Υπάρχουν πράξεις βανδαλισμού που δύσκολα μπορεί να εξηγήσει ένας φυσιολογικός άνθρωπος. Και υπάρχει και αυτή: να παίρνει κάποιος ένα τρυπάνι, να ανοίγει σκόπιμα τρύπες στον κορμό ενός ζωντανού δέντρου και όπως διερευνάται στη Θεσσαλονίκη, ενδεχομένως να διοχετεύει μέσα κάποια ουσία ώστε το δέντρο να ξεραθεί.
Γιατί; Επειδή ίσως ενοχλεί. Επειδή κόβει τη θέα. Επειδή πιάνει χώρο. Επειδή ρίχνει φύλλα. Επειδή κάποιος θα προτιμούσε εκεί να μην υπάρχει δέντρο.
Αρρωστημένα μυαλά. Και μια πράξη πραγματικής βαρβαρότητας απέναντι στο ελάχιστο πράσινο που έχει απομείνει στις μεγαλουπόλεις.
Τρεις τρύπες σε κάθε δέντρο
Το περιστατικό αποκαλύφθηκε στην οδό Βενιζέλου, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Δύο σοφόρες, σε διαδοχικά παρτέρια, ξεράθηκαν μέσα σε ελάχιστες ημέρες.
Όταν γεωπόνος του δήμου απομάκρυνε τμήμα του φλοιού, διαπίστωσε ότι σε κάθε κορμό υπήρχαν τρεις στρογγυλές τρύπες, οι οποίες εκτιμήθηκε ότι είχαν γίνει με χειροκίνητο ή μηχανικό τρυπάνι.
Ο Δήμος Θεσσαλονίκης κατέθεσε αμέσως μήνυση κατά αγνώστων. Παράλληλα, ελήφθησαν δείγματα ξύλου και εδάφους για εργαστηριακή εξέταση στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ώστε να διαπιστωθεί εάν στις τρύπες είχε τοποθετηθεί κάποια τοξική ή άλλη ουσία που προκάλεσε την τόσο γρήγορη νέκρωση.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναλύσεις, επομένως, η δηλητηρίαση αποτελεί ισχυρό ενδεχόμενο που διερευνάται και όχι ακόμη αποδεδειγμένο γεγονός.
Τι παθαίνει ένα δέντρο όταν του τρυπούν τον κορμό
Ο κορμός δεν είναι ένα απλό κομμάτι ξύλου. Κάτω από τον φλοιό βρίσκονται ζωντανοί ιστοί ζωτικής σημασίας για τη μεταφορά νερού, ανόργανων στοιχείων και προϊόντων της φωτοσύνθεσης.
Μια βαθιά διάτρηση μπορεί να τραυματίσει το κάμβιο και το ξύλωμα, να διαταράξει τη μεταφορά νερού και θρεπτικών ουσιών και να δημιουργήσει πύλη εισόδου για μύκητες και άλλους παθογόνους οργανισμούς. Επιστημονικές μελέτες για διατρήσεις που γίνονται ακόμη και για ελεγχόμενες θεραπευτικές εγχύσεις δείχνουν ότι οι οπές αποτελούν πραγματικό τραυματισμό και μπορεί να χρειαστούν από έναν έως και περισσότερα από δύο χρόνια για να κλείσουν. (ScienceDirect)
Το κρίσιμο είναι πόσες τρύπες έχουν γίνει, πόσο βαθιές είναι, πού βρίσκονται και κυρίως εάν μέσα τους έχει εισαχθεί χημική ουσία. Πολλαπλοί τραυματισμοί γύρω από την περιφέρεια του κορμού μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένα είδος δακτυλίωσης, διακόπτοντας σε σημαντικό βαθμό τη λειτουργία των αγγειακών ιστών. (Yard and Garden)
Μπορεί να σωθεί;
Ναι, μια τρύπα από μόνη της δεν σημαίνει υποχρεωτικά τον θάνατο ενός δέντρου. Τα δέντρα διαθέτουν μηχανισμούς με τους οποίους απομονώνουν τον τραυματισμένο ιστό και σταδιακά αναπτύσσουν νέο ιστό γύρω από την πληγή.
Όμως δεν «επουλώνονται» όπως το ανθρώπινο δέρμα. Ο τραυματισμένος ξυλώδης ιστός παραμένει και το δέντρο επιχειρεί να τον απομονώσει και να αναπτυχθεί γύρω του. Η έκβαση εξαρτάται από την ηλικία και τη γενική κατάσταση του δέντρου, το μέγεθος και τον αριθμό των οπών και την παρουσία ή όχι τοξικής ουσίας.
Όταν όμως ένα δέντρο ξεραίνεται ολόκληρο μέσα σε λίγες ημέρες, όπως συνέβη στις δύο σοφόρες της Θεσσαλονίκης, πρόκειται προφανώς για πολύ σοβαρό σύμπτωμα. Γι’ αυτό και οι εργαστηριακές εξετάσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Φυλάκιση και πρόστιμα για όποιον συλληφθεί
Και εδώ πρέπει να γίνει απολύτως σαφές ότι η καταστροφή ενός δημοτικού δέντρου δεν είναι μια «πλάκα» χωρίς συνέπειες.
Το άρθρο 378 του Ποινικού Κώδικα για τη φθορά ξένης ιδιοκτησίας προβλέπει ότι όποιος καταστρέφει ή βλάπτει ξένο πράγμα τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο χρόνια ή χρηματική ποινή. Όταν το αντικείμενο βρίσκεται σε δημόσιο χώρο, προβλέπεται βαρύτερη αντιμετώπιση, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. Εφόσον συντρέξουν οι ειδικότερες προϋποθέσεις του νόμου, η τελική νομική αξιολόγηση ανήκει βεβαίως στις εισαγγελικές και δικαστικές αρχές. (Taxheaven)
Υπάρχουν όμως και δημοτικά πρόστιμα. Ο Κανονισμός Πρασίνου του Δήμου Θεσσαλονίκης προβλέπει για κοπή ή καταστροφή δέντρου πρόστιμο 300 ευρώ για δέντρα έως τριών ετών, 700 ευρώ για ηλικία 3-10 ετών και 1.500 ευρώ για δέντρα άνω των δέκα ετών. Για δέντρα ιδιαίτερης ιστορικής ή αισθητικής αξίας το πρόστιμο φτάνει τις 5.000 ευρώ. Για φθορά ή αυθαίρετη κλάδευση προβλέπεται το 50% του προστίμου της ολικής καταστροφής. (Δήμος Θεσσαλονίκης)
Τα δέντρα της πόλης είναι δημόσια περιουσία – αλλά κυρίως είναι ζωή
Σε μια Θεσσαλονίκη και σε μια Αθήνα που κάθε καλοκαίρι ψήνονται από τις υψηλές θερμοκρασίες, κάθε μεγάλο δέντρο είναι μια μικρή φυσική ασπίδα: προσφέρει σκιά, συγκρατεί σωματίδια, φιλοξενεί ζωή και συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας του αστικού περιβάλλοντος.
Και κάποιοι φαίνεται ότι θεωρούν πως μπορούν να αποφασίζουν μόνοι τους ποιο δέντρο θα ζήσει και ποιο θα πεθάνει.
Η μήνυση του Δήμου Θεσσαλονίκης είναι το αυτονόητο πρώτο βήμα. Το δεύτερο είναι να βρεθεί, εφόσον πράγματι πρόκειται για σκόπιμη ενέργεια, αυτός που το έκανε.
Και το τρίτο είναι η τιμωρία να είναι τέτοια ώστε ο επόμενος που θα σκεφτεί να βάλει τρυπάνι πάνω σε ένα δέντρο να το ξανασκεφτεί πολύ σοβαρά.
