Ο Κηφισός έχει μετατραπεί σε σύμβολο του συγκοινωνιακού αδιεξόδου της πρωτεύουσας. Τα φορτηγά, οι ανεπαρκείς οδικές υποδομές, οι χρήσεις γης και η υπερβολική εξάρτηση από το ΙΧ επιδεινώνουν καθημερινά την κατάσταση.
Η λύση απαιτεί ολοκληρωμένο σχεδιασμό, σημαντική ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και κυρίως πολιτική αποφασιστικότητα τονίζει σε συνέντευξη του στην HuffPost ο συγκοινωνιολόγος Σταύρος Κωνσταντινίδης.
Ακολουθεί η πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη του στην HuffPost και τον Γιώργο Ψύλλια.
Τι είναι αυτό που μετατρέπει καθημερινά τον Κηφισό σε έναν σχεδόν ακινητοποιημένο αυτοκινητόδρομο; Πόσο καθοριστική είναι η παρουσία των φορτηγών, η διαμόρφωση του δρόμου και οι χρήσεις γης στην περιοχή;
Ο Κηφισός είναι σήμερα ο πιο χαρακτηριστικός δείκτης των αδιεξόδων του συγκοινωνιακού συστήματος της Αθήνας. Λειτουργεί σχεδόν μόνιμα στα όρια της χωρητικότητάς του και οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένη συμφόρηση.
Το πρόβλημα έχει πολλές και αλληλένδετες αιτίες.
Καταρχάς, σημαντικό ποσοστό της κυκλοφορίας αποτελείται από βαρέα οχήματα. Τα φορτηγά αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του κυκλοφοριακού φόρτου, γεγονός που επηρεάζει ιδιαίτερα τη λειτουργία του άξονα, καθώς έχουν διαφορετικά μεγέθη, και άλλα χαρακτηριστικά επιτάχυνσης, επιβράδυνσης και ελιγμών από τα επιβατικά αυτοκίνητα.
Εξίσου σημαντικό πρόβλημα αποτελούν τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του δρόμου. Οι μεταβολές στο πλάτος του, οι προβληματικές είσοδοι και έξοδοι και οι συνδέσεις του με άλλες μεγάλες αρτηρίες δημιουργούν το πρόβλημα του bottle neck, που είναι πολύ επιβαρυντικό για τους δρόμους.
Οι εγκαταστάσεις logistics, τα εμπορευματικά κέντρα, οι μεταφορικές επιχειρήσεις και οι δραστηριότητες των ΚΤΕΛ δημιουργούν σημαντικές πρόσθετες μετακινήσεις.
Όταν όλα αυτά συνδυάζονται με έναν αυτοκινητόδρομο που λειτουργεί ήδη κοντά στη μέγιστη χωρητικότητά του, ακόμη και ένα μικρό τροχαίο ατύχημα ή ένα ακινητοποιημένο όχημα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές καθυστερήσεις.
Έτσι, ένα περιστατικό διάρκειας λίγων λεπτών μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία για πολλές ώρες.
Ο Κηφισός μάς δείχνει ουσιαστικά τι μπορεί να συμβεί και στους υπόλοιπους μεγάλους δρόμους της Αθήνας, εάν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό.
Υπάρχουν ρεαλιστικές λύσεις για την αποσυμφόρηση του Κηφισού και ποιες τεχνικές ή κυκλοφοριακές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να αποδώσουν ουσιαστικά αποτελέσματα;
Δεν υπάρχει μία μοναδική λύση που θα εξαφανίσει το πρόβλημα του Κηφισού. Απαιτείται συνδυασμός μέτρων, τα οποία θα εφαρμοστούν συντονισμένα και με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, πρέπει να εξεταστεί η χρονική διαχείριση της κυκλοφορίας των φορτηγών, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής.
Σε επίπεδο νέων υποδομών, έργα όπως ο τριπλός κόμβος Σκαραμαγκά και ο οδικός άξονας Ελευσίνας – Οινοφύτων μπορούν να συμβάλουν στην απομάκρυνση μέρους της διαμπερούς κυκλοφορίας από τον Κηφισό.
Ωστόσο, πρόκειται για παρεμβάσεις με μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, οι οποίες δεν μπορούν από μόνες τους να επιλύσουν το πρόβλημα.
Η ουσιαστική λύση βρίσκεται στη μείωση της συνολικής ζήτησης μετακινήσεων με ιδιωτικό αυτοκίνητο. Αυτό προϋποθέτει ισχυρότερες δημόσιες συγκοινωνίες, καλύτερες συνδέσεις με τον Προαστιακό, περισσότερα λεωφορεία, αποτελεσματικές μετεπιβιβάσεις και σύγχρονα συστήματα κυκλοφοριακής διαχείρισης.
Η διαρκής κατασκευή νέων δρόμων, χωρίς να αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο μετακινούμαστε, δεν λύνει οριστικά το κυκλοφοριακό. Συχνά απλώς μεταφέρει τη συμφόρηση σε άλλους οδικούς άξονες
Μπορούν οι σημερινές δημόσιες συγκοινωνίες να καλύψουν αποτελεσματικά τις ανάγκες των κατοίκων της Αθήνας ή απαιτείται μια πολύ μεγαλύτερη επένδυση σε λεωφορεία και μέσα σταθερής τροχιάς;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: οι σημερινές δημόσιες συγκοινωνίες δεν επαρκούν.
Η ανεπαρκής συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση με Μέσα Μαζικής Μεταφοράς αποτελεί τον βασικότερου λόγου για τον οποίοι οι κάτοικοι της Αθήνας εξακολουθούν να εξαρτώνται τόσο έντονα από το ιδιωτικό αυτοκίνητο.
Το πραγματικό κριτήριο για τη λειτουργία μιας σύγχρονης μεγαλούπολης είναι εάν η πλειονότητα των εργαζομένων μπορεί να μετακινείται καθημερινά προς την εργασία της με δημόσια συγκοινωνία, με αξιοπιστία, ταχύτητα, άνεση και αξιοπρεπείς συνθήκες.
Στην Αθήνα αυτό δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.
Χρειάζεται μια πολύ σημαντική αύξηση της συγκοινωνιακής προσφοράς. Εκτιμώ ότι η πρωτεύουσα χρειάζεται περίπου 3.000 λεωφορεία, σε συνδυασμό με ένα εκτεταμένο και αποτελεσματικό δίκτυο λεωφορειολωρίδων.
Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητος ο συνολικός ανασχεδιασμός των λεωφορειακών γραμμών, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες μετακίνησης των πολιτών.
Αν έπρεπε να ληφθούν αποφάσεις από αύριο, ποιες θα ήταν οι πρώτες ουσιαστικές κινήσεις για να ανακουφιστεί η Αθήνα από το κυκλοφοριακό αδιέξοδο;
Η Αθήνα χρειάζεται επειγόντως ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων και όχι απλώς την εξαγγελία ενός ακόμη μεγάλου οδικού έργου που θα παρουσιαστεί ως λύση για όλα.
Πρώτη και βασικότερη προτεραιότητα είναι η δραστική ενίσχυση των λεωφορειακών συγκοινωνιών. Περισσότερα λεωφορεία, συχνότερα δρομολόγια και πραγματικά λειτουργικές λεωφορειολωρίδες μπορούν να προσφέρουν σχετικά γρήγορα ουσιαστικά αποτελέσματα.
Παράλληλα, απαιτείται καλύτερη διαχείριση των φωτεινών σηματοδοτών, αποτελεσματικότερος έλεγχος της παράνομης στάθμευσης και συστηματική οργάνωση των φορτοεκφορτώσεων και των εμπορευματικών μεταφορών, και ταυτόχρονα δεκάδες υποδομές βιώσιμης κινητικότητας που σήμερα απουσιάζουν
Τότε θα αρχίσει να περιορίζεται και η ανάγκη καθημερινής χρήσης του αυτοκινήτου. Αυτός πρέπει να είναι ο κεντρικός στόχος της συγκοινωνιακής πολιτικής.
Χρειάζεται ακόμη αναδιοργάνωση του τρόπου με τον οποίο η Πολιτεία σχεδιάζει, αποφασίζει και υλοποιεί τις συγκοινωνιακές παρεμβάσεις.
Σε αυτή την κατεύθυνση, προτείνω τη δημιουργία ισχυρών Μητροπολιτικών Φορέων Συγκοινωνιακού Σχεδιασμού για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, καθώς και τη θεσμοθέτηση Υπουργού Μεταφορών, Οδικής Ασφάλειας και Βιώσιμης Κινητικότητας, με αρμοδιότητα τον συντονισμό των εμπλεκόμενων υπουργείων και φορέων.
Το κυκλοφοριακό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές αποφάσεις, ούτε με μια πολιτική που αποφεύγει τις αναγκαίες αλλαγές επειδή ενδέχεται να προκαλέσουν αντιδράσεις.
Χρειάζεται πολιτική τόλμη, συνέχεια στον σχεδιασμό και αποφασιστικότητα στην εφαρμογή.
Η Αθήνα έχει ανάγκη από μια διαφορετική αντίληψη για την κινητικότητα, την ποιότητα ζωής, τον πολιτισμό της καθημερινότητας.
