Η συν-ρύθμιση (co-regulation) είναι μια φυσική διαδικασία μέσω της οποίας το νευρικό σύστημα ενός ανθρώπου βοηθά έναν άλλον να επανέλθει σε μια κατάσταση ηρεμίας και συναισθηματικής ισορροπίας. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που ξεκινά ήδη από τη βρεφική ηλικία και συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής μέσα από ασφαλείς και υποστηρικτικές σχέσεις, σύμφωνα μέ άρθρο του Realsimple. Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει την εμπειρία να αισθανθούν πιο ήρεμοι απλώς και μόνο επειδή βρέθηκαν δίπλα σε κάποιον που απέπνεε ασφάλεια και γαλήνη, χωρίς να χρειαστεί να ειπωθούν πολλά λόγια.
Σύμφωνα με τη θεραπεύτρια Τίνα Σράντερ, η συν-ρύθμιση μπορεί να περιγραφεί ως «δανεισμός» ενός ρυθμισμένου νευρικού συστήματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σχέση γονέα και βρέφους. Όταν ένα μωρό αναστατώνεται, ο γονέας το καθησυχάζει με αγκαλιές, απαλό τόνο φωνής ή λίκνισμα. Ωστόσο, το πιο σημαντικό στοιχείο δεν είναι οι ίδιες οι ενέργειες, αλλά το γεγονός ότι ο γονέας παραμένει ήρεμος. Το βρέφος «δανείζεται» αυτή την ηρεμία μέχρι να μπορέσει να ανακτήσει τη δική του συναισθηματική ισορροπία.
Αν και η συν-ρύθμιση συνδέεται συχνά με τη γονεϊκότητα, εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο και στην ενήλικη ζωή μέσω στενών φιλικών σχέσεων, ερωτικών συντρόφων ή ακόμη και της ψυχοθεραπείας. Πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν να αυτορυθμίζονται επειδή, για μεγάλο χρονικό διάστημα, κάποιος άλλος τους βοήθησε να αισθανθούν ασφαλείς. Ακόμη και όσοι δεν είχαν αυτή την εμπειρία στην παιδική ηλικία μπορούν να αναπτύξουν τις σχετικές δεξιότητες μέσα από υγιείς σχέσεις αργότερα στη ζωή.
Η συν-ρύθμιση διαφέρει τόσο από την ενσυναίσθηση όσο και από τη συναισθηματική υποστήριξη. Η ενσυναίσθηση αφορά την κατανόηση των συναισθημάτων του άλλου, ενώ η υποστήριξη περιλαμβάνει παρηγοριά ή πρακτική βοήθεια. Αντίθετα, η συν-ρύθμιση λειτουργεί κυρίως στο επίπεδο του νευρικού συστήματος. Δεν εξαρτάται τόσο από τα λόγια όσο από το κατά πόσο η παρουσία ενός ανθρώπου μεταδίδει αίσθημα ασφάλειας. Έτσι, κάποιος μπορεί να λέει τα κατάλληλα λόγια, αλλά αν είναι ο ίδιος αγχωμένος ή εκνευρισμένος, ο συνομιλητής του συχνά αντιλαμβάνεται αυτή την εσωτερική ένταση μέσω μη λεκτικών σημάτων, όπως ο τόνος της φωνής, οι εκφράσεις του προσώπου ή η στάση του σώματος.
Η αποτελεσματικότητα της συν-ρύθμισης υποστηρίζεται και από τη νευροεπιστημονική έρευνα. Ο εγκέφαλος και το σώμα αξιολογούν συνεχώς αν το περιβάλλον είναι ασφαλές ή απειλητικό, συχνά χωρίς συνειδητή επίγνωση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η παρουσία ενός ήρεμου ατόμου μειώνει τη δραστηριότητα περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την αντίληψη της απειλής, ενώ ακόμη και το κράτημα του χεριού ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να περιορίσει τη δραστηριότητα περιοχών που επεξεργάζονται τον πόνο.
Παράλληλα, η έκκριση της ορμόνης ωκυτοκίνης κατά τη διάρκεια θετικών κοινωνικών αλληλεπιδράσεων συμβάλλει στη μείωση του στρες, συγχρονίζοντας την αναπνοή και τον καρδιακό ρυθμό. Μελέτες έχουν επίσης καταγράψει συγχρονισμό φυσιολογικών λειτουργιών, όπως ο καρδιακός ρυθμός, η αναπνοή, τα επίπεδα κορτιζόλης και άλλοι βιολογικοί δείκτες μεταξύ φίλων, συντρόφων ή ακόμη και αγνώστων.
Ωστόσο, η συν-ρύθμιση μπορεί να γίνει προβληματική όταν μετατρέπεται σε σχέση εξάρτησης. Αυτό συμβαίνει όταν ο ένας άνθρωπος αναλαμβάνει διαρκώς να ρυθμίζει τα συναισθήματα του άλλου, χωρίς ο δεύτερος να αναπτύσσει την ικανότητα αυτορρύθμισης. Σε μια υγιή σχέση οι άνθρωποι επηρεάζονται μεταξύ τους, αλλά δεν χάνουν τη δική τους συναισθηματική σταθερότητα. Αντίθετα, όταν η διάθεση του ενός καθορίζει πλήρως τη διάθεση του άλλου ή όταν κάποιος δεν μπορεί να νιώσει καλά αν ο σύντροφός του δεν είναι καλά, η συν-ρύθμιση μετατρέπεται σε δυσλειτουργικό μοτίβο. Επιπλέον, όταν και τα δύο άτομα βρίσκονται σε συνεχή κατάσταση απορρύθμισης, ενδέχεται να αυξάνεται το στρες, η φλεγμονή και η τάση για ατέρμονη ανακύκλωση προβλημάτων χωρίς λύση.
Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά η συν-ρύθμιση, είναι σημαντικό να ξεκινά κανείς από τη δική του εσωτερική ηρεμία. Η Σράντερ προτείνει πρακτικές όπως η αργή αναπνοή, η επίγνωση του σώματος, η παραμονή στην παρούσα στιγμή, η προσεκτική ακρόαση και η αποφυγή της άμεσης προσπάθειας επίλυσης των προβλημάτων του άλλου. Συχνά, ένας ήρεμος τόνος φωνής, η οπτική επαφή, η φυσική εγγύτητα ή ακόμη και η σιωπηλή παρουσία αρκούν για να βοηθήσουν κάποιον να αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια.
Τέλος, η συν-ρύθμιση αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ψυχικής ευεξίας, αλλά δεν υποκαθιστά την αυτορρύθμιση ούτε την επαγγελματική βοήθεια όταν αυτή είναι απαραίτητη. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί ούτε πρέπει να αναλαμβάνει αποκλειστικά τη διαχείριση των συναισθημάτων κάποιου άλλου. Οι υγιείς σχέσεις βασίζονται στην αμοιβαία υποστήριξη, ενώ σε περιπτώσεις επίμονου άγχους ή συναισθηματικής δυσφορίας η συμβολή ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική.
Σύμφωνα με τη New York Post, οι 5 κανόνες της υγιούς σχέσης – το ελάχιστο που δεν διαπραγματευόμαστε – είναι οι εξής:
Οι μικρές χειρονομίες είναι που μετρούν
Η ουσιαστική επικοινωνία κάνει τη διαφορά
Πράξεις χωρίς να μας το ζητούν
Το να ξέρουμε πώς να επανορθώνουμε
Κάνουμε τον σύντροφό μας ορατό κομμάτι της ψηφιακής μας ζωής
Με πληροφορίες από: Realsimple.com , New York Post.
