Σε αγώνα δρόμου βρίσκεται το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ), καθώς η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου συμπίπτει με τη δυσκολότερη περίοδο του έτους για τα αποθέματα αίματος.
Οι διακοπές, οι άδειες και η μετακίνηση εκατομμυρίων πολιτών μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα περιορίζουν κάθε Αύγουστο σημαντικά την προσέλευση εθελοντών αιμοδοτών. Φέτος προστέθηκε ένας ακόμη σοβαρός παράγοντας: η εξάπλωση του ιού του Δυτικού Νείλου, ιδιαίτερα στην Αττική.
Πόσο αίμα χρειάζεται κάθε χρόνο η Ελλάδα
Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της ανάγκης. Η Ελλάδα χρειάζεται κατά μέσο όρο περίπου 550.000 μονάδες αίματος ετησίως, ενώ άλλες επίσημες υγειονομικές πηγές τοποθετούν τις συνολικές ανάγκες μεταξύ 550.000 και 600.000 μονάδων.
Ιδιαίτερα μεγάλες είναι οι ανάγκες των ανθρώπων με μεσογειακή αναιμία και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες. Περίπου 110.000–120.000 μονάδες τον χρόνο απαιτούνται για τους πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς, οι οποίοι χρειάζονται αίμα σε σταθερά χρονικά διαστήματα.
Χαρακτηριστικά, το 2023 είχαν συλλεχθεί στην Ελλάδα 550.974 μονάδες αίματος και είχαν εισαχθεί επιπλέον 20.000 μονάδες από τον Ελβετικό Ερυθρό Σταυρό για ασθενείς με μεσογειακή αναιμία.
Δεν υπάρχει, πάντως, μια μόνιμη «αποθήκη» εκατοντάδων χιλιάδων μονάδων που μπορεί να χρησιμοποιηθεί όποτε παρουσιαστεί έλλειψη. Το αίμα είναι ευπαθές και τα ερυθρά αιμοσφαίρια μπορούν να διατηρηθούν για περιορισμένο χρονικό διάστημα, γι’ αυτό η εθνική δεξαμενή πρέπει να ανανεώνεται διαρκώς. Η αιμοδοσία, με άλλα λόγια, δεν μπορεί να «στοκάρει» αίμα για πολλούς μήνες.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου άλλαξε τα δεδομένα
Μέχρι πέρυσι, όταν μια περιοχή χαρακτηριζόταν επηρεαζόμενη από τον ιό του Δυτικού Νείλου, οι κάτοικοί της αποκλείονταν προσωρινά από την αιμοδοσία.
Φέτος όμως, καθώς οι επηρεαζόμενες περιοχές της Αττικής αυξάνονται, η εφαρμογή αυτού του μέτρου σε μεγάλη κλίμακα θα μπορούσε να στερήσει από το σύστημα εκατοντάδες μονάδες αίματος ακριβώς την περίοδο που αυτές είναι περισσότερο αναγκαίες.
Το ΕΚΕΑ ενεργοποίησε έτσι το «σχέδιο Β»: οι αιμοδότες δεν αποκλείονται αυτομάτως. Στις μονάδες που συλλέγονται πραγματοποιείται μοριακός έλεγχος NAT για τον ιό του Δυτικού Νείλου, επιπλέον των ελέγχων που ήδη γίνονται για HIV και ιογενείς ηπατίτιδες.
Στις περιοχές όπου δεν υπάρχει δυνατότητα μοριακού ελέγχου εξακολουθεί να εφαρμόζεται προσωρινός αποκλεισμός του αιμοδότη για 28 ημέρες μετά την αποχώρησή του από επηρεαζόμενη περιοχή.
Χάθηκαν και 1.200 μονάδες από τους νεοσύλλεκτους
Στην πίεση του Αυγούστου προστίθεται φέτος και ένας ασυνήθιστος παράγοντας. Η μετάθεση της θερινής κατάταξης των νεοσυλλέκτων για το φθινόπωρο σημαίνει ότι περίπου 1.200 μονάδες αίματος, που συνήθως συγκεντρώνονταν τον Ιούλιο από αιμοδοσίες στις μονάδες εκπαίδευσης, θα μπουν στα εθνικά αποθέματα έναν μήνα αργότερα.
Μέχρι τις 25 Αυγούστου η μεγάλη μάχη
Η πρόεδρος του ΕΚΕΑ Έλενα Τσαγκάρη χαρακτηρίζει το διάστημα μέχρι τις 25 Αυγούστου ως το κρισιμότερο για την επάρκεια αίματος.
Προτεραιότητα δίνεται στους πολυτραυματίες, στα επείγοντα χειρουργεία, στις μεταμοσχεύσεις και στους πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς. Ήδη οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες και σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται να προσέρχονται τρεις αντί για δύο φορές για τη μετάγγισή τους.
Το μήνυμα του ΕΚΕΑ είναι συνεπώς περισσότερο επείγον από ποτέ: όποιος μπορεί να δώσει αίμα, να το κάνει τώρα. Γιατί οι ανάγκες των νοσοκομείων δεν κάνουν διακοπές και το αίμα δεν μπορεί ούτε να παραχθεί ούτε να αντικατασταθεί. Μπορεί μόνο να προσφερθεί.
