Κάθε χρόνο, καθώς πλησιάζουμε προς τον χειμώνα, οι αναπνευστικές λοιμώξεις αρχίζουν να επιστρέφουν δυναμικά στην καθημερινότητά μας. Η γρίπη, ο COVID-19, ο RSV και οι υπόλοιπες εποχικές ιώσεις κυκλοφορούν στην κοινότητα, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να είμαστε λίγο πιο προσεκτικοί στις καθημερινές μας συνήθειες.
Και μπορεί πλέον να έχουμε επιστρέψει στους κανονικούς ρυθμούς μας, αφήνοντας πίσω την περίοδο των αυστηρών περιορισμών της πανδημίας, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχνάμε ορισμένους βασικούς κανόνες υγιεινής. Το να καλύπτουμε το στόμα μας όταν βήχουμε, να πλένουμε τα χέρια μας ή να αποφεύγουμε μια κοινωνική συνάντηση όταν δεν αισθανόμαστε καλά είναι μικρές κινήσεις που μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Μάλιστα, δεν πρόκειται μόνο για το πώς προστατεύουμε τον εαυτό μας, αλλά και για το πώς δείχνουμε σεβασμό στους ανθρώπους γύρω μας, ιδιαίτερα σε όσους είναι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις.
Σύμφωνα με τις οδηγίες των υγειονομικών οργανισμών, υπάρχουν ορισμένες απλές συνήθειες που αξίζει να διατηρήσουμε στην καθημερινότητά μας, όχι μόνο κατά την περίοδο έξαρσης των ιώσεων, αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Η εποχή των αναπνευστικών λοιμώξεων έχει επιστρέψει και μαζί της οι γνώριμες εικόνες: συνάδελφοι που βήχουν στο γραφείο, επιβάτες που φτερνίζονται στα μέσα μαζικής μεταφοράς και φίλοι που εμφανίζονται σε κοινωνικές συναντήσεις ενώ δεν αισθάνονται καλά.
Η γρίπη, ο COVID-19 και άλλοι αναπνευστικοί ιοί, όπως ο RSV, αποτελούν μέρος της καθημερινότητας κατά τους ψυχρότερους μήνες. Σύμφωνα με την τελευταία εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ για το διάστημα 26 Οκτωβρίου έως 1 Νοεμβρίου 2026, η θετικότητα για COVID-19 στην Ελλάδα παρουσίασε αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ η δραστηριότητα της γρίπης παρέμεινε κάτω από το επιδημικό κατώφλι του 10%. Καταγράφηκαν, επίσης, 156 νέες εισαγωγές λόγω COVID-19 και 57 λόγω γρίπης.
Μπορεί να έχουμε αφήσει πίσω μας τα αυστηρά μέτρα της πανδημίας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχνάμε ορισμένες βασικές συνήθειες υγιεινής. Το να πλένουμε τα χέρια μας, να καλύπτουμε το στόμα μας όταν βήχουμε ή να μένουμε στο σπίτι όταν είμαστε άρρωστοι δεν είναι απλώς θέμα προσωπικής υγιεινής. Είναι και ένας τρόπος να προστατεύουμε τους ανθρώπους γύρω μας, ιδιαίτερα όσους διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Ας δούμε, λοιπόν, οκτώ απλούς κανόνες που αξίζει να θυμόμαστε αυτή την περίοδο.
1. Δεν πηγαίνουμε στη δουλειά ή σε κοινωνικές συναντήσεις όταν είμαστε άρρωστοι
Ίσως ένας από τους σημαντικότερους κανόνες είναι και εκείνος που συχνά δυσκολευόμαστε να εφαρμόσουμε: όταν έχουμε συμπτώματα αναπνευστικής λοίμωξης, προσπαθούμε να παραμένουμε στο σπίτι και να περιορίζουμε τις επαφές μας με άλλους ανθρώπους.
Ακόμη και αν θεωρούμε ότι πρόκειται για ένα απλό κρυολόγημα, δεν μπορούμε πάντα να γνωρίζουμε ποιος ιός ευθύνεται για τα συμπτώματά μας. Ο COVID-19, η γρίπη και άλλες αναπνευστικές λοιμώξεις μπορεί να έχουν παρόμοια εικόνα.
Σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), καλό είναι να παραμένουμε στο σπίτι μέχρι τα συμπτώματά μας να βελτιώνονται συνολικά και να έχουμε περάσει τουλάχιστον 24 ώρες χωρίς πυρετό, χωρίς να χρησιμοποιούμε αντιπυρετικά.
Ακόμη και όταν επιστρέψουμε στις καθημερινές μας δραστηριότητες, συνιστάται να λαμβάνουμε επιπλέον προφυλάξεις για τις επόμενες πέντε ημέρες, όπως να φοράμε μάσκα, να αερίζουμε τους χώρους και να αποφεύγουμε τη στενή επαφή με ευάλωτα άτομα.
2. Καλύπτουμε το στόμα και τη μύτη όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε
Μπορεί να ακούγεται αυτονόητο, όμως δεν είναι λίγες οι φορές που ξεχνάμε έναν από τους βασικότερους κανόνες αναπνευστικής υγιεινής.
Όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε, καλύπτουμε τη μύτη και το στόμα μας με ένα χαρτομάντιλο, το οποίο στη συνέχεια πετάμε αμέσως. Εάν δεν έχουμε χαρτομάντιλο, χρησιμοποιούμε το εσωτερικό του αγκώνα μας και όχι τις παλάμες μας.
Ο λόγος είναι απλός: όταν καλύπτουμε το στόμα με τα χέρια μας, μπορεί στη συνέχεια να μεταφέρουμε μικροοργανισμούς σε αντικείμενα και επιφάνειες που αγγίζουν και άλλοι άνθρωποι.
Το CDC επισημαίνει ότι η σωστή αναπνευστική υγιεινή μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της μετάδοσης αναπνευστικών λοιμώξεων, όπως η γρίπη, ο COVID-19 και ο RSV.
3. Πλένουμε τα χέρια μας για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα
Ένα γρήγορο πέρασμα των χεριών μας κάτω από το νερό δεν είναι πάντα αρκετό. Το σωστό πλύσιμο με σαπούνι και νερό πρέπει να διαρκεί τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, καλύπτοντας τις παλάμες, το πίσω μέρος των χεριών, τα δάχτυλα και τις περιοχές γύρω από τα νύχια.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να πλένουμε τα χέρια μας όταν επιστρέφουμε στο σπίτι, πριν από το φαγητό, μετά τη χρήση της τουαλέτας και αφού βήξουμε, φτερνιστούμε ή φυσήξουμε τη μύτη μας.
Όταν δεν έχουμε πρόσβαση σε νερό και σαπούνι, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αντισηπτικό χεριών με τουλάχιστον 60% αλκοόλ.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), η συστηματική υγιεινή των χεριών αποτελεί ένα από τα βασικά μέτρα για τον περιορισμό της μετάδοσης της γρίπης και άλλων λοιμώξεων.
4. Δεν ξεχνάμε να αερίζουμε τους κλειστούς χώρους
Τον χειμώνα συνηθίζουμε να κρατάμε τα παράθυρα κλειστά για να διατηρούμε τη ζέστη στο σπίτι ή στο γραφείο. Ωστόσο, ο ανεπαρκής αερισμός μπορεί να ευνοήσει τη συσσώρευση μολυσματικών σωματιδίων στον αέρα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε χώρους όπου συγκεντρώνονται πολλά άτομα, όπως γραφεία, μέσα μαζικής μεταφοράς, αίθουσες αναμονής και καταστήματα.
Το CDC εξηγεί ότι η ανανέωση του αέρα, είτε με το άνοιγμα των παραθύρων είτε με τη χρήση κατάλληλων συστημάτων καθαρισμού του, μπορεί να περιορίσει την έκθεση σε αναπνευστικούς ιούς.
Ακόμη και το τακτικό άνοιγμα των παραθύρων για λίγα λεπτά, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, είναι μια απλή συνήθεια που αξίζει να υιοθετήσουμε.
5. Χρησιμοποιούμε μάσκα σε πολυσύχναστους και κλειστούς χώρους όταν χρειάζεται
Η μάσκα μπορεί να μην αποτελεί πλέον καθημερινό αξεσουάρ για τους περισσότερους από εμάς, παραμένει όμως ένα χρήσιμο μέτρο προστασίας σε συγκεκριμένες περιστάσεις.
Σε χώρους με πολύ κόσμο και ανεπαρκή αερισμό, στα μέσα μαζικής μεταφοράς ή όταν ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, η χρήση μιας μάσκας με καλή εφαρμογή μπορεί να προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας.
Το CDC αναφέρει ότι οι μάσκες μπορούν να περιορίσουν τόσο την έκθεση σε μολυσματικά σωματίδια όσο και τη διασπορά τους από ανθρώπους που έχουν ήδη μολυνθεί.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η χρήση της όταν έχουμε συμπτώματα και δεν μπορούμε να αποφύγουμε την επαφή με άλλους ανθρώπους.
6. Αποφεύγουμε να μοιραζόμαστε ποτήρια, μπουκάλια και προσωπικά αντικείμενα όταν είμαστε άρρωστοι
Μπορεί να έχουμε συνηθίσει να δοκιμάζουμε από το ποτό ενός φίλου ή να μοιραζόμαστε ένα μπουκάλι νερό, όμως όταν κάποιος από την παρέα δεν αισθάνεται καλά, είναι προτιμότερο να αποφεύγουμε τέτοιες συνήθειες.
Δεν μοιραζόμαστε ποτήρια, μαχαιροπίρουνα, μπουκάλια νερού ή πετσέτες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κάποιος με συμπτώματα λοίμωξης στο σπίτι.
Επίσης, καλό είναι να μην χρησιμοποιούμε την ίδια πετσέτα χεριών με κάποιον που νοσεί και να φροντίζουμε να καθαρίζουμε τα αντικείμενα που αγγίζονται συχνά.
Η υγιεινή των αντικειμένων και των επιφανειών δεν αντικαθιστά τον καλό αερισμό ή την αποφυγή στενής επαφής, αποτελεί όμως ένα επιπλέον μέτρο προφύλαξης.
7. Δεν αγγίζουμε συνεχώς το πρόσωπό μας με άπλυτα χέρια
Πόσες φορές μέσα στην ημέρα πιάνουμε ασυναίσθητα τη μύτη, το στόμα ή τα μάτια μας; Πρόκειται για μια συνήθεια που συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε, μπορεί όμως να διευκολύνει τη μεταφορά μικροοργανισμών.
Ορισμένοι αναπνευστικοί ιοί μπορούν να μεταφερθούν μέσω μολυσμένων χεριών, όταν στη συνέχεια αγγίζουμε τους βλεννογόνους της μύτης, του στόματος ή των ματιών μας.
Το ECDC επισημαίνει τη σημασία της αποφυγής επαφής με το πρόσωπο όταν τα χέρια μας δεν είναι καθαρά, καθώς και της συστηματικής υγιεινής των χεριών.
Επομένως, ειδικά όταν βρισκόμαστε σε μέσα μαζικής μεταφοράς, σε δημόσιους χώρους ή σε πολυσύχναστα καταστήματα, καλό είναι να αποφεύγουμε να αγγίζουμε το πρόσωπό μας πριν καθαρίσουμε τα χέρια μας.
8. Δεν ξεχνάμε τον εμβολιασμό και τις απαραίτητες προφυλάξεις
Τέλος, η πρόληψη δεν περιορίζεται μόνο στις καθημερινές συνήθειες υγιεινής. Ο εμβολιασμός παραμένει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την προστασία από σοβαρή νόσηση.
Οι εμβολιασμοί κατά της γρίπης και της COVID-19 συνιστώνται ιδιαίτερα για τις ομάδες που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών, όπως οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα, σύμφωνα με τις εκάστοτε εθνικές συστάσεις.
Ο ΕΟΔΥ δημοσιεύει τις σχετικές οδηγίες και τις επικαιροποιημένες συστάσεις εμβολιασμού, ενώ το CDC υπογραμμίζει ότι η ενημέρωση των εμβολιασμών αποτελεί βασικό πυλώνα πρόληψης των αναπνευστικών λοιμώξεων.
Εάν εμφανίσουμε συμπτώματα, ιδιαίτερα εάν ανήκουμε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, είναι σημαντικό να επικοινωνήσουμε έγκαιρα με τον γιατρό μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Οι μικρές συνήθειες που κάνουν τη διαφορά
Δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε σε συνήθειες και περιορισμούς που συνδέθηκαν με την περίοδο της πανδημίας. Χρειάζεται, όμως, να διατηρήσουμε ορισμένους απλούς κανόνες που προστατεύουν τόσο εμάς όσο και τους ανθρώπους με τους οποίους ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή.
Το να μένουμε σπίτι όταν είμαστε άρρωστοι, να πλένουμε σωστά τα χέρια μας και να δείχνουμε λίγη περισσότερη προσοχή σε κλειστούς χώρους είναι μικρές πράξεις υπευθυνότητας που μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της μετάδοσης των λοιμώξεων.
Με πληροφορίες από CDC,ΕΟΔΥ,ECDC
