεί συνεχή επιτήρηση και κατάλληλες εκστρατείες εμβολιασμού.
Η Ελλάδα και η προστασία των παιδιών
Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ πιστοποιήθηκε ελεύθερη από ενδημική πολιομυελίτιδα το 2002, μαζί και η Ελλάδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η προστασία είναι περιττή: ο ιός μπορεί να εισαχθεί από άλλη περιοχή. Το εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας παραμένει μέρος του εθνικού προγράμματος εμβολιασμών. Οι γονείς οφείλουν να ακολουθούν το ισχύον πρόγραμμα και τις οδηγίες του παιδιάτρου.
Υπάρχει θεραπεία;
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία που να εξαλείφει τον ιό αφού προκαλέσει παραλυτική νόσο. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και μπορεί να περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία, αποκατάσταση, ορθοπεδική φροντίδα και, σε σοβαρές περιπτώσεις, αναπνευστική υποστήριξη. Γι’ αυτό η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού έχει καθοριστική σημασία.
Το τελευταίο βήμα είναι και το δυσκολότερο
Πόλεμοι, μετακινήσεις πληθυσμών, δυσπρόσιτες περιοχές και παραπληροφόρηση δυσχεραίνουν την πρόσβαση των υγειονομικών συνεργείων στα παιδιά. Η πλήρης εξάλειψη απαιτεί να φτάσει ο εμβολιασμός και στο τελευταίο ανεμβολίαστο παιδί. Η 24η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο ημέρα μνήμης μιας ιστορικής επιτυχίας· είναι υπενθύμιση ότι η επιτυχία αυτή πρέπει να ολοκληρωθεί.
