Ένας συνάδελφος με τον οποίο συνεργαζόμαστε καθημερινά μπορεί σταδιακά να γίνει καλός μας φίλος. Μοιραζόμαστε μαζί του τις δυσκολίες της δουλειάς, συζητάμε προσωπικά ζητήματα, ανταλλάσσουμε συμβουλές και αισθανόμαστε ότι έχουμε έναν άνθρωπο στον οποίο μπορούμε να βασιστούμε.
Τι συμβαίνει, όμως, όταν διαφωνούμε μαζί του για ένα επαγγελματικό ζήτημα; Όταν θεωρούμε ότι έχει κάνει κάποιο λάθος ή όταν η ειλικρινής γνώμη μας ενδέχεται να τον φέρει σε δύσκολη θέση;
Πρόσφατη επιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι φιλίες στον χώρο εργασίας μπορούν να ενθαρρύνουν την ανοιχτή επικοινωνία, αλλά και να δημιουργήσουν συνθήκες στις οποίες επιλέγουμε συνειδητά τη σιωπή.
Τι έδειξε η έρευνα
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τις Sophia Humps και Nina M. Junker, του Πανεπιστημίου του Όσλο, και δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Occupational and Organizational Psychology.
Οι ερευνήτριες εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στις φιλίες που αναπτύσσονται στο επαγγελματικό περιβάλλον και στους λόγους για τους οποίους οι εργαζόμενοι επιλέγουν να μη μιλήσουν ανοιχτά στους συναδέλφους τους.
Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν δύο μελέτες, με τη συμμετοχή 448 και 208 εργαζομένων αντίστοιχα, οι οποίοι εργάζονταν σε μικρές ομάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τη διττή επίδραση της φιλίας.
Από τη μία πλευρά, οι εργαζόμενοι που διατηρούσαν φιλικές σχέσεις με τους συναδέλφους τους ήταν λιγότερο πιθανό να σιωπήσουν επειδή θεωρούσαν ότι δεν είχε νόημα να εκφράσουν τη γνώμη τους ή επειδή ήθελαν να αποκομίσουν κάποιο προσωπικό όφελος από την απόκρυψη πληροφοριών.
Από την άλλη, στη δεύτερη μελέτη, οι στενότερες φιλικές σχέσεις συνδέθηκαν με μεγαλύτερη τάση αποσιώπησης πληροφοριών με σκοπό την προστασία ή τη διευκόλυνση κάποιου άλλου.
Όταν η σιωπή γίνεται ένας τρόπος να προστατεύσουμε τη φιλία
Σύμφωνα με τις ερευνήτριες, οι άνθρωποι που είναι ταυτόχρονα φίλοι και συνάδελφοι καλούνται να ανταποκριθούν σε δύο διαφορετικούς ρόλους.
Ως εργαζόμενοι αναμένεται να συνεργάζονται αποτελεσματικά, να μοιράζονται πληροφορίες και να εκφράζουν τις απόψεις τους για ζητήματα που αφορούν την ομάδα.
Ως φίλοι, όμως, αισθάνονται την ανάγκη να διατηρούν μια σχέση εμπιστοσύνης, αλληλοϋποστήριξης και αφοσίωσης.
Οι δύο αυτοί ρόλοι δεν είναι απαραίτητα ασύμβατοι. Μερικές φορές, ωστόσο, οι προσδοκίες που συνδέονται με τη φιλία μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε στη δουλειά.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος ενδέχεται να διστάσει να εκφράσει μια παρατήρηση που θα στενοχωρούσε έναν φίλο του ή να αποφύγει μια δύσκολη συζήτηση προκειμένου να διατηρήσει τις καλές σχέσεις μεταξύ τους.
Οι ερευνήτριες διαπίστωσαν ότι οι κοινωνικές προσδοκίες που δημιουργούνται μέσα στις φιλίες συνδέονται με ορισμένους από τους λόγους για τους οποίους επιλέγουμε τη σιωπή.
Η φιλία μπορεί να μας κάνει και πιο ειλικρινείς
Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίθετη πλευρά.
Η εμπιστοσύνη που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο φίλους μπορεί να κάνει ευκολότερη την έκφραση μιας διαφορετικής άποψης, την ανταλλαγή ιδεών ή την επισήμανση ενός προβλήματος.
Στη δεύτερη μελέτη, άλλωστε, οι φιλικές σχέσεις συνδέθηκαν με μικρότερη τάση σιωπής λόγω φόβου για τις πιθανές συνέπειες της έκφρασης μιας γνώμης.
Επομένως, δεν είναι η ίδια η φιλία που περιορίζει αναγκαστικά την ειλικρίνεια. Σημασία έχει ο λόγος για τον οποίο επιλέγουμε να μιλήσουμε ή να σωπάσουμε.
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε επαγγελματικά περιβάλλοντα όπου οι εργαζόμενοι καλούνται να συνεργάζονται στενά, να αξιολογούν τις ιδέες των άλλων και να λαμβάνουν κοινές αποφάσεις.
Πώς επηρεάζει ο ανταγωνισμός τις φιλίες στη δουλειά
Μια ακόμη επιστημονική εργασία, που δημοσιεύθηκε στο The Journal of General Psychology, εξέτασε πότε οι φιλικές σχέσεις στον χώρο εργασίας διευκολύνουν την ελεύθερη έκφραση και πότε έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το κλίμα ανταγωνισμού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.
Όταν ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος, οι φιλίες συνδέονται με μεγαλύτερο αίσθημα ψυχολογικής ασφάλειας, το οποίο διευκολύνει τους εργαζομένους να εκφράζουν τις απόψεις τους.
Αντίθετα, σε περιβάλλοντα με έντονο ανταγωνισμό, η φιλία μπορεί να συνοδεύεται από μεγαλύτερη ανησυχία για την εικόνα και την υπόληψη των εμπλεκομένων, περιορίζοντας την προθυμία τους να μιλήσουν ανοιχτά.
Τα ευρήματα των δύο ερευνητικών εργασιών δείχνουν ότι η φιλία και η επαγγελματική ειλικρίνεια δεν βρίσκονται απαραίτητα σε σύγκρουση.
Αντίθετα, η εμπιστοσύνη μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο στην επικοινωνία, αρκεί η επιθυμία μας να προστατεύσουμε μια προσωπική σχέση να μη μας εμποδίζει να εκφράζουμε σημαντικές παρατηρήσεις ή διαφωνίες.
Ίσως, τελικά, μια ουσιαστική φιλία στον χώρο εργασίας να μην είναι εκείνη στην οποία αποφεύγουμε τις δύσκολες συζητήσεις, αλλά εκείνη στην οποία μπορούμε να τις κάνουμε χωρίς να φοβόμαστε ότι θα διακινδυνεύσουμε τη σχέση μας.
Με πληροφορίες από Journal of Occupational and Organizational Psychology, PubMed
