Οι μεγάλες πυρκαγιές που σαρώνουν κι φέτος την Ελλάδα αλλά και πολλές ακόμη χώρες της Ευρώπης υπενθυμίζουν με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο ευάλωτες είναι οι ζωές, οι περιουσίες και το φυσικό περιβάλλον απέναντι στην κλιματική κρίση. Αν και η πρόληψη ξεκινά από την τήρηση των οδηγιών της Πολιτικής Προστασίας και των μέτρων πυροπροστασίας, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και ο σχεδιασμός του κήπου μας μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στον περιορισμό του κινδύνου.
Κανένα δέντρο δεν είναι απολύτως άκαυστο. Ωστόσο, η επιλογή ειδών με υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία και χαμηλή ευφλεκτότητα, σε συνδυασμό με τη σωστή φύτευση και τη συστηματική φροντίδα και συντήρησή τους, μπορεί να λειτουργήσει ως ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας για το σπίτι μας, ιδιαίτερα σε περιοχές που γειτνιάζουν με δασικές εκτάσεις ή χαρακτηρίζονται από υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς.
Τι κάνει ένα δέντρο πιο ανθεκτικό στη φωτιά;
Σύμφωνα με το University of Arizona – Firewise Landscapes τα δέντρα που παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα έχουν συνήθως υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία, πλατιά φύλλα, χαμηλή περιεκτικότητα σε ρητίνες και αιθέρια έλαια, ενώ παράγουν λιγότερη ξηρή βιομάζα που μπορεί να λειτουργήσει ως καύσιμη ύλη. Για τον λόγο αυτό, τα περισσότερα φυλλοβόλα δέντρα θεωρούνται ασφαλέστερη επιλογή από αρκετά κωνοφόρα, όπως τα πεύκα ή τα κυπαρίσσια.
Τα δέντρα που ξεχωρίζουν
Με βάση τις οδηγίες πυροπροστασίας του University of Arizona – Firewise Landscapes και του University of California – Firewise Plants, ανάμεσα στα είδη που προτείνονται συχνότερα βρίσκονται:
Πλάτανος, χάρη στη μεγάλη περιεκτικότητα των φύλλων του σε υγρασία και τη σκίαση που προσφέρει.
Σφένδαμος, ο οποίος διαθέτει πλατιά φύλλα και θεωρείται από τις πιο ασφαλείς επιλογές.
Βελανιδιά, κυρίως λόγω του παχιού φλοιού που αντέχει περισσότερο στη θερμότητα.
Κουτσουπιά, ιδιαίτερα αγαπητή και στην Ελλάδα, με σχετικά χαμηλή ευφλεκτότητα.
Χαρουπιά και μουριά, που προσαρμόζονται πολύ καλά στις μεσογειακές συνθήκες και χρησιμοποιούνται συχνά σε έργα πρασίνου.
Σημύδα, κρανιά και αγριοκαστανιά, όπου το κλίμα το επιτρέπει.
Δεν αρκεί το είδος – Η συντήρηση παίζει καθοριστικό ρόλο
Το Colorado State University – Fire Resistant Landscaping τονίζει ότι ακόμη και το πιο ανθεκτικό δέντρο μπορεί να γίνει επικίνδυνο, αν δεν συντηρείται σωστά.
Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να απομακρύνουμε τα ξερά κλαδιά και φύλλα, να μην αφήνουμε τη βλάστηση να ακουμπά στη στέγη ή στους τοίχους και να διατηρούμε επαρκείς αποστάσεις ανάμεσα στα δέντρα. Παράλληλα, ο καθαρισμός του εδάφους κάτω από την κόμη περιορίζει σημαντικά τα εύφλεκτα υλικά που μπορούν να μεταδώσουν τη φωτιά.
Η επιστήμη επιβεβαιώνει τον ρόλο των φυλλοβόλων δέντρων
Νέα επιστημονική έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Forest Ecology and Management έδειξε ότι εκτεταμένες συστάδες από φυλλοβόλα δέντρα, όπως οι λεύκες (aspens), μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά «φρένα» στην εξάπλωση των δασικών πυρκαγιών. Οι ερευνητές αποδίδουν αυτή τη συμπεριφορά στην υψηλή υγρασία των φύλλων, στην απουσία εύφλεκτων ρητινών και στη διαφορετική δομή της κόμης τους σε σχέση με τα κωνοφόρα δάση.
Ο κήπος μας μπορεί να γίνει σύμμαχος της πυροπροστασίας
Η επιλογή φυτών αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής προστασίας. Εξίσου σημαντικά είναι η δημιουργία ζώνης ασφαλείας γύρω από το σπίτι, η αποφυγή ιδιαίτερα εύφλεκτων ειδών κοντά στην κατοικία, η τακτική άρδευση όπου χρειάζεται και η συστηματική συντήρηση του κήπου. Με λίγα λόγια, δεν υπάρχει «άκαυστος» κήπος, υπάρχει όμως ένας σωστά σχεδιασμένος και περιποιημένος κήπος που μπορεί να δυσκολέψει την εξάπλωση μιας πυρκαγιάς και να αυξήσει τις πιθανότητες προστασίας της κατοικίας.
Με πληροφορίες από University of Arizona – Firewise Landscapes, University of California – Firewise Plants, Colorado State University – Fire Resistant Landscaping και Forest Ecology and Management
