Μια από τις πιο συχνές αλλά και πιο παραμελημένες διαταραχές ύπνου παγκοσμίως φαίνεται πως επηρεάζει σχεδόν 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους, σύμφωνα με άρθρο του ScienceAlert. Πρόκειται για την αποφρακτική υπνική άπνοια (obstructive sleep apnea – OSA), μια κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου, συχνά χωρίς το άτομο να το αντιλαμβάνεται.
Το ScienceAlert επισημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι αποδίδουν τα συμπτώματα στην κούραση ή στο στρες της καθημερινότητας, με αποτέλεσμα η διαταραχή να παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια. Ροχαλητό, έντονη υπνηλία μέσα στη μέρα, πονοκέφαλοι το πρωί, δυσκολία συγκέντρωσης και συχνά ξυπνήματα μέσα στη νύχτα είναι μερικά από τα πιο συνηθισμένα σημάδια.
Τι συμβαίνει στο σώμα κατά τη διάρκεια της υπνικής άπνοιας
Στο pmc σημειώνεται πώς στην αποφρακτική υπνική άπνοια, οι μύες του λαιμού χαλαρώνουν υπερβολικά κατά τον ύπνο, προκαλώντας προσωρινό μπλοκάρισμα των αεραγωγών. Αυτό οδηγεί σε επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής, οι οποίες μπορεί να συμβαίνουν δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες φορές μέσα σε μία νύχτα.
Ο εγκέφαλος αναγκάζεται τότε να «ξυπνά» στιγμιαία το σώμα ώστε να επανέλθει η αναπνοή. Αν και οι αφυπνίσεις αυτές συνήθως δεν γίνονται αντιληπτές, διαταράσσουν σοβαρά την ποιότητα του ύπνου.
Σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο pubmed η υπνική άπνοια είναι πολύ πιο συχνή απ’ όσο πιστεύαμε παλαιότερα, με τα ποσοστά να αυξάνονται σημαντικά με την ηλικία και να είναι υψηλότερα στους άνδρες.
Οι επιπτώσεις στην υγεία μπορεί να είναι σοβαρές
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπνική άπνοια δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο αλλά ολόκληρο τον οργανισμό. Στο health.com αναφέρεται ότι έρευνες έχουν συνδέσει τη διαταραχή με αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης, καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη τύπου 2, εγκεφαλικού επεισοδίου και προβλημάτων μνήμης.
Παράλληλα, άλλη ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο pmc εκτίμησε ότι περίπου 936 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ενδέχεται να έχουν ήπια έως σοβαρή μορφή αποφρακτικής υπνικής άπνοιας.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι μεγάλο ποσοστό των περιστατικών δεν διαγιγνώσκεται ποτέ. Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις που αναφέρονται και σε τεχνολογικές μελέτες ύπνου, περίπου το 80% των ανθρώπων με υπνική άπνοια μπορεί να μην γνωρίζουν ότι πάσχουν από τη διαταραχή.
Η σύνδεση με τον εγκέφαλο και την άνοια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι έρευνες γύρω από τη σχέση της υπνικής άπνοιας με νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Το ScienceAlert φιλοξένησε επίσης ανάλυση σχετικά με τη διαταραχή REM Sleep Behavior Disorder (RBD), μια άλλη διαταραχή ύπνου που έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης πάρκινσον και άνοιας με σωμάτια Lewy. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι διαταραχές ύπνου ίσως αποτελούν πρώιμο «καμπανάκι» αλλαγών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο χρόνια πριν εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα.
Παράλληλα, όλο και περισσότερες μελέτες εξετάζουν αν η χρόνια έλλειψη ποιοτικού ύπνου και οι επαναλαμβανόμενες πτώσεις οξυγόνου που προκαλεί η υπνική άπνοια μπορούν να επιβαρύνουν τη λειτουργία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου.
Νέες τεχνολογίες και θεραπείες δίνουν ελπίδα
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες αναπτύσσουν νέες μεθόδους διάγνωσης που ίσως κάνουν ευκολότερο τον εντοπισμό της διαταραχής. Το arxiv.org αναφέρει ότι ερευνητές δοκιμάζουν ακόμη και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, αισθητήρες και ειδικά ραντάρ ύπνου για την ανίχνευση της υπνικής άπνοιας χωρίς την ανάγκη πολύπλοκων εξετάσεων σε εργαστήριο ύπνου.
Στο reuters.com αναφέρεται ότι νέες θεραπείες βρίσκονται υπό μελέτη. Πρόσφατα, η φαρμακευτική εταιρεία Eli Lilly ανακοίνωσε ότι το φάρμακο tirzepatide (Zepbound), που χρησιμοποιείται για απώλεια βάρους, έδειξε σημαντική βελτίωση ή ακόμη και υποχώρηση της υπνικής άπνοιας σε αρκετούς ασθενείς κατά τη διάρκεια κλινικών δοκιμών.
Γιατί δεν πρέπει να αγνοούμε τα σημάδια
Παρότι πολλοί θεωρούν το ροχαλητό «αθώο», οι ειδικοί τονίζουν ότι όταν συνοδεύεται από υπνηλία, έντονη κόπωση ή διακοπές στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, μπορεί να αποτελεί ένδειξη σοβαρής διαταραχής.
Και ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι εκατομμύρια άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν με κακής ποιότητας ύπνο χωρίς να γνωρίζουν την πραγματική αιτία πίσω από την εξάντληση που νιώθουν καθημερινά.
Με πληροφορίες από ScienceAlert,pmc, pubmed,health.com, arxiv.org,reuters.com
